Có lẽ tuổi ấu thơ không một ai mà không một lần theo mẹ đi những phiên chợ Tết. Với tôi năm nào cũng vậy, cứ vào những phiên chợ Tết thế nào mẹ tôi cũng cho tôi cùng đi.
Tôi là con út trong nhà nên được mẹ chiều lắm. Ngoài quần áo diện Tết như bao đứa trẻ khác trong làng, mà bố mẹ chúng mua sắm mỗi dịp Tết đến xuân về, mẹ tôi còn mua cho nhiều thứ khác. Tôi nhớ nhất là loại kẹo ngoài bọc một lần giấy bóng kính trong có thêm chiếc nhẫn hoặc chiếc máy bay... bằng nhựa, rồi cả những con tò he xanh đỏ. Tôi cứ trầm trồ thán phục người nặn ra chúng, chỉ một cục bột nhỏ xíu, ấy thế mà loáng cái đã thành: chim, công, gà, vịt, Tôn Ngộ Không, Đường Tăng, Trư Bát Giới, Quan Công... mà tất cả giống không chê vào đâu được. Ngày ấy bọn trẻ con chúng tôi không có nhiều đồ chơi như bây giờ nên đứa nào được mẹ mua cho thì thích thú vô cùng.
Phiên chợ ngày 30 Tết đông nghịt người, bởi đây là phiên chợ cuối cùng trong năm. Sợ lạc, nên tôi luôn luôn phải túm dải bao tượng của mẹ không rời xa nửa bước.
Chợ Rộc quê tôi nằm bên cạnh đường 10 nơi giáp với ba làng. Làng La Khê (bây giờ là xã Tiền An), làng Quỳnh Lâu (nay là xã Cộng Hòa) và làng Chanh (nay thuộc thị trấn Quảng Yên). Ngày ấy chợ là những cái lều quán dựng lên cột bằng những cây tre hoặc những cành ổi, cành thị... trong vườn nhà; thứ lợp thì bằng rơm rạ, cót, thậm chí cả bao gai. Nhà tôi ở làng Quỳnh Lâu, muốn đến chợ phải qua một cánh đồng, và đi qua một ngôi đền của làng thờ Đức Thánh Trần. Tất cả mọi người đi qua ngôi đền ấy đều phải ngừng lời, bỏ mũ nón cầm tay và đầu đi hơi cúi. Mẹ tôi bảo ngôi đền ấy linh thiêng lắm, ai đi qua không làm thế ''các cụ'' sẽ phạt về chỉ có ốm mà chết. Bây giờ ngôi đền không còn nữa, người ta đã phá để xây dựng trụ sở của trạm thủy nông.
Không biết bao nhiêu lần tôi đã theo mẹ vào những phiên chợ Tết như thế. Lần nào mẹ cũng sắm sửa đủ các thứ từ cân miến, cân măng, các thứ bày đặt trên mâm ngũ quả đến các tranh Đông Hồ màu sắc rực rỡ... Nhưng có một thứ mẹ tôi không bao giờ quên được đó là rau cúc với hà về nấu canh cúng chiều ba mươi Tết. Lần nào nấu xong mẹ tôi cũng nói: Ngày còn sống ông bà nội thích ăn món này lắm, nên các con phải nhớ sau này đừng có nhãng ý mà quên. Bây giờ mẹ tôi không còn nữa, nhưng hình ảnh của mẹ tôi thành kính dâng những bát canh hà còn bốc khói đặt lên bàn thờ cúng khấn tổ tiên vào ngày tất niên, thì tôi không bao giờ quên được.
Bao năm xa quê bây giờ tôi mới có dịp trở về vào những phiên chợ Tết. Chợ Rộc quê tôi vẫn còn đó. Chợ vào những ngày áp Tết vẫn tấp nập như xưa. Thay vào những túp lều tranh xưa là những ngôi nhà ngói xây kiên cố, trong các gian hàng ấy bán không thiếu một thứ gì. Chỉ có điều, người ngồi bán hàng không phải những cô hàng xén răng đen... và không còn những cô gái đặt trên vai những chiếc đòn gánh cánh chuồn như xưa đến chợ mà là những chiếc xe máy, xe ô tô... đi sắm Tết. Cây gạo to đùng sát chợ lúc nào cũng rộn tiếng chim nay không còn nữa. Không biết người ta đã chặt nó tự bao giờ để xây trạm biến áp?(!). Những chỗ ngồi ở cổng chợ ngày xưa dành cho những ông quay kẹo kéo, ông đồ viết câu đối Tết, người nghệ nhân ngồi nặn tò he... mà đã một thời làm tôi mê mẩn, nay đã đi vào quá vãng dành chỗ cho những ngôi nhà xây dựng kiểu cách buôn bán đồ điện tử... ở đấy trẻ con, người lớn bâu vào ngắm những mẫu người trên màn hình nửa kín, nửa hở cùng với những chiếc loa thùng mở hết công suất.
Quê tôi đổi thay từng ngày, trong các đường thôn ngõ xóm nhà cửa mọc lên kiểu cách, khang trang. Con đường đất ngày xưa tôi theo mẹ vào những phiên chợ Tết nay là con đường trải nhựa hai làn xe chạy. Trong thời hội nhập, mọi thứ đổi thay đến chóng mặt, có người còn quên cả những phiên chợ Tết, bởi vì hàng ngày không biết có bao nhiêu người mang mọi thứ đến tận nhà phục vụ các “thượng đế”. Nhưng dù có thay đổi bao nhiêu, ký ức của một thời cứ in đậm mãi trong tôi không bao giờ thay đổi được.
