Dân thiệt vì tiến độ “rùa”

Theo chỉ đạo của Chính phủ, hết năm 2007 sẽ kết thúc việc bán nhà thuộc sở hữu Nhà nước (SHNN) theo Nghị định 61/CP. Tuy nhiên, hiện việc bán nhà trên địa bàn tỉnh rất chậm, mới được 40%. Sự chậm trễ này đang làm cho hàng ngàn gia đình sống trong tâm trạng lo âu không biết có được mua nhà theo Nghị định 61/CP hay không, những thiệt thòi của họ do sự tắc trách của các cơ quan, đơn vị sẽ được giải quyết như thế nào…

“Tôi không biết Nghị định 61/CP”

Đó là câu trả lời của phần lớn những người đang thuê nhà thuộc SHNN khi được chúng tôi hỏi về Nghị định 61/CP. Mặc dù Nghị định đã ban hành hơn 13 năm, nhưng dường như rất mới với những người được hưởng lợi từ những quy định này. Nhiều người tỏ ra ngỡ ngàng khi được chúng tôi hỏi. Ông Nguyễn Phú Lợi, Trưởng Khu tập thể giáo viên Trường Cao đẳng nghề mỏ Hữu Nghị (Uông Bí), nói: “Tôi chưa bao giờ được nghe nói về bán nhà thuộc SHNN theo Nghị định 61/CP cả. Nếu được mua thì tốt quá. Anh em chúng tôi ở nhà thuê chục năm nay rồi. Ai cũng mong được sở hữu một căn nhà mà giá cả đất đai bây giờ đắt quá”. Ông Lợi cũng cho biết Khu tập thể của Trường hiện có 20 cán bộ, giáo viên của Trường thuê ở với giá 200.000đ/phòng/tháng. Cũng giống như ông Lợi, hầu hết những người đang thuê tại Khu tập thể này đều chưa nghe nói gì về Nghị định 61/CP. Ông Nguyễn Hải Triều nói: “Chúng tôi ở đây chẳng ai biết gì về Nghị định 61/CP cả.  Mà cũng không có ai tuyên truyền, thông báo cho chúng tôi. Đến bây giờ được biết thì Nghị định lại sắp hết hiệu lực thi hành. Chỉ mong các cấp đẩy nhanh tiến độ thực hiện Nghị định 61/CP để chúng tôi có một căn nhà…”.

Đến Khu tập thể 3 tầng của Công ty Cổ phần Than Đèo Nai (phường Cẩm Thành, Cẩm Phả) cũng trong tình cảnh tương tự. Người dân không biết đã đành, các cơ quan, đơn vị, các địa phương đang quản lý quỹ nhà thuộc SHNN cũng không hề tuyên truyền cho người dân đang thuê về Nghị định 61/CP và các văn bản, chính sách có liên quan. Trong khi đó, họ là những người trực tiếp hưởng lợi từ chủ trương này, và để thực hiện được việc bán nhà thuộc SHNN cần có sự phối hợp chặt chẽ của họ. Bà Từ Thị Phượng, nói: “Nhẽ ra, chúng tôi phải được phổ biến về chủ trương này để giám sát việc triển khai bán nhà thuộc SHNN ở chính nơi chúng tôi đang thuê. Mặt khác, phải phổ biến cho chúng tôi để chúng tôi chuẩn bị các thủ tục cần thiết, chuẩn bị tiền mua nhà… Chúng tôi toàn là công nhân, nếu không có sự chuẩn bị thì cũng không có tiền để mua nhà”.

Ai phải chịu trách nhiệm vì sự chậm trễ?

Sau 13 năm thực hiện, Quảng Ninh mới bán được 40% quỹ nhà thuộc SHNN theo Nghị định 61/CP. Theo chủ trương của Chính phủ, hết năm 2007 sẽ kết thúc việc bán nhà thuộc SHNN theo Nghị định 61/CP. Từ ngày 1-1-2008, người đang thuê nhà thuộc SHNN không mua được nhà sẽ vẫn tiếp tục được thuê nhưng giá sẽ điều chỉnh theo thị trường. Vậy chỉ còn thời gian 2 tháng để Quảng Ninh bán 60% quỹ nhà thuộc SHNN (ước tính gần 4.000 căn hộ hoặc nhà). Trong khi đó, số nhà này chủ yếu do các cơ quan, đơn vị trên địa bàn không có chức năng quản lý và bán nhà ở đang quản lý và chưa thực hiện việc chuyển giao cho các địa phương để làm các thủ tục bán cho người đang thuê. Chắc chắn rằng, trong 2 tháng còn lại của năm 2007, tỉnh không thể hoàn thành việc bán hết quỹ nhà thuộc SHNN. Điều đó có nghĩa là gần 4.000 hộ dân trên địa bàn có nguy cơ không mua được nhà thuộc SHNN. Đây là thiệt thòi rất lớn cho họ, vì Nhà nước có những ưu đãi rất lớn về giá cho những người đủ điều kiện mua nhà thuộc SHNN. So với giá nhà, đất hiện nay, giá mua nhà thuộc SHNN thấp hơn hàng chục lần so với giá thị trường. Bà Phạm Thị Vân, Phó Phòng Tài Chính - Kế hoạch, đơn vị thường trực về bán nhà thuộc SHNN của TX Cẩm Phả, cho biết: “Chúng tôi đã tiến hành thanh lý gần hết số nhà do thị xã quản lý. Sau khi tính giá theo hướng dẫn của Chính phủ và khấu trừ tiền nhà theo thâm niên công tác, hầu hết một căn nhà tập thể 24m2 giá chưa đến 10 triệu đồng. Có hộ sau khi được khấu trừ tiền nhà chỉ còn phải nộp hơn 3 triệu đồng…”. Bà Vân tính cho chúng tôi xem giá nhà thanh lý ở Khu tập thể Chi cục Thuế (phường Cẩm Đông): Theo giá nhà nước hiện hành, đất ở khu vực này có giá 1 triệu đồng/m2, nếu áp giá theo Nghị quyết 23/2006/NQ-CP và Nghị định 61/CP thì người thuê nhà chỉ phải trả 96.000đ/m2 đất và giá nhà là hơn 300.000đ/m2. Như vậy, người dân chỉ phải trả gần 10 triệu đồng cho một căn nhà cấp 4, rộng 24m2, nếu khấu trừ tiền nhà theo thâm niên công tác thì con số này còn thấp hơn nhiều (mỗi năm công tác được khấu trừ 100.000đ). Trong khi đó, giá đất trên thực tế ở khu vực này vào khoảng 2-3 triệu đồng/m2.

Có thể thấy, trong thời buổi “tấc đất, tấc vàng” như hiện nay, giá bán nhà thuộc SHNN theo Nghị định 61/CP là cơ hội lớn cho những người đang thuê nhà có một ngôi nhà thuộc sở hữu của riêng mình. Trên thực tế, hầu hết những người đang thuê nhà thuộc SHNN đều là cán bộ, công nhân viên chức có thu nhập thấp và có nhà là ước mơ cả đời của họ. Tuy nhiên, với tiến độ bán nhà thuộc SHNN chậm như hiện nay, rất có thể ước mơ của họ không thực hiện được. Bà Từ Thị Phượng, Khu tập thể 3 tầng của Công ty Cổ phần Than Đèo Nai, nói: “Tôi ở nhà thuê từ năm 1975, đến nay là hơn 30 năm rồi. Tôi chỉ mong được thanh lý ngôi nhà này để được gọi là nhà của mình. Chẳng ai muốn cả đời phải đi thuê nhà cả. Chế độ của Nhà nước đã ban hành từ năm 1994 mà các cấp, các ngành không triển khai triệt để, bây giờ không triển khai kịp, thiệt thòi cho dân thì ai sẽ chịu trách nhiệm?”. Đây là sự băn khoăn không phải của riêng bà Phượng mà là của rất nhiều người đang thuê nhà thuộc SHNN. Thời gian qua, Chính phủ và tỉnh đã có nhiều văn bản yêu cầu các cấp, các ngành có liên quan nhanh chóng hoàn thành việc triển khai bán nhà thuộc SHNN theo Nghị định 61/CP, nhưng không được thực hiện, dẫn đến tiến độ rất chậm. Có người đã đưa ra phương án: Nếu không hoàn thành tiến độ bán nhà thuộc SHNN thì sẽ đề nghị tỉnh trình lên Chính phủ xin gia hạn. Tuy nhiên, nếu phương án này không được Chính phủ đồng ý thì ai sẽ phải chịu trách nhiệm cho việc không hoàn thành tiến độ bán nhà thuộc SHNN khiến người dân thiệt thòi?