Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, ngày 18/10, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027; quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025. Các đại biểu cũng thảo luận về việc tổng kết thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội và nội dung liên quan đến Dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe.
Phát biểu đề dẫn phiên thảo luận, đại biểu Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh, Tổ trưởng tổ thảo luận đề nghị các đại biểu tập trung cho ý kiến về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, dự kiến năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công và các nội dung liên quan.
Đồng chí nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đặt ra yêu cầu rất cao đối với cả hệ thống chính trị, đòi hỏi các địa phương phải phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, nâng cao chất lượng tăng trưởng và xác định rõ những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Từ thực tiễn thành phố Quảng Ninh, đồng chí cho biết, năm 2026, thành phố phấn đấu đạt mức tăng trưởng 13%, GRDP bình quân đầu người đạt 13.000 USD; đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong năm 2027, gắn với mở rộng không gian phát triển công nghiệp và thu hút đầu tư.
Đối với lĩnh vực tài chính - ngân sách, đồng chí đề nghị xem xét việc giao dự toán thu sát với năng lực thực tế của từng địa phương, tạo động lực phấn đấu tăng thu; nghiên cứu cơ chế phân chia nguồn thu phù hợp với điều kiện phát triển, đồng thời có cách đánh giá khách quan hơn về năng lực tạo nguồn thu của các địa phương. Đồng chí cũng lưu ý cần giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu từ đất, sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội và có giải pháp huy động vốn trong dân vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Về đầu tư công, đại biểu đề nghị đánh giá thực chất kết quả giải ngân, phân biệt rõ số vốn đã chuyển cho chủ đầu tư, doanh nghiệp với giá trị khối lượng thực tế đã hoàn thành tại công trình, dự án. Đồng thời, cần làm rõ nguyên nhân chậm tiến độ, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và người đứng đầu; xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể theo từng tuần, từng ngày, nhất là đối với công tác giải phóng mặt bằng, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, đẩy nhanh tiến độ và sớm đưa các dự án vào khai thác, sử dụng.
Đại biểu Vũ Ngọc Lâm, Phó Giám đốc Sở Tài chính, ĐBQH thành phố Quảng Ninh, đề nghị tính toán đầy đủ nguồn lực thực hiện các chính sách an sinh xã hội của địa phương; đánh giá thực chất tiến độ giải ngân đầu tư công và khẩn trương tháo gỡ vướng mắc trong phát triển nguồn điện, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế. Về dự toán ngân sách năm 2027, đại biểu cho rằng, bên cạnh chủ trương tiết kiệm triệt để chi thường xuyên để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển, cần tính toán đầy đủ kinh phí thực hiện các chính sách an sinh xã hội do địa phương ban hành. Thực tế tại Quảng Ninh, nhiều chính sách thiết thực về y tế, giáo dục đang được triển khai như miễn học phí, hỗ trợ sách giáo khoa, sữa học đường và miễn phí đi xe buýt. Đây là những mô hình có hiệu quả, cần được nghiên cứu nhân rộng.
Tuy nhiên, theo đại biểu, việc cân đối dự toán hiện nay chủ yếu tính đến các chính sách do Trung ương ban hành, chưa phản ánh đầy đủ nhu cầu kinh phí thực hiện chính sách riêng của các địa phương. Đại biểu dẫn chứng, dự toán ngân sách năm 2027 của Quảng Ninh khoảng 19.500 tỷ đồng, giảm gần 4.000 tỷ đồng so với mức cân đối thực tế khoảng 23.000 tỷ đồng của năm 2026, trong đó có phần kinh phí dành cho các chính sách an sinh xã hội của địa phương. Vì vậy, đề nghị rà soát, tính toán đầy đủ nhóm chính sách này để bảo đảm nguồn lực thực hiện và duy trì các thành quả an sinh xã hội.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định cho phép sử dụng nguồn cải cách tiền lương để cân đối kinh phí thực hiện việc tăng mức lương cơ sở, bên cạnh các nhiệm vụ an sinh xã hội và tinh giản biên chế, nhằm giúp các địa phương chủ động cân đối ngân sách khi chính sách tiền lương mới được triển khai.
Về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, đại biểu nhấn mạnh áp lực hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng trong quý IV/2026, đồng thời đề nghị đánh giá kỹ chất lượng giải ngân đầu tư công. Theo đại biểu, trong tổng số vốn đầu tư công đã giải ngân, tỷ lệ vốn tạm ứng chiếm khoảng 37%; cần làm rõ phần vốn đã chuyển thành khối lượng thực hiện và phần chưa được triển khai tại công trình. Việc tạm ứng vốn khi chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng, chưa đủ điều kiện thi công có thể dẫn đến tình trạng giải ngân trên báo cáo nhưng chưa tạo ra giá trị thực tế cho nền kinh tế.
Đại biểu cho rằng, cần phân tích rõ những hạn chế trong công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, năng lực hấp thụ vốn và tổ chức thực hiện ở cấp xã. Đồng thời, cần đánh giá thực chất tình hình doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, phân biệt số doanh nghiệp thực sự ngừng hoạt động với những trường hợp đã ngừng hoạt động từ nhiều năm nhưng mới hoàn tất thủ tục chấm dứt tồn tại, qua đó phản ánh chính xác hơn sức khỏe của nền kinh tế.
Đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% trong năm 2027, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguồn cung điện đáp ứng nhu cầu phát triển. Với hệ số co giãn điện năng còn ở mức trên 1, để đạt tăng trưởng GDP 10%, sản lượng điện cần tăng tương ứng ở mức cao hơn. Do đó, cần rà soát tiến độ các dự án trong Quy hoạch điện VIII, khẩn trương điều chỉnh quy hoạch và tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, thủ tục để các dự án có thể triển khai đúng tiến độ.
Từ thực tiễn Quảng Ninh, đại biểu cho biết, địa phương có tiềm năng lớn để phát triển các dự án điện than và điện khí. Đáng chú ý, một số nhà đầu tư năng lượng quốc tế quan tâm đến việc triển khai dự án điện khí tại địa phương. Quảng Ninh đã đề xuất khoảng 15 dự án với tổng công suất dự kiến khoảng 15.000MW trong phương án điều chỉnh quy hoạch điện VIII. Nếu được tháo gỡ kịp thời về quy hoạch và cơ chế triển khai, các dự án này có thể tạo thêm nguồn cung điện đáng kể, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, ĐBQH thành phố, đề xuất tổ chức dịch vụ hành chính công linh hoạt theo địa bàn, bảo đảm ổn định trong thi cử, tuyển sinh và nâng cao năng lực y tế cơ sở. Về dịch vụ hành chính công, đại biểu đề nghị phát triển các điểm tiếp nhận, trả kết quả tại bưu điện, cửa hàng tiện lợi ở đô thị; tổ chức bộ phận một cửa lưu động tại vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, đẩy mạnh giải quyết thủ tục trên VNeID, chấp nhận kết quả điện tử có mã QR như bản chính, giảm việc người dân phải đi lại nhiều lần.
Về thi cử, tuyển sinh, đại biểu đề nghị công bố trước ít nhất hai năm những thay đổi lớn về thi cử, tuyển sinh, giúp học sinh, phụ huynh chủ động kế hoạch học tập, bảo đảm công bằng và giảm áp lực. Đối với y tế cơ sở, đại biểu đề xuất thực hiện nguyên tắc “người trước, máy sau”, chỉ đầu tư thiết bị khi có nhân lực đủ năng lực vận hành; tăng cường đào tạo, luân phiên bác sĩ và hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên. Đồng thời, nghiên cứu thí điểm kết nối khám, chẩn đoán từ xa, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu và giảm tải cho bệnh viện tuyến trên.
Tham gia thảo luận, đại biểu Chu Lương Trí, ĐBQH thành phố, đề nghị rà soát cơ chế tự chủ đại học, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường đào tạo nghề, hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp và tháo gỡ vướng mắc trong chi ngân sách cho khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Về tự chủ đại học, đại biểu cho rằng cần khắc phục tình trạng một số cơ sở chạy theo số lượng tuyển sinh, mở ngành theo xu hướng xã hội, trong khi chất lượng đào tạo và việc làm của sinh viên chưa được bảo đảm. Đại biểu đề nghị tăng cường liên kết giữa tuyển sinh, đào tạo, đánh giá đầu ra và tuyển dụng, bảo đảm bằng cấp phản ánh đúng năng lực người học.
Đối với khởi nghiệp, đại biểu nhấn mạnh cần chú trọng đào tạo kỹ năng nghề, kiến thức khoa học kỹ thuật và hỗ trợ hình thành ý tưởng sản xuất, kinh doanh, tạo điều kiện để thanh niên phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Về khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đại biểu đề nghị sớm ban hành tiêu chuẩn, định mức chi để các địa phương có căn cứ triển khai; đồng thời đổi mới cách xác định nhiệm vụ, đặt hàng nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư công và chi thường xuyên.
