Là phường nằm ở cửa ngõ phía Tây của Hạ Long, Giếng Đáy là “đất lành” thu hút nhiều nhà đầu tư. Hiện phường có 10 dự án triển khai, nhưng có tới một nửa trong số đó tiến độ quá chậm. Điều này gây ảnh hưởng tới đời sống vật chất và tinh thần của gần 500 hộ dân trong vùng dự án. Thậm chí dẫn đến tình trạng đơn thư khiếu kiện khá nhiều trong thời gian qua...
Cứ mưa là lụt Đồng chí Bí thư Chi bộ khu 4, phường Giếng Đáy, Trần Đức Hạnh tìm đường cho chúng tôi sang “ốc đảo” là mấy chục nhà dân nằm cách biệt với xóm, nhưng chịu, vì đường bị ngập nước hết cả. Chỉ những vết tường tróc hết vôi vì ngập nước do trận lụt sau cơn mưa ngày 1-7 năm ngoái, ông Vũ Văn Thường, ở tổ 10, khu 4 nói: Tôi chán không muốn nhắc đến lụt lội nữa. Nhà tôi có 3 cặp vợ chồng (vợ chồng ông và 2 con trai) ở chung trong cái nhà có 40m2 đã xuống cấp thế này, mà mấy năm nay không được phép cơi nới, chỉ vì đang nằm trong dự án. Bức xúc quá, tôi liều cơi nới thêm 1 phòng đằng sau nhà để đứa con dâu đang mang thai ở cho thoải mái hơn một chút, rồi muốn phạt thế nào thì phạt. Ngồi uống chén trà trong căn phòng đầy mùi ẩm mốc, chúng tôi nghe ông kể gia cảnh có vẻ “tụt dốc” từ khi dự án khu đô thị mới Nam ga Hạ Long do Công ty Xây dựng và Phát triển hạ tầng số 2 (Licogi) đổ đất san nền. Khi chưa có dự án này, nhà ông và rất nhiều hộ dân khác của khu nhận đất nông nghiệp để trồng lúa, rau màu, góp phần cùng đồng lương thợ xây của ông nuôi 3 con ăn học nhiều năm qua. Nhưng từ khi dự án đổ đất thì không cấy được lúa nữa, chỉ trồng được rau muống, mà cũng không khắp ruộng, nên nguồn thu nhập chính của nhà ông mấy năm nay giảm hẳn. Ông Đỗ Đình Vượng, thương binh hạng 1, ngoài 70 tuổi, với 1 con trai bị ảnh hưởng chất độc da cam và 4 người con nữa chưa ai trưởng thành, cũng rất khổ từ khi có dự án này. Cuộc sống 8 người trong nhà trông chờ vào suất lương thương binh của ông và cấy lúa, trồng rau từ 6 sào ruộng. Ông Vượng xót xa kể lại mùa mưa năm ngoái, ông gom góp mãi, vay mượn thêm mới có 800.000đ để mua cá giống thả thêm ngoài ruộng. Cá đang độ lớn, ai ngờ mưa to nước không có chỗ thoát, phá vỡ hết bờ, cá chết nổi lềnh phềnh... Quả là phía sau những tấm biển quảng cáo hoành tráng, đẹp đẽ về các dự án còn có biết bao tâm tư, thậm chí là bức xúc của bà con nhân dân. Bí thư Trần Đức Hạnh cho biết: Với cương vị Bí thư chi bộ, nhiệm vụ của ông mấy năm nay bỗng trở nên nặng nề rất nhiều. Ông luôn phải làm công tác tư tưởng với người dân khu ông về sự tin tưởng vào dự án, về những điều tốt đẹp hơn sau khi được đền bù. Nhưng xem chừng ngày càng không thuyết phục được bà con. 5 dự án kéo dài ở phường Giếng Đáy là: Dự án tái định cư công nghiệp Cái Lân, dự án khu đô thị mới Nam ga Hạ Long, dự án cụm công nghiệp tàu thuỷ Cái Lân, dự án Bến xe khách Kênh Đồng (đều phê duyệt năm 2002)và dự án đường sắt Hạ Long - Cái Lân (thực hiện từ năm 2004). Các dự án trên thu hồi hơn 100 ha đất trên địa bàn phường và có gần 500 hộ dân thuộc diện ảnh hưởng, đền bù GPMB. Tuy vậy, đã qua 5 năm kể từ ngày được phê duyệt và triển khai, tất cả dự án đều chưa hoàn thành đúng tiến độ. Các hộ dân trong vùng dự án không chỉ bị ngập, lụt, mà còn chịu những cảnh: Không được tách hay nhập khẩu, không được đầu tư điện, nước, không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Mặt bằng sản xuất bị mất khiến nhiều người dân không có việc làm. Những thiệt hại về úng lụt do nhà đầu tư đổ đất chiếm nơi chứa nước của cả khu không được xem xét, đền bù. Có nhiều nguyên nhân khiến dự án kéo dài, trong đó nổi cộm nhất là vấn đề đền bù. Hầu hết giá đền bù quá thấp so với giá thị trường, nên người dân khó chấp nhận. Dự án càng kéo dài thì tốc độ trượt giá và giá đất ngày càng leo thang, càng khiến giá đền bù cách xa giá thị trường. Cụ Hoàng Đức Thọ, (khu 4), một lão thành cách mạng, 87 năm tuổi đời, 60 năm tuổi Đảng cho biết: Trong khi giá thị trường lên tới khoảng 6 - 7 triệu đồng/m2 đất, thì nhà đầu tư chỉ đền bù cho gia đình cụ khoảng 2 triệu đồng/m2. Một số khu đất khác giá đền bù chỉ bằng khoảng 1/3, 1/4 giá thị trường. Như dự án khu đô thị mới Nam ga Hạ Long (hai bên quốc lộ 18), giá đền bù cho 1m2 đất nông nghiệp chỉ được hơn 50 ngàn đồng. ở dự án tái định cư khu công nghiệp Cái Lân, việc đền bù GPMB quá phức tạp là do bên cạnh những hộ dân đổ đất tôn tạo thêm diện tích sau khi đã lập bản đồ địa chính, thì có những hộ lại không chỉ dẫn để đo hết phần đất gia đình có khi lập bản đồ địa chính, nên dẫn tới việc đất có cùng nguồn gốc như nhau lại đền bù hai mức giá khác nhau, khiến 30 hộ dân không chấp nhận giá. Nhà đầu tư muốn người dân bàn giao mặt bằng để san đất, đổ nền nhưng việc bố trí tái định cư ở đâu, giá cả bao nhiêu thì lại không nói cho dân biết. Đã có rất nhiều buổi làm việc giữa chủ đầu tư, chính quyền địa phương, các ban, ngành liên quan và người dân của các dự án trên, nhưng cho đến nay mọi việc vẫn rối như bòng bong. Các dự án đã kéo dài tới 4-5 năm, nhưng khối lượng thực hiện chưa nhiều, nếu không muốn nói là giậm chân tại chỗ. Dự án thực hiện quy hoạch chưa nghiêm túc, nhất là xây dựng cơ sở hạ tầng ban đầu, ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân. Chủ dự án dường như còn vô cảm với tình cảnh của người dân, trong khi chính quyền phường và thành phố thì phải chờ cấp tỉnh ra các quyết định chính thức… Cụ Hoàng Đức Thọ nói: “Chúng tôi ủng hộ tỉnh trong việc thực hiện các dự án, nhưng các chủ đầu tư làm thì làm đi, không làm thì nói cho dân, đừng dùng dằng như vậy, tội dân lắm!”.
Cứ sau những trận mưa lớn, nhiều nhà dân ở khu 4 lại bị ngập nước như thế này.
Nước ngập ngõ Thuỷ Lợi, khu 4, phường Giếng Đáy sau trận mưa đêm 30 - 6 - 2006.
