Họ vốn là những thuyền trưởng, máy trưởng, thuỷ thủ... từng góp phần tạo nên thương hiệu “Phà Bãi Cháy” nổi tiếng một thời. Nay, với nhiệm vụ gác cầu tưởng chừng đỡ vất vả, song các anh lại phải đối mặt với khá nhiều thách thức mới, luôn đòi hỏi bằng chính lương tâm, sự kiên trì bền bỉ, trách nhiệm trong công việc...
Kỷ niệm thời “vượt sông”
Một ngày đầu tháng 7 tôi đến thăm Đội An ninh cầu Bãi Cháy. Hôm đó thời tiết thật khắc nghiệt, nắng chói chang không một gợn mây, trên cầu không có bóng dáng khách du lịch tham quan như mọi khi, mà chỉ thấy màu áo xanh những người gác cầu nhẫn nại sải bước...
Tôi vòng xe vào trạm của Đội thì cũng là lúc các anh đang chuẩn bị đi thay gác. Sau phút làm quen, tôi nhanh nhảu hỏi: Công việc của các anh bây giờ chắc nhàn hơn thời “vượt sông”? Một anh vẻ lớn tuổi nhất trong nhóm, nói: Mỗi việc có đặc thù riêng, gác cầu cứ như việc “không tên” trong gia đình vậy! Một anh khác xen vào: Làm phà thì hay, dở thế nào người dân đánh giá được ngay. Bởi thế mà có những chuyện xảy ra từ những năm 80, giờ khách qua phà vẫn còn nhớ. Rồi anh kể, đó là khoảng giữa năm 1985, một trận bão khá lớn ập đến TX Hòn Gai. Trước đó, tất cả đội phà được lệnh vào nơi trú bão an toàn nhưng điều đáng lo ngại khách qua sông khi đó vẫn không giảm, đổ về 2 đầu bến mỗi lúc một đông. Lúc đó, toàn đơn vị ai cũng lo lắng, nghĩ bằng cách nào đưa khách vượt sông an toàn, giải toả giao thông nhanh chóng?. Cái khó là phương tiện phà đã ít lại khá cũ, mặc dù có chiếc phà tự hành tốc độ, sức chứa tốt nhưng không may lúc đó lại trục trặc. Duy chỉ còn chiếc phà nhỏ do chú Nhiên làm thuyền trưởng còn tốt hơn, thì được lãnh đạo “thăm dò”: Liệu có đưa được khách vượt sông an toàn? Bằng kinh nghiệm của mình, chú Nhiên đã không ngần ngại, đề xuất với lãnh đạo cho tiếp ứng thêm canô lai dắt phà, cho chạy thử không tải một vòng 2 đầu bến, khi thấy an toàn, lúc đó mới đưa khách qua sông... ý kiến được chấp thuận. Mọi người lo lắng, dõi theo con phà và chú Nhiên đã chứng minh được kinh nghiệm của mình, lần lượt khách cùng phương tiện được qua sông an toàn. Lúc đó nhìn khuôn mặt rạng ngời, không còn chút lo sợ của khách mà những người làm phà đã không dấu nổi niềm hạnh phúc!... Ngừng giây lát, anh bảo: Giờ chúng tôi phải đi làm rồi, mời chị lên gác sẽ gặp ngay thuyền trưởng Nhiên ngày ấy, giờ là Đội phó ở đây đấy!...
Theo lời anh, tôi lên tầng cao nhất (tầng 11) của nhà điều hành, thấy anh Nhiên đang chăm chú vào mấy quyển sổ trên bàn. Tôi “đánh tiếng”: - Chào thuyền trưởng!. Anh Nhiên ngửng mặt nhìn tôi vẻ ngạc nhiên... Nghe tôi kể lại câu chuyện ban nãy, anh bảo: - Có gì đâu! Đó là trách nhiệm mà bất kể anh em nào ở tình huống lúc đó cũng làm vậy thôi!... Rót nước mời tôi, anh Nhiên tiếp: Mấy chục năm làm phà, riêng có một kỷ niệm làm tôi khó quên, đó là năm 1983, ngày tôi vừa vào nghề thuỷ thủ. Một hôm, bến đông khách đột biến. Trong lúc điều hành khách, thấy 1 thanh niên đứng ở vị trí cần bẩy phà, tôi nhắc anh ra khỏi vị trí nguy hiểm. Anh im lặng nghe theo nhưng không hiểu sao chỉ vài phút sau, anh bị chính cần bẩy đó kẹp mất gót chân... Ngay lúc đó, tôi bị thuyền trưởng Mín khiển trách, cho rằng vô trách nhiệm... Mọi người có mặt lúc đó đã minh oan cho tôi, nhưng quả thật, nhìn anh thanh niên đau đớn tôi ân hận vô cùng. Nói rồi, anh bỗng im lặng. Tôi thoáng thấy nét buồn trên khuôn mặt rám nắng của anh. Tôi gợi chuyện: Làm phà quả là vất vả nên khi chuyển sang gác cầu chắc anh mừng lắm? - Gắn bó với “nó” lâu rồi, bỗng dưng phải “bỏ nghề” cũng thấy buồn!.. Nhưng thực tình “tiếc nghề” thì nói vậy thôi, chứ có được cây cầu Bãi Cháy là niềm mơ ước quá còn gì! - Anh Nhiên cười.
... Và những tâm sự mới
Khi hỏi về chuyện gác cầu, anh Nhiên đã cho biết, ngày cầu bắt đầu đi vào hoạt động (12-2006), thì Đội An ninh, đảm bảo giao thông cầu cũng chính thức được thành lập với 37 anh em từ Phà Bãi Cháy chuyển sang. Đội chia thành 3 tổ, ngoài 5 người tổ Văn phòng làm nhiệm vụ điều hành, cập nhật thông tin... còn lại 32 anh em tổ 1, 2 được phân công mỗi tổ quản lý nửa cầu. Xác định đây là điểm giao thông quan trọng, lại dài, khá phức tạp (từ trạm điện Cái Lân đến Kho bạc Nhà nước tỉnh, khoảng hơn 10 cây số), để tạo cho anh em làm tốt công việc, nắm rõ tuyến, nhánh quản lý... đặc biệt có điều kiện giao lưu, kết nghĩa, phối hợp chặt chẽ với chính quyền phường mỗi khi có sự vụ xảy ra nên cứ 1 tháng, 2 tổ lại luân chuyển đổi điểm quản lý cho nhau. Anh Nhiên cho biết: Giờ công việc cũng phần nào đỡ vất vả, chứ như những ngày đầu mới đi vào hoạt động, nhiều lúc tưởng chừng không chịu nổi, bởi suốt sáng sớm đến đêm khuya, người dân khắp nơi đến cầu khá đông để tham quan. Tình trạng tắc đường, vi phạm giao thông... thường xuyên xảy ra. Nhắc nhở được chỗ này, họ lại đánh ô tô, xe máy ra chỗ khác đứng. Chưa kể, không ít khách du lịch chỉ thích ngồi trên lan can cầu để chụp ảnh. Cũng may cho đến thời điểm này chưa có trường hợp nào tử nạn. Rót thêm nước mời tôi, anh Nhiên tiếp: Một trong những điều làm chúng tôi lo ngại nhất hiện nay là số người mang tư tưởng nhảy cầu tự tử có chiều hướng gia tăng. Vừa nói, anh Nhiên vừa lấy ra vài cuốn sổ nhật ký khá dày của Đội, rồi lật từng trang cho tôi xem. Thì ra các anh ghi chép khá cẩn thận, đầy đủ. Mới chỉ hơn 2 năm đi vào hoạt động, mà đã có đến gần 50 đối tượng mang tư tưởng nhảy cầu, trong đó có 15 người đã chết. Những đối tượng này phần lớn là nữ, tuổi đời từ 15 đến 35, ngoài người ở Quảng Ninh còn có những người ở Sơn La, Hoà Bình, Thanh Hoá, Hà Nội, Thái Bình, Hải Phòng. Rồi anh Nhiên kể, giọng trầm hẳn: Nhiều lúc chúng tôi cũng buồn lắm. Đã có người không hiểu, trách cứ anh em: “Nhiệm vụ canh gác, sao để họ nhảy cầu chết!...”. Chị bảo, như trường hợp của nạn nhân Nguyễn Văn Thanh, trú tại Hoàng Tân (Yên Hưng), nhảy cầu chết hồi tháng 4 vừa rồi, trong tình huống đang ngồi sau xe máy chú ruột chở, đến gần giữa cầu, lập tức Thanh nhảy khỏi xe, lao luôn xuống biển tự vẫn... Chứng kiến họ tự tử mà không sao cản nổi, chúng tôi cũng đau lòng lắm chứ!...
Anh Nhiên cho biết, đã có vài chục vụ định nhảy cầu nhưng không thành là do anh em Đội phát hiện kịp thời, ngăn cản. Có trường hợp thì im lặng nghe nhưng cũng có không ít trường hợp đã chửi bới, lăng nhục thậm tệ mà anh em vẫn phải “nén lòng” khuyên can; thậm chí anh em còn nấu cơm cho họ ăn, thuê tắc xi đưa họ về, cho tiền, gọi điện về gia đình họ...
Hôm sau tôi trở lại Đội, vừa lúc gặp anh Vinh, Đội phó Đội cầu và anh Hạnh, Tổ phó tổ An ninh 1 vừa đi tuần về. Lau mồ hôi, anh Vinh nói: Buổi trưa như này cũng hay có người lên cầu tự tử lắm, nên anh em rất cảnh giác. Quả thật, nếu chúng tôi cứ làm tròn trách nhiệm bảo vệ an toàn cầu, đảm bảo giao thông thì không có gì vất vả lắm! Nhưng hiềm nỗi nhiều khi cứ mang “cái bận” vào thân, thấy những người hoạn nạn, như: Trúng gió, bất tỉnh vì rượu, tai nạn, thần kinh... không cứu giúp thì lương tâm không cho phép. Hay như khi có bão, trận nào lớn thì cấm cầu, còn nhẹ hơn anh em phải trực sẵn sàng giúp đỡ khách qua cầu. Có những lần không phải bão mà gió cũng rất mạnh, nhiều phụ nữ tay lái yếu qua cầu đi cứ loạng choạng, chỉ lo họ ngã... Những lúc như vậy anh em đi tuần gặp đều giúp họ. Anh Hạnh nói xen: Cực nhất là về đêm, phải canh chừng, lo đối phó với nạn đua xe. Thỉnh thoảng cứ khoảng 1 đến 2 giờ sáng, hơn chục đối tượng cả nam, nữ, xe nào xe đấy đèo 2, 3 lạng lách, đánh võng; thậm chí “phi” cả vào phần đường dành cho người đi bộ. Đã có lần anh em nhắc nhở đám thanh niên vi phạm giao thông, lập tức bị chúng chửi bới, lăng nhục, có lần chúng còn vác kiếm xông thẳng vào trạm gây gổ...
Những câu chuyện rất thật của các anh đã cho tôi thêm tin yêu những người “lính” gác cầu, công việc mặc dù không mấy phức tạp nhưng để giữ bình yên cho cây cầu, mang lại hạnh phúc cho bao người, thì quả là việc làm không hề đơn giản... Thầm nghĩ, phải là ai đó có tinh thần trách nhiệm, tận tâm với công việc, lòng bao dung nhân ái, tính kiên trì, bền bỉ... thì mới có thể làm được những điều tốt như các anh. Vì an toàn cây cầu, vì bình yên cuộc sống nắng, mưa, đêm, ngày các anh vẫn nhẫn nại sải bước trên đường tuần tra.
