Chợ Long Biên đêm xuống giống như một đại công trường, hàng trăm xe tải chở hàng ra vào tấp nập cùng khoảng 200 lao động ngoại tỉnh luôn trong tư thế sẵn sàng...
Thâu đêm bán sức
Nhọc nhằn phu xe.
Mới có 8 giờ tối nhưng xung quanh những túp lều lụp xụp tại khu vực chợ buôn bán hoa quả Long Biên đã thấy xuất hiện những người ngồi chờ bốc vác, gánh... kéo hàng đêm. Những người phụ nữ có nước da ngăm đen, chưa vào cuộc mặt đã nhẫy mồ hôi tranh thủ ngồi chỉnh sửa lại đôi quang gánh thật chắc chắn. Những thanh niên lực điền dáng người vạm vỡ rắn chắc chuyền tay nhau chiếc điếu cày “đồng đội” kéo thuốc kêu ro ro.
“Chưa bắt tay vào việc thì còn cùng nhau ngồi tếu táo đủ thứ chuyện nhưng khi hàng đã về rồi đến hớp nước muốn uống cũng chẳng còn có thời gian, thậm chí chỉ ở xung quanh khu vực chợ này thôi nhưng hai vợ chồng từ đêm tới sáng còn chẳng trông thấy mặt nhau, ai làm việc của người nấy” - anh Nguyễn Quang Bình, một phu xe kéo xe đêm ở chợ Long Biên cho biết.
Đám thanh niên quanh anh đều là phu xe, tất cả chỉ khoảng mười tám đến hai lăm tuổi, đang ngả lưng tranh thủ chợp mắt trước giờ “xung trận”. Họ ngủ “tốt giấc” bất kể trong hoàn cảnh nào.
9 giờ tối, những chiếc xe tải hàng nặng 10 tấn, 20 tấn (nhưng thường quá tải) từ các tỉnh ngoài như Hà Giang, Cao Bằng, Tuyên Quang, Phú Thọ... lặc lè vượt qua cổng chính thì nhóm “cửu” cũng bắt đầu lục tục xôn xao bắt đầu một “cuộc chiến”. Việc mặc cả diễn ra chớp nhoáng vì đã có giá quen cả. 1000 đồng, 2000 đồng là giá cước vận chuyển cho mỗi thùng hàng hoa quả có trọng lượng nặng khoảng 50kg, cước còn được tính tiền theo đoạn đường dài hay ngắn.
Với mỗi kiện hàng thế này, mỗi cửu vạn kiếm được 1-2 nghìn tiền công.
Thỏa thuận tiền công xong xuôi, họ vào việc nhanh thoăn thoắt như một dây chuyền đã cắt đặt sẵn. Người nào có nhiệm vụ đưa hàng từ thùng xe ô tô xuống, người nào xếp hàng vào quang gánh, vào xe cải tiến... đều được phân công rõ ràng rành mạch. Mỗi chiếc xe cải tiến một người kéo - một người đẩy chất khoảng 30 - 40 thùng hàng hoa quả, ước tính nặng khoảng 1,5 - 2 tấn. Xe nào phải chở đi xa thì có 3 người.
Vượt qua từng con dốc, vẻ mặt của những người phu xe đỏ gay gắt. Một bên vai thì xệ xuống vì sợi dây thừng thít chặt đến nghẹt thở. Cảm giác như từng giọt mồ hôi vừa kịp chạm xuống mặt đường liền khô ngay. Người phụ nữ đẩy xe cũng đang nện từng bước chân chắc nịch xuống mặt đường để lấy đà và phải sẵn sàng gồng sức chèn xe giữ cho hàng khỏi bị rơi. Nếu chẳng may một thùng hàng rơi, hoa quả bên trong dập nát phải đền thì coi như cả xe hàng nặng 20 tấn kia vận chuyển không công.
4 rưỡi sáng, toàn bộ khu chợ Long Biên giống như một khu triển lãm hoa quả, ngồn ngộn và roi rói những thùng, những bãi hàng... Những người lao động trong đêm bắt đầu có những giây phút nghỉ ngơi bên ly trà đá. Mặt cứ tỉnh bơ song có nhìn vào những bắp thị giật giật và hơi thở dồn của họ mới có thể nhận ra dấu vết của những chuyến hàng đi về trên đôi vai. Họ bắt đầu nhận tiền công hay nói đúng hơn họ nhận tiền bán sức lao động sau một đêm, 50 nghìn, 90 nghìn đồng... người được nhiều hay ít phụ thuộc vào số lượng hàng vận chuyển.
“Người khôn của khó”
Vào nghề kéo xe được 4 năm ở chợ Long Biên, vợ chồng anh Nguyễn Văn Tuấn, quê Hưng Yên kể: “Cũng may được trời phú cho cái sức khỏe chứ nhỡ đau ốm ra đấy biết nhờ cậy ai. Chú xem, người nặng có 50kg nhưng thường xuyên phải kéo xe hàng nặng tới 1,5 tấn. Mới vào nghề hai bàn tay phồng rộp đỏ lựng, vai thì bật máu, giờ quen rồi nhưng mỗi lần phải kéo xe lên dốc vẫn cực lắm, nói dại nhỡ đứt dây thừng hay để xe trôi ngược lại tính mạng vợ mình ở phía sau khó mà bảo đảm”.
Tại khu vực chợ Long Biên, hàng ngày có khoảng 200 lao động từ ngoại tỉnh đến bán sức lao động. Họ đến từ những tỉnh như Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa... và chủ yếu là trọ ở những nhà trọ rẻ tiền tại hai phường Phúc Tân, Phúc Xá (quận Hoàn Kiếm). Ban ngày chia nhau đi bán sức, vác thuê, lau nhà, ai thuê gì làm nấy quanh khu Đồng Xuân, Long Biên. Đêm về họ tiếp tục ra chợ hoa quả Long Biên bán sức lao động.
Chị Nguyễn Thị Mây quê ở Thái Bình, vào nghề được 5 năm nói chắc nịch: “Một ngày đêm có thể gánh được hơn 100 gánh hàng, nếu đẩy xe chia trung bình một người phải đẩy trọng lượng khoảng hơn 5 tạ, một đêm đẩy tới 30 - 40 tấn hàng là chuyện bình thường”.
Chị Mây cho biết thêm, làm việc từ 9g tối đến 4-5g sáng cũng kiếm được khoảng 70 nghìn đồng, cả ngày cũng được khoảng 100 nghìn. Đấy là những ngày nhiều hàng, còn những ngày ít hàng chỉ có thể kiếm được khoảng 30 nghìn đồng. Theo chị, bình quân người làm nghề này “để ra” được khoảng hơn 1 triệu đồng/tháng.
Theo lời dân “cửu”, những người “bán sức” lao động ở khu vực chợ Long Biên này thường thì chỉ “chịu nhiệt” được khoảng 6-7 năm là nhiều và phải chuyển nghề vì không đủ sức theo được các công việc nặng nhọc. “Phổ thông” nhất là đau cột sống, nhức mỏi đầu gối và hai thăn thịt sau lưng. Thậm chí đã có một vài người không may phải bỏ nghề ngay từ những ngày đầu. Đó là do gánh thuê từ chợ Long Biên sang chợ Đồng Xuân phải băng qua đường, các chị rủi ro gặp tai nạn dẫn đến chấn thương phải nghỉ hẳn, còn va chạm nhẹ thì thường xuyên.
