Để "đi tắt, đón đầu" thành công

Nói đến KH&CN là nói đến hoạt động nghiên cứu, sáng tạo và ứng dụng. Với Quảng Ninh, để phục vụ cho định hướng phát triển kinh tế là đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ và công nghiệp; cơ cấu lại các ngành sản xuất dịch vụ; khai thác tiềm năng, thế mạnh của tỉnh nhằm duy trì tăng trưởng cao và bảo đảm, quốc phòng an ninh Quảng Ninh đã lựa chọn, đặc biệt ưu tiên cho hoạt động sáng tạo và ứng dụng để “đi tắt, đón đầu”...

Khơi dậy sức sáng tạo

Theo thống kê của Ban tổ chức Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh lần thứ IV năm 2013, đến ngày 15-9 hạn cuối cùng nhận giải pháp đăng ký dự thi của các tác giả, nhóm tác giả, Ban tổ chức đã nhận được 203 giải pháp, vượt hơn 60 giải pháp so với mục tiêu đề ra. Điều đáng nói là ở tất cả 6 lĩnh vực: Nông, lâm, ngư nghiệp, tài nguyên và môi trường; công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng; vật liệu, hoá chất, năng lượng; y dược; công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông; quản lý nhà nước, GD-ĐT đều có giải pháp đăng ký dự thi. Thêm nữa, bên cạnh nhóm tác giả đã có những người nông dân mạnh dạn tham gia như trường hợp của các ông: Đinh Văn Giang, Vũ Ngọc Dinh ở xã Sông Khoai (TX Quảng Yên); Trần Mến, khu Đồn Điền, Hà Khẩu (TP Hạ Long); Phạm Văn Khiêm, xã Quảng Long (Hải Hà)... Theo ông Đinh Quang Hải, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh, Phó Ban Thường trực BTC Hội thi, kết quả này đã cho thấy, phong trào sáng tạo trong tỉnh bước đầu có chuyển biến. Quan trọng hơn, nhiều giải pháp có tính ứng dụng cao đã mang lại hiệu quả, làm thay đổi cuộc sống của nhiều vùng quê.

Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh đã được quyết định tổ chức định kỳ 2 năm/lần, từ năm 2007. Năm 2012, xen kẽ giữa 2 cuộc thi này, tỉnh còn tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật nông nghiệp lần thứ nhất. Ngoài ra, hàng năm, trên địa bàn tỉnh còn diễn ra rất nhiều những hội thi nhằm khơi dậy sự sáng tạo của mọi lứa tuổi trên mọi lĩnh vực như: Hội thi Tin học trẻ; Hội thi KHKT dành cho học sinh trung học; Cuộc thi Sáng tạo trẻ... Trên cơ sở những cuộc thi này, nhiều sản phẩm, giải pháp của các tác giả trong tỉnh đã được lựa chọn để tham dự các cuộc thi cấp quốc gia và đoạt giải cao.

Không chỉ vậy, Quảng Ninh còn ban hành rất nhiều văn bản pháp quy, tạo ra những hành lang pháp lý chặt chẽ để khơi dậy sự sáng tạo và khuyến khích mọi tổ chức, cá nhân tham gia vào lĩnh vực KH&CN để mang lại hiệu quả và lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp, địa phương. Chỉ trong 3 năm, từ 2011-2013, tỉnh đã ban hành 8 văn bản quy phạm pháp luật về KH&CN. Trong đó, nổi bật là Nghị quyết 04/NQ-TU của BCH Đảng bộ tỉnh; Chương trình Xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015; Quyết định quy định mức chi đối với các đề tài, dự án KH&CN có sử dụng ngân sách địa phương; Quy định về quản lý, sử dụng vốn đầu tư cho KH&CN tỉnh Quảng Ninh; Quy hoạch phát triển KH&CN tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2020, tầm nhìn đến 2030; Đề án phát triển doanh nghiệp KH&CN trên địa bàn tỉnh; Quy định về quản lý nhiệm vụ KH&CN tỉnh Quảng Ninh.

Để thêm nguồn lực cho lĩnh vực này, tỉnh cũng tăng vốn ngân sách đầu tư qua các năm, năm sau cao hơn năm trước. Chẳng hạn như: Tổng kinh phí đầu tư cho hoạt động KH&CN trong giai đoạn 2006-2010 là 137,172 tỷ đồng (tăng gấp 5 lần so với giai đoạn 2001-2005) thì kinh phí đầu tư cho hoạt động KH&CN năm 2011 là 57,8 tỷ đồng. Đặc biệt, năm 2012, tỉnh đã có sự đầu tư đột phá cho hoạt động KH&CN với kinh phí là 376,61 tỷ đồng; trong đó 26,61 tỷ đồng kinh phí SNKH; 100 tỷ đồng cho xây dựng chính quyền điện tử; 250 tỷ đồng đầu tư tập chung chủ yếu cho xây dựng thương hiệu, đối ứng triển khai các chương trình Quốc gia về KH&CN, ứng dụng tiến bộ KH&CN, Quỹ phát triển KH&CN.

Hướng đến mô hình KH&CN tiên tiến

Theo ý kiến các nhà khoa học tại hội nghị thẩm định dự án “Quy hoạch phát triển Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2020, tầm nhìn đến năm 2030”: “Quảng Ninh cần phải phát triển theo chiều sâu, dựa chủ yếu vào KH&CN và gắn với chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Muốn vậy, Quảng Ninh phải đẩy mạnh được việc tăng cường đầu tư và xúc tiến các hoạt động ứng dụng, đổi mới KH&CN từ phía doanh nghiệp; nhanh chóng thu hút, đào tạo để sớm có đội ngũ nhân lực KH&CN có đủ trình độ, cơ cấu ngành nghề, năng lực thích hợp để nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc khơi dậy sức sáng tạo, khuyến khích mọi tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động KH&CN là một trong những tiền đề quan trọng để Quảng Ninh đạt tới mô hình KH&CN tiên tiến.

Trên thực tế, hiện nay Quảng Ninh đang tiến hành các bước để hội tụ đủ các yếu tố của một mô hình KH&CN tiên tiến. Đó là xúc tiến thành lập Trường đại học Hạ Long - đại học đa ngành. Hàng năm, Quảng Ninh duy trì hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia các Hội chợ Thương hiệu Việt Nam đạt kết quả tốt, nhiều sản phẩm đã đạt danh hiệu Thương hiệu có uy tín với người tiêu dùng và Thương hiệu nổi tiếng Việt Nam. Trong hai năm gần đây, Quảng Ninh cũng đang tích cực triển khai chương trình xây dựng, quản lý và phát triển nhãn hiệu sản phẩm nông sản. Đến thời điểm này, Quảng Ninh đã có 2 sản phẩm là ba kích - Ba Chẽ; hoa - Hoành Bồ được đăng ký “nhãn hiệu” sản phẩm nông sản. Ngoài ra, tỉnh còn xây dựng nhãn hiệu cho sản phẩm gốm sứ của huyện Đông Triều; xây dựng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm “Sá sùng”; tạo lập và quản lý nhãn hiệu chứng nhận Mật ong Tiên Yên; nhãn hiệu chứng nhận cho Nước khoáng Quang Hanh; nhãn hiệu tập thể “Cá duội Cô Tô”; “Cua biển Quảng Yên”... Dự kiến đến năm 2015, Quảng Ninh sẽ xây dựng và phát triển thương hiệu khoảng 30 sản phẩm nông nghiệp với tổng kinh phí khoảng 100 tỷ đồng. Bên cạnh đó, tỉnh cũng đang nỗ lực để hình thành hệ thống tổ chức KH&CN như: Khu nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và ươm tạo doanh nghiệp KH&CN; khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; khu công nghiệp công nghệ cao; các trung tâm dịch vụ kỹ thuật; hình thành các doanh nghiệp KH&CN...

Hiện nay, Quảng Ninh còn rất nhiều tiềm năng, thế mạnh chưa được khai thác, phát triển. Vì vậy, việc đầu tư phát triển KH&CN, trong đó, khuyến khích sự sáng tạo, sự tham gia nhiệt tình của mọi tổ chức, cá nhân vào lĩnh vực này là rất cần thiết, không chỉ giúp cho hoạt động KH&CN hiệu quả mà còn có thể khẳng định được sứ mệnh, vị trí của KH&CN trong tiến trình phát triển của tỉnh.

Cẩm Nang