(Đồng chí Nguyễn Mạnh Tuyên, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long, trò chuyện với phóng viên Báo Quảng Ninh)
Trong danh sách những trường học ''đặc biệt'' nhất thế giới có sự góp mặt của một ngôi trường Việt Nam, đó là “trường nổi'' dành cho học sinh ở các làng chài thuộc phường Hùng Thắng, TP Hạ Long. 10 năm nay, những lớp học nổi này đã mang con chữ, ánh sáng văn hoá đến cho trẻ em làng chài và góp phần nâng cao dân trí của ngư dân trên biển. Là Phó Chủ tịch phụ trách văn hoá - xã hội của TP Hạ Long, đồng chí Nguyễn Mạnh Tuyên đã có thời gian dài gắn bó với những lớp học nổi này. Đồng chí chia sẻ:
+ Sinh sống trên biển là truyền thống của nhiều ngư dân phường Hùng Thắng, TP Hạ Long. Mặc dù sống ở các làng chài, ngư dân có nhiều thuận lợi trong mưu sinh bằng nghề đánh bắt hoặc nuôi trồng hải sản nhưng lại có nhiều thiệt thòi về điều kiện xã hội như y tế, giáo dục, văn hoá... Cách đây hơn 10 năm, ở các khu dân cư trên biển không có các cơ sở y tế, giáo dục, đoàn thể v.v... Ngư dân đa phần là mù chữ. Thiệt thòi nhất là trẻ em của các làng chài. Sinh ra và lớn lên giữa mênh mông biển nước, các em không được đến trường, không được hưởng các quyền cơ bản của trẻ em. Một số gia đình có điều kiện cũng gửi con vào đất liền học chữ, một số em được cha mẹ dạy chữ cho nhưng số lượng cũng không nhiều. Chính vì vậy, năm 2000, TP Hạ Long đã xây dựng và thực hiện đề án mở lớp học trên biển cho dân cư làng chài.
- Ban đầu, những lớp học đặc biệt đó có gặp những khó khăn gì, thưa đồng chí?
+ Cũng phải nói thêm rằng, đề án này được xây dựng nhờ vào sáng kiến của Thành đoàn TP Hạ Long. Vào năm 1997, Thành đoàn Hạ Long với chương trình ''Mùa hè tình nguyện xanh'' đã cử các đoàn viên thanh niên đi biển dạy chữ cho nhân dân làng chài Cửa Vạn. Kết thúc chương trình đã có hơn 30 học viên bước đầu biết đọc, biết viết. Từ chương trình này, Phòng Giáo dục - Đào tạo của thành phố đã đề xuất mở các lớp học trên biển cho cư dân làng chài. Ban đầu, các lớp học trên biển gặp rất nhiều khó khăn, nhất là việc huy động học sinh đến lớp. Nhiều em vừa đi học vừa giúp gia đình làm kinh tế nên đến lớp không chuyên cần, nhiều em lớn phải học với các em nhỏ nên cũng không hứng thú với việc học tập. Bên cạnh đó, phương tiện đến lớp của các em, đời sống sinh hoạt của giáo viên dạy học trên biển cũng rất khó khăn. Ngoài ra, cơ sở vật chất phục vụ việc dạy và học trên biển lại rất thiếu thốn... Tuy nhiên, dần dần những khó khăn này cũng được khắc phục. Các lớp học trên biển không chỉ nhận được sự quan tâm của TP Hạ Long mà còn nhận được sự quan tâm của tỉnh, của các ban, ngành, đoàn thể, của các tổ chức phi chính phủ. Và quan trọng hơn, lớp học trên biển đã nhận được sự ủng hộ rất lớn của bà con làng chài.
- Cụ thể là thế nào, thưa đồng chí?
+ Như tôi đã nói, điều kiện sinh sống của bà con làng chài 10 năm trước đây có rất nhiều khó khăn, trình độ dân trí chưa cao. Nhiều gia đình không biết chữ và có suy nghĩ, rằng con em họ cũng chẳng cần biết chữ làm gì. Thế nên việc vận động học sinh tới lớp là cả một vấn đề. Các thầy cô giáo của trường Hùng Thắng và cán bộ phường phải đến từng nhà vận động, giải thích... Dần dần, nhận thức của bà con cũng được nâng lên, trẻ em làng chài được bố mẹ đưa đến trường đúng độ tuổi. Nhiều gia đình ngư dân còn hiến bè nhà mình làm phòng học, như là ông Mọn ở Cống Tàu, ông Duyên ở điểm Ba Hang, ông Hùng ở điểm Vung Viêng, ông Vớ ở điểm Cống Đầm... Nhờ đó mà đến nay các lớp học trên biển không ngừng được phát triển, mang tri thức đến cho làng chài.
- Đồng chí đánh giá thế nào về kết quả của các lớp học trên biển sau 10 năm hình thành và phát triển?
+ Sau 10 năm hoạt động của các lớp học trên biển, tôi thấy rằng đây là một mô hình hay, phù hợp với thực tế của địa phương. Cái được lớn nhất của các lớp học này là đã mang lại sự bình đẳng và quyền được học hành cho trẻ em làng chài. Ở những nơi này, các em thiếu thốn nhiều điều kiện sinh hoạt, tiện nghi... nhưng về sự học, các em không thua kém các bạn trên đất liền. Kết quả học tập của các em ở làng chài đã chứng minh điều đó: 10 năm qua đã có 190 em hoàn thành chương trình tiểu học, trong số đó có những em đã vào bờ học tiếp chương trình THCS, THPT và đạt được những thành tích cao. Tỷ lệ khá, giỏi của các lớp học trên biển luôn được duy trì trên 50%. Trong các kỳ thi học sinh giỏi, học sinh trên biển cũng đã có nhiều cố gắng và có 2 em đạt giải viết chữ đẹp cấp tỉnh, 8 em đạt giải cấp thành phố. Đến nay, điểm dạy trên biển của Hùng Thắng đã có 6 lớp học, 1 thư viện, 1 sân chơi cho các cháu, tất cả đều trên các bè cả. Ngoài ra, dạy học trên biển đã giúp nâng cao hiểu biết của ngư dân, góp phần trong việc ổn định và phát triển kinh tế, văn hoá, hiểu biết pháp luật trong cộng đồng dân cư.
Tôi luôn cho rằng, sự phát triển của các lớp học trên biển chính là một thành tựu rất đáng tự hào của ngành giáo dục TP Hạ Long. Và cách đây 5 năm, lớp học trên biển cũng đã được Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa giới thiệu tại Hội nghị cấp cao về phát triển Thiên niên kỷ của Liên Hợp quốc về thành tựu của giáo dục Việt Nam...
- Vậy thành phố có chủ trương gì để giữ vững và phát triển thành tựu này?
+ TP Hạ Long sẽ tiếp tục tạo mọi điều kiện tốt nhất cho các lớp học trên biển. Ngoài những chính sách hỗ trợ học sinh, giáo viên của lớp học trên biển, sắp tới, thành phố sẽ đầu tư kinh phí để thay toàn bộ các nhà bè bằng chất liệu lưới thép xi măng mỏng để đảm bảo an toàn cho các lớp học. Đồng thời, thành phố cũng chỉ đạo ngành giáo dục tổ chức các hoạt động thu hút trẻ đến trường, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục, tiến tới phổ cập giáo dục THCS trên biển. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng yêu cầu ngành giáo dục xem xét, tổ chức dạy tiếng Anh, vi tính cho người dân để phát triển kinh tế thông qua dịch vụ du lịch, nghiên cứu đề xuất tỉnh một số vấn đề, như: Có cơ chế động viên đối với giáo viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đề nghị được rút ngắn thời gian công tác trên biển; có chính sách hỗ trợ cho giáo viên công tác trên biển về sinh hoạt như: Nước ngọt, nguồn sáng...
- Xin cảm ơn đồng chí!
