Bằng KHCN, giai đoạn 2017-2020 Quảng Ninh đang tích cực đổi mới mô hình tăng trưởng, dựa trên nâng cao năng suất lao động và bảo vệ môi trường, đồng thời tạo sự minh bạch, tiện lợi cho người dân để nâng cao năng lực cạnh tranh.
KHCN ĐÓNG GÓP RÕ NÉT
Năm 2012 BCH Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU về phát triển KH&CN tỉnh giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020. Mặc dù Nghị quyết ra đời trước nhưng quan điểm, mục tiêu, giải pháp phù hợp với Nghị quyết số 20-NQ/TW của BCH Trung ương Đảng về phát triển KH&CN phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Thực hiện Nghị quyết, Quảng Ninh đã phê duyệt Quy hoạch phát triển KH&CN đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, trong đó đầu tư kinh phí 4-5%/năm tổng chi thường xuyên ngân sách tỉnh cho KH&CN.
Quảng Ninh xác định đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, lấy ứng dụng, chuyển giao là chủ yếu, ưu tiên cho các lĩnh vực: Xây dựng chính quyền điện tử, y tế, giáo dục, nông nghiệp... Đặc biệt là ứng dụng thành quả CNTT ở các ngành, lĩnh vực quản lý nhà nước thời gian qua đã tạo thuận lợi rất lớn cho các tổ chức, cá nhân. Việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng chính quyền điện tử gắn với xây dựng các trung tâm hành chính công và cải cách thủ tục hành chính đã xây dựng được hạ tầng CNTT, phát triển dịch vụ công trực tuyến, trung tâm tích hợp dữ liệu tỉnh phục vụ hiện đại hoá nền hành chính công, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp đã góp phần tạo bước đột phá mới. Bảng xếp hạng chỉ số sẵn sàng ứng dụng CNTT trong hoạt động các cơ quan nhà nước của tỉnh tăng lên và đứng ở vị trí thứ 4 so với cả nước trong năm 2016; chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI năm 2016 xếp thứ 2 toàn quốc với 65,6 điểm.
Tỉnh đã tập trung ứng dụng KH&CN trong sản xuất để nâng cao hiệu quả, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường. Tiêu biểu là đổi mới công nghệ chống giữ, công nghệ khai thác than ở hầu hết các mỏ than hầm lò với mục tiêu tăng gấp 2 lần năng suất lao động và sản lượng; áp dụng công nghệ mới trong khâu sàng tuyển, lắp đặt hệ thống băng tải ống vận chuyển than góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại các công ty than: Hà Lầm, Nam Mẫu, Vàng Danh, Khe Chàm. Các đơn vị sử dụng năng lượng trọng điểm tiến hành đổi mới công nghệ để tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí sản xuất. Một số doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng áp dụng công nghệ mới, cải tiến dây chuyền công nghệ sản xuất để quản lý chất lượng nhiên liệu, tiết kiệm năng lượng, nguyên liệu sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm như Công ty CP Viglacera Hạ Long, Nhà máy gạch COTTO Giếng Đáy, Công ty CP gốm Đất Việt Đông Triều. Bên cạnh đó, tỉnh xây dựng 26 trạm quan trắc môi trường tự động cố định đi vào hoạt động ổn định, công khai số liệu môi trường các điểm đo.
KH&CN đã đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh rõ nét thông qua giá trị sản phẩm công nghệ cao, sản phẩm ứng dụng công nghệ cao trong tổng giá trị sản xuất công nghiệp đạt 41,14%; tỷ lệ đầu tư cho nghiên cứu, triển khai ứng dụng khoa học công nghệ đạt 1,58% GRDP của tỉnh. Năm 2015, Quảng Ninh đạt tiêu chí tỉnh công nghiệp; bước đầu đã xác định được các sản phẩm ưu tiên, có tiềm năng để đầu tư nghiên cứu; xây dựng và phát triển 30 thương hiệu cho các sản phẩm nông sản của tỉnh.
CẦN NHỮNG GIẢI PHÁP BỨT PHÁ
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động KH&CN vẫn còn những tồn tại, hạn chế như chưa hình thành được các trung tâm ứng dụng công nghệ cao trong một số lĩnh vực; một số nhiệm vụ KH&CN ít tính đột phá; chưa có sản phẩm chủ lực mang thương hiệu quốc gia; công tác chỉ đạo điều hành chưa tạo được sự bứt phá, dẫn đến việc xếp hạng chỉ số DDCI 2016 của Sở đứng thứ 13/15 khối các sở, ngành... Trong buổi làm việc gần đây với Sở KH&CN, đồng chí Đặng Huy Hậu, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh: Để tránh tụt hậu và không chỉ là khẩu hiệu, các cấp, ngành, địa phương cần có giải pháp bứt phá ưu tiên cho KH&CN ngày càng phát triển. Riêng với Sở KH&CN phải phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương tham mưu cho UBND tỉnh xác định các nhiệm vụ trọng tâm để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển KT-XH của tỉnh mang tính ứng dụng cao; đồng hành cùng doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh nhằm kịp thời hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn trong quá trình sản xuất; đội ngũ cán bộ của ngành cần hăng say, đam mê và bám sát cơ sở để kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc để KH&CN thực sự trở thành động lực của sự nghiệp đổi mới và phát triển.
Song song với đó, tỉnh cũng có những giải pháp vừa có tính cấp bách vừa có tính lâu dài. Đó là, Quảng Ninh tiếp tục ban hành Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 13-3-2017 của BCH Đảng bộ tỉnh về phát triển KH&CN tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020 với những mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể, sát với thực tiễn. Đó là từng bước thay đổi nếp nghĩ, cách làm, xoá bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào tài nguyên thiên nhiên. Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng KH&CN sản xuất để bảo vệ môi trường, nhất là khắc phục hậu quả từ ô nhiễm môi trường do khai thác tài nguyên khoáng sản và phát triển đô thị nóng để lại. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh phát triển hạ tầng, góp phần lưu thông hàng hoá, kết nối khu kinh tế trung tâm trọng điểm của tỉnh với vùng sâu, vùng xa, và đặc biệt là phục vụ cho đổi mới mô hình tăng trưởng xanh. Đồng thời tăng cường giao lưu liên kết hợp tác trong và ngoài nước về KH&CN.
Nguyễn Hoa
