Trong nhiều dự án xây dựng nhà máy nhiệt điện do các công ty của Trung Quốc làm tổng thầu, đều có công nhân người Trung Quốc làm việc. Việc về nước ăn Tết đối với các công nhân này thật khó khăn, nhất là các dự án đều đẩy nhanh tiến độ.
Mậu Tý là cái tết thứ hai mà hàng trăm công nhân Trung Quốc đã đón trên Công trường xây dựng Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh (phường Hà Khánh, TP Hạ Long).
Tết chỉ có... một ngày
Tết này, họ là những công nhân sẽ ở lại Hạ Long.
Gần đến ngày Tết, chúng tôi đến thăm công trường. Thỉnh thoảng trên đường vào, lại bắt gặp những bông đào phai nở sớm, sắc hồng ánh lên cảm giác thân thương, mềm mại giữa công trường rộng 50 ha, mà đâu cũng thấy sắt thép bộn bề. Những tốp công nhân Trung Quốc treo mình cần mẫn hàn xì trên những cái giá sắt rất cao. Trời đang mưa. Tuy không to nhưng cũng đủ làm ướt áo họ. Máy bộ đàm trên tay những kỹ sư, chỉ huy các công trường nhỏ liên tục reo... Trên công trường này từ ngày khởi công dự án luôn có khoảng 600 công nhân Trung Quốc làm việc. Tết Đinh Hợi là cái Tết đầu tiên mà 200/600 công nhân Trung Quốc ở lại Việt Nam. Ông Vương Vĩnh Lượng, Tập Đoàn Điện Khí Thượng Hải, Giám đốc Dự án Nhiệt điện Hà Khánh kể lại: Do yêu cầu tiến độ, Đinh Hợi là Tết đầu tiên ở Việt Nam mà chúng tôi cử lại 200 công nhân ở công trường. Tuy vậy, các công nhân Trung Quốc cũng chỉ được nghỉ Tết có ngày duy nhất là mùng một. Sáng mùng hai Tết cả công trường lại làm việc bình thường rồi. Bởi nghỉ có 1 ngày nên nhà tổng thầu đã sắp xếp cho anh em công nhân, một số đi Hà Nội, còn lại đi thăm vịnh Hạ Long...
Hai Tết trong một
“Đêm giao thừa, mọi người tụm lại bên nhau, vừa nhớ Tết quê bên Trung Quốc, nhớ gia đình êm ấm và lặng yên cảm nhận: chắc hẳn vợ con, cha mẹ, anh em cũng đang nhớ đến mình lắm, ở mãi Hạ Long xa xôi ấy”. Đó là tâm sự của nhiều công nhân đã ở lại hồi tết năm ngoái. Đường truyền Internet của công trường tưởng nghẽn vì mọi người đổ xô chúc Tết, tâm sự với người thân qua “chat”. Đến sát 12 giờ đêm, khoảnh khắc giao thừa thì tất cả đến 1 gian phòng lớn của tập thể để chúc tụng. Ngoài những món ăn chung của Trung Quốc và Việt Nam thì còn có 2 món không thể thiếu của tết Trung và tết Việt là bánh đoàn viên và bánh chưng. Bánh đoàn viên (gần giống như sủi cảo) là món không thể thiếu khi ăn tết của nước bạn. Còn bánh chưng của ta thì ấn tượng nhất với hầu hết công nhân. Anh Châu Định Trung, một thợ hàn, quê ở TP Nam Kinh, tỉnh Giang Tô kể: “Quê tôi cũng có bánh chưng, nhưng chỉ bé trong lòng bàn tay, còn bánh chưng Việt Nam sao thật to?”. Rồi anh chùng xuống: “Tôi muốn khi nào kết thúc công trình về hẳn Trung Quốc thì mang theo một cặp bánh chưng về cúng bố rồi cho vợ cùng con gái thưởng thức. Anh xúc động kể, sở dĩ anh muốn mang bánh chưng về quê, vì bố anh (cũng là thợ hàn) nhưng năm 1975 đã bị tai nạn lao động và mất trên một công trường xây dựng ở miền Trung Việt Nam. Sau 32 năm, cách đây bốn tháng, gia đình anh đã đưa hài cốt ông về Giang Tô.
Ông Vương Vĩnh Lượng thông báo, hiện đã có hơn 1.000 công nhân ở đây, và từ nay đến Tết, nhà thầu sẽ đưa thêm công nhân sang. Và Tết Mậu Tý sẽ có khoảng 800 công nhân ở lại Hạ Long. Ngay cả ông là lãnh đạo cao nhất của nhà tổng thầu tại Hạ Long cũng không về Thượng Hải. Vậy Tết này, ban lãnh đạo Dự án sẽ tổ chức gì cho anh em vui xuân? Trước hết những ai là lao động tiên tiến của công trường, Tập đoàn Điện khí Thượng Hải sẽ bao toàn bộ chi phí tàu xe để họ đưa một người thân từ quê hương sang ăn tết cùng mình ngay tại công trường. Hai là họ vẫn chỉ được nghỉ 1 ngày duy nhất để đi chơi ở đâu đó. Ba là (không phải kế hoạch chung mà ý định riêng của tổng giám đốc Lượng) là sẽ làm thêm rất nhiều bánh đoàn viên và bánh chưng, vì chí ít số người ăn Tết năm nay tại công trường cũng gấp 4 lần năm ngoái.
Trên công trường, chúng tôi được gặp một đôi vợ chồng người Trung Quốc cùng làm ở đây. Chồng là Lưu Tiểu Cương, 28 tuổi, tỉnh Giang Tô, làm ở Phòng An toàn, còn vợ anh làm ở Phòng Hành chính. Hiện vợ anh đang có bầu 3 tháng. Hai vợ chồng được cơ quan bố trí một phòng ở riêng, nên Cương bảo, so với anh em xa nhà thì “ngày nào mình cũng ấm êm, vui vẻ như Tết”. Bởi vậy Tết này, anh không khỏi bùi ngùi khi tên mình nằm trong danh sách những người ở lại công trường, còn vợ anh thì về quê. Thoáng qua khoảng lặng, rồi Cương vui vẻ: cả năm với mình đã là Tết, thì cũng cần ở lại để có thêm một người được về nhà chứ”. Nghe họ tâm sự, tôi chợt thấy lòng se lại. Hình như sự rộng lượng hay đức hy sinh của con người không nằm ở đâu đó cao xa, mà ngay chính quanh ta, ở những người bình thường nhất. Như những công nhân Trung Quốc mà chúng tôi đang gặp đây. Tổng Giám đốc Vương Vĩnh Lượng đã từng có gần 20 năm đi xây dựng các nhà máy nhiệt điện ở I-Rắc, ấn Độ, Pakistan và bây giờ là Việt Nam. Trông ông nhỏ bé, nhưng nhanh nhẹn, mạnh khoẻ và thật tất bật. Ông đã thông báo với vợ: ''Tết này tôi ở Hạ Long, bà chịu khó ăn Tết cùng con nhé”.
Tôi hiểu rằng: thực ra, không hẳn chỉ vì kiếm tiền mà họ phải chịu xa nhà khi Tết đến xuân về. Mà đó là tinh thần trách nhiệm với công việc, tình yêu với những gì họ đang tạo dựng ở Hạ Long này. Rồi đây, 2 năm nữa khi hoàn thành, lúc ấy Quảng Ninh sẽ có một nhà máy nhiệt điện vào loại lớn nhất toàn quốc. Người Quảng Ninh sẽ nhớ mãi họ. Và chắc hẳn trong hồi niệm của mình, những người anh em cũng sẽ không quên, đã có mùa xuân trong đời từng ở Đất mỏ, Quảng Ninh...
