Chương trình phối hợp hoạt động giữa Bộ KH&CN và UBND tỉnh giai đoạn 2011-2015 được ký kết ngày 5-10-2011 với 8 đầu việc lớn, từ việc xây dựng các chính sách đặc thù, tìm kiếm chuyển giao công nghệ... đến các nhiệm vụ cụ thể trong từng năm, từng giai đoạn. Nhờ sự hợp tác, phối hợp này, trong 2 năm 2012-2013 lĩnh vực KH&CN ở Quảng Ninh đã có những bước chuyển đáng ghi nhận.
Kết quả rõ nét
Năm 2011 trở về trước, nhiều ngư dân ở TX Quảng Yên đã mạnh dạn làm giàu bằng đầu tư nuôi cua biển. Những lúc cao điểm, nhu cầu có thể lên tới 7-10 triệu con giống/năm. Nhưng ngặt nỗi, thời điểm ấy, trên địa bàn tỉnh chưa có nơi nào có thể cung cấp giống cua, nên người nuôi chủ yếu phải gom tự nhiên hoặc mua giống từ các tỉnh, thành Nam Định, Hải Phòng... Chất lượng giống không thể kiểm soát nên người nuôi cua cũng khó tránh được những rủi ro như mất mùa, dịch bệnh, năng suất thấp… Công ty TNHH Minh Hàn (xã Hoàng Tân, TX Quảng Yên) đã mạnh dạn đề xuất được triển khai Dự án “Ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng mô hình sản xuất giống và nuôi thương phẩm cua biển tại TX Quảng Yên” và đã được tỉnh, Bộ KH&CN hỗ trợ vốn, công nghệ. Ông Trần Minh Hàn, Giám đốc Công ty TNHH Thuỷ sản Minh Hàn cho biết: “Nhờ sự hỗ trợ của tỉnh, Bộ KH&CN, hiện Dự án đã tổ chức sản xuất được trên 5,2 tỷ con giống, vượt trên 1,2 tỷ con (tương đương 30,95%) so với kế hoạch. Công ty cũng đã triển khai 10ha mô hình nuôi thương phẩm cua biển. Sau 106 ngày nuôi, năng suất của mô hình ước đạt 3,2 tấn/ha, sản lượng ước đạt 32 tấn”. Một điểm quan trọng nữa mà Dự án đạt được, là thay vì chỉ biết nuôi theo hình thức quảng canh, tự phát, dựa vào kinh nghiệm là chính, thiếu chủ động nguồn cua giống, thì nay bà con đã có được định hướng nghề nuôi cua biển theo quy hoạch, với quy mô tập trung, tạo sản lượng hàng hoá lớn, nhằm phát triển vùng nguyên liệu cho sản phẩm cua biển Quảng Yên đã được xây dựng thương hiệu.
Có thể kể ra một số dự án khác, như: Ứng dụng KHCN xây dựng mô hình sản xuất và chế biến bột dong riềng sạch để sản xuất miến dong Bình Liêu tại huyện Bình Liêu, do Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu chủ trì thực hiện; Ứng dụng KH&CN sản xuất và chế biến chè theo hướng VietGAP tại huyện Hải Hà, do Công ty TNHH Thuấn Quỳnh chủ trì thực hiện; Ứng dụng tiến bộ KHCN xây dựng mô hình trồng nghệ vàng (Curcuma longa L.) theo tiêu chí GACP và sơ chế biến nghệ tại Quảng Ninh, do Công ty CP SECOIN Quảng Ninh chủ trì thực hiện v.v.. Đây là những dự án trong tổng số 13 dự án thuộc Chương trình chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KH&CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi giai đoạn 2011-2015 Bộ KH&CN đã phê duyệt cho Quảng Ninh triển khai (3 dự án trung ương quản lý; 10 dự án trung ương uỷ quyền địa phương quản lý). Tổng kinh phí hỗ trợ từ Bộ KH&CN cho Quảng Ninh triển khai các dự án này là 21 tỷ đồng (khoảng 18% giá trị dự án). Ngân sách tỉnh cân đối để triển khai các dự án trên là 25,282 tỷ đồng (22% giá trị dự án). Đặc biệt, tham gia các dự án này, các doanh nghiệp và người dân đã đầu tư 66,255 tỷ đồng (khoảng 60%).
Bên cạnh đó, Quảng Ninh còn có 8 dự án thuộc Chương trình phát triển tài sản trí tuệ; các dự án có sử dụng công nghệ mới đưa vào danh mục các chương trình quốc gia về KH&CN (1 nhiệm vụ thuộc Chương trình cơ khí và tự động hoá; 3 nhiệm vụ thuộc Chương trình hỗ trợ đổi mới công nghệ; 1 nhiệm vụ thuộc Chương trình Hội nhập Quốc tế về KH&CN...). Đây cũng là những nội dung đạt kết quả khá rõ nét trong chương trình phối hợp giữa UBND tỉnh và Bộ KH&CN.
Cần thêm sự hỗ trợ
Bên cạnh kết quả nổi bật kể trên, chương trình phối hợp giữa UBND tỉnh và Bộ KH&CN còn có những tác động tạo sự chuyển biến cho cả công tác quản lý trong lĩnh vực KH&CN của tỉnh. Tỉnh đã chủ động ban hành nhiều chủ trương, chính sách có tính đột phá nhằm tạo sự bứt phá trong hoạt động KH&CN, như: Nghị quyết của BCH Đảng bộ tỉnh về phát triển KH&CN, Nghị quyết của HĐND tỉnh về dành nguồn lực đầu tư cho KH&CN; chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu của tỉnh có nội dung tính đặc thù (hỗ trợ phát triển sản xuất, quy hoạch vùng sản xuất và xây dựng tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất, chế biến; xác lập quyền sở hữu trí tuệ và các công cụ quản lý, phát triển thương hiệu; xây dựng phương án phát triển sản xuất, đưa sản phẩm ra thị trường)...; ký kết thoả thuận hợp tác giữa UBND tỉnh với các Văn phòng KH&CN Việt Nam ở nước ngoài v.v..
Mặc dù đã có những chuyển biến trong hoạt động KH&CN, nhưng để đáp ứng yêu cầu và mục tiêu phát triển kinh tế của tỉnh, lĩnh vực KH&CN của tỉnh cần tiếp tục được quan tâm, đầu tư tăng hiệu quả. Theo đó, Quảng Ninh đã có đề nghị Bộ KH&CN tiếp tục giúp đỡ tỉnh trong lĩnh vực này theo đúng những nội dung trọng tâm đã ký trong chương trình phối hợp. Chẳng hạn như: Đưa Dự án “Xây dựng Khu nghiên cứu, chuyển giao và ươm tạo công nghệ thuỷ sản tại huyện Đầm Hà” vào danh sách 30 trung tâm ươm tạo công nghệ cao để có hỗ trợ đầu tư từ ngân sách trung ương; tìm kiếm thông tin công nghệ chế biến từ nước ngoài để triển khai Dự án “Ứng dụng công nghệ tiên tiến chế biến gỗ rừng trồng thành sản phẩm chất lượng cao phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu”; hỗ trợ triển khai dự án thuộc các chương trình quốc gia do Bộ KH&CN tổ chức thực hiện (Dự án “Ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất gạch không nung từ xỉ thải phế liệu của nhà máy nhiệt điện”; Dự án “Ứng dụng công nghệ sản xuất gạch ốp tường cỡ lớn từ đất sét nung”); hướng dẫn địa phương về trình tự, thủ tục thẩm định cơ sở khoa học các dự án đầu tư, các chương trình phát triển kinh tế - xã hội….
Vĩ An
