Ngày cuối cùng của năm 2014, các đồng chí lãnh đạo Tỉnh uỷ vẫn bố trí lịch để cùng với Ban chủ nhiệm Đề tài cấp nhà nước KX.04.04/11-15, hội thảo về các nội dung trong Đề án 25. Nhìn lại quá trình từ khi BTV Tỉnh uỷ ra Chỉ thị 25-CT/TW (ngày 28-2-2014) chỉ đạo xây dựng Đề án “Đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng; thực hiện tinh giản bộ máy, biên chế”, đến nay, cán bộ và nhân dân trong tỉnh đã dành nhiều tâm lực, trí lực để xây dựng và triển khai đề án này nhằm tạo động lực mới cho sự phát triển.
Nội dung ngày càng sáng, rõ
Theo dõi quá trình xây dựng Đề án 25 ở các cấp trong tỉnh từ đầu năm 2014 đến nay, có thể thấy nội dung các đề án ngày càng sáng rõ hơn cả ở phần đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, cũng như ở phần tinh giản bộ máy, biên chế. Tại cuộc hội thảo ngày 31-12-2014 do Tỉnh uỷ và Ban chủ nhiệm Đề tài KX.04.04/11-15 tổ chức, khi nghe đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ báo cáo về các nội dung trong Đề án 25 của tỉnh, các đại biểu cho rằng, Đề án đã chỉ ra được những mâu thuẫn trong quá trình phát triển, đề ra được các nhiệm vụ, giải pháp để tháo những “nút thắt”, tạo động lực mới cho sự phát triển.
Đại biểu của các bộ, ngành của Trung ương khi nghiên cứu đều thống nhất, đánh giá cao nhận định của tỉnh trong Đề án 25. Đó là, đổi mới ở Quảng Ninh thời gian qua đã thu được nhiều thành tựu quan trọng, nhưng đến nay đang đối diện với tình huống phát triển mới với không ít mâu thuẫn cần phải tìm giải pháp đột phá. Trong đó nổi lên là mâu thuẫn giữa nhu cầu giải phóng tiềm năng, thế mạnh và không gian phát triển lớn với cơ chế, chính sách hạn hẹp và bộ máy lãnh đạo, quản lý cồng kềnh, vận hành chưa hiệu quả. Để giải quyết mâu thuẫn này, đòi hỏi phải tìm giải pháp đột phá về thể chế, tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành và chất lượng nguồn nhân lực.
Với cách đặt vấn đề như trên, Đề án 25 của tỉnh đã chỉ rõ những tồn tại trong việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng và trong tổ chức bộ máy. Theo đó thì năng lực lãnh đạo của Đảng tuy đã được nâng lên nhưng nhìn chung chưa theo kịp đòi hỏi của tình hình, đặc biệt là năng lực dự báo và cập nhật những vấn đề mới, có tính chiến lược. Sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên chưa cao và chưa đồng đều. Việc vận hành các phương thức lãnh đạo của Đảng đều có mặt còn hạn chế. Tổ chức, bộ máy còn cồng kềnh; chức năng, nhiệm vụ ở một số cơ quan, đơn vị còn chồng chéo. Giữa tổ chức bộ máy cơ quan Đảng, cơ quan hành chính nhà nước có nhiều điểm tương đồng, nhưng vẫn hình thành theo 2 hệ thống độc lập tương đối với các quy trình xử lý khác nhau dẫn đến cồng kềnh, kém hiệu quả. Tổ chức bộ máy và biên chế các đơn vị sự nghiệp nhiều (chiếm 76,24% số CCVC toàn tỉnh), khả năng tự chủ thấp, hiệu quả cung ứng dịch vụ chưa cao. Đảng uỷ khối cơ quan tỉnh chưa gắn với hệ thống cơ quan hành chính nhà nước, làm giảm vai trò và hiệu quả lãnh đạo. MTTQ và các đoàn thể hiệu quả hoạt động chưa cao. Số lượng hội quần chúng nhiều (994 tổ chức ở 3 cấp) nhưng hoạt động chưa đảm bảo nguyên tắc tự nguyện, tự quản, tự đảm bảo kinh phí, trụ sở, phương tiện làm việc; nội dung, phương thức hoạt động chậm đổi mới; còn xảy ra tình trạng hành chính hoá ở một số hội. Số lượng định biên cán bộ hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn lớn (trung bình 17 vị trí/xã; 13 vị trí/thôn). Tổng số vị trí cán bộ không chuyên trách toàn tỉnh xấp xỉ 33.000, tương đương tổng số định biên cán bộ, công chức, viên chức toàn tỉnh…
Từ thực tiễn tình hình và bám sát các chủ trương của Đảng, Tỉnh uỷ và các cấp uỷ trong tỉnh đã đề ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp đột phá để khắc phục hạn chế, tạo động lực mới để phát triển. Trong đó, để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, đặt lên hàng đầu là nhiệm vụ đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và tầm nhìn chiến lược, linh hoạt và sáng tạo trong cụ thể hoá các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Cùng với đó cần đổi mới tuyên truyền, vận động, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị; tăng cường kiểm tra, giám sát và tự phê bình, phê bình; đẩy mạnh xây dựng các điển hình tiên tiến và làm theo gương Bác Hồ...
Để tinh giản tổ chức, bộ máy, BTV Tỉnh uỷ xác định nhiều nhiệm vụ, giải pháp như sắp xếp lại các cơ quan chuyên môn theo hướng “một phòng thực hiện nhiều chức năng, một người làm nhiều nhiệm vụ”; chuyển đổi một số đơn vị sự nghiệp sang mô hình hoạt động theo doanh nghiệp; tinh giản biên chế và nâng cao chất lượng đội ngũ; nhất thể hoá một số chức danh của cấp uỷ với cơ quan chuyên môn thuộc UBND cùng cấp…
Khởi động Đề án có tính “xuyên phá”
TS Nguyễn Đăng Thành, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Giám đốc Học viện Hành chính, Chủ nhiệm Đề tài cấp nhà nước KX.04.04/11-15 gọi những giải pháp trong Đề án 25 của tỉnh là sự “xuyên phá”, là sáng kiến chính trị - hành chính. Ông cho rằng: Nếu không đổi mới tổ chức và bộ máy như Kết luận số 64-KL/TW của Trung ương, thì rất khó tạo sự phát triển đột phá. Ông nhấn mạnh dẫu sẽ gặp nhiều khó khăn nhưng khi Quảng Ninh thực hiện thành công thì sẽ không chỉ mang lại lợi ích tự thân cho tỉnh mà cho cả hệ thống chính trị của đất nước. Cũng như các nhà nghiên cứu khác, ông đánh giá cao quyết tâm và những khởi động ban đầu của tỉnh khi triển khai Đề án.
Để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, quá trình hoàn thiện Đề án, BTV Tỉnh uỷ và các cấp uỷ trong tỉnh đã chỉ đạo triển khai ngay những giải pháp thuộc thẩm quyền. Bí thư Thành uỷ Móng Cái Nguyễn Xuân Ký cho biết: Theo Đề án 25 của thành phố đã được tỉnh thẩm định, Thành uỷ Móng Cái thời gian qua tiếp tục thực hiện nhất thể hoá chức danh người đứng đầu cấp uỷ với Chủ tịch UBND cấp phường tại các phường: Trần Phú, Hoà Lạc, Ninh Dương, Hải Yên và xã Hải Đông. Tới đây, TP Móng Cái tiếp tục thực hiện chủ trương này ở những nơi có điều kiện; đồng thời đang tích cực chuẩn bị nhân sự cho khoá tới theo hướng không bố trí người địa phương đảm nhiệm chức danh bí thư, chủ tịch UBND phường, xã. Tại đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ tới, sẽ thực hiện chủ trương bầu trực tiếp bí thư cấp uỷ.
Bước đầu triển khai Đề án 25 của TP Uông Bí cũng đạt được những kết quả rõ nét. Bí thư Thành uỷ Uông Bí Nguyễn Thành Phố cho biết: Từ khi thực hiện đến hết năm 2014, toàn thành phố giảm được 1.617 định biên, trong đó cán bộ chuyên trách là 103; không chuyên trách cấp xã là 78, ở khu dân cư là 1.436; đến năm 2015 ước sẽ tinh giản 1.690 người. Tổng số kinh phí tiết kiệm được sau khi tinh giản gần 27 tỷ đồng. Để nâng cao chất lượng đội ngũ, thành phố dành khoảng 10 tỷ đồng bố trí cho cán bộ đi học tập. Để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, các cấp uỷ trong thành phố đã đổi mới việc vận hành phương thức lãnh đạo thông qua nhiều việc làm cụ thể. Điển hình là Thành uỷ Uông Bí vừa tổ chức giao ban đội ngũ cán bộ ở khu dân cư để lắng nghe ý kiến, nắm tình hình và định hướng những trọng tâm công tác của thành phố. Tới đây, khi được cấp thẩm quyền đồng ý, TP Uông Bí sẽ hợp nhất các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng với cơ quan chuyên môn của chính quyền như: Kiểm tra - Thanh tra, Tổ chức - Nội vụ…
Các địa phương, đơn vị khác trong tỉnh cũng với tinh thần chủ động đã tích cực thực hiện các nhiệm vụ đã được xác định trong Đề án 25. Cụ thể là đã và đang tổ chức lại các cơ quan chuyên môn theo hướng “một phòng thực hiện nhiều chức năng, một người làm nhiều nhiệm vụ”; chuyển đổi mô hình hoạt động đối với các đơn vị sự nghiệp công theo hướng tăng cường tự chủ, tự chịu trách nhiệm và từng bước tách dịch vụ công ra khỏi cơ quan quản lý nhà nước; tinh giản biên chế và nâng cao chất lượng đội ngũ; đổi mới tổ chức, hoạt động của các hội quần chúng theo hướng khắc phục tình trạng “hành chính hoá”, thực hiện đúng nguyên tắc tự nguyện, tự quản, tự đảm bảo cơ sở vật chất, phương tiện, kinh phí hoạt động; nhất thể hoá một số chức danh của cấp uỷ với cơ quan chuyên môn thuộc UBND cùng cấp… Toàn tỉnh sau thực hiện giai đoạn I đã giảm được 2 chi cục, 39 phòng; giảm 8 đơn vị sự nghiệp và chuyển đổi 32 đơn vị sang mô hình doanh nghiệp hoặc hợp tác công - tư; giảm 2 trường, 96 điểm trường và 200 lớp học; ước giảm 1.097 biên chế do sắp xếp lại tổ chức bộ máy, bố trí kiêm nhiệm các chức danh, các nhiệm vụ… Từ đó đã giảm chi thường xuyên khoảng 300 tỷ đồng mỗi năm. Số tiền này bằng khoảng 11,5% tổng quỹ lương của tỉnh và bằng tổng số thu ngân sách nội địa của 6 huyện khu vực miền Đông của tỉnh. Quan trọng hơn là tổ chức bộ máy bớt cồng kềnh, vận hành tốt hơn, phục vụ hiệu quả hơn các nhiệm vụ chính trị của tỉnh, địa phương. Kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển KT-XH năm 2014 với 22/23 chỉ tiêu được hoàn thành và nhiều công trình, dự án đang vận hành tốt đã khẳng định năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng bộ tỉnh, hiệu quả hoạt động của tổ chức bộ máy các cấp trong tỉnh được nâng cao. Việc thực hiện Đề án 25 thực sự là động lực mới cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh.
Ngọc Hà
