Ngày 29/5/2017, Quốc hội thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn có ý kiến khác nhau của Dự án Luật quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (sửa đổi). Đại biểu Trần Văn Minh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học- Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh phát biểu thảo luận.
1. Về đầu tư xây dựng trụ sở làm việc của cơ quan nhà nước (Điều 31)
Đại biểu tán thành cao nội dung giải trình, tiếp thu của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng với cách thiết kế như trong dự thảo Luật: Khoản 2 đề cập đến 2 mô hình là Khu hành chính tập trung và Trụ sở làm việc độc lập. Khoản 3 chi tiết về Khu hành chính tập trung thì kết cấu mô hình này chỉ được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện được qui định ở Điểm a,b,c. Việc đáp ứng các điều kiện này là cần thiết nhưng với cách thiết kế điều luật như dự thảo, vô hình dung mô hình trụ sở làm việc tập trung lại bị hạn chế, không phải là mô hình hướng đến trong tương lai do có nhiều ưu điểm như báo cáo giải trình, tiếp thu đã đánh giá. Đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung trong Khoản 3, hoặc dành hẳn một Khoản trong Điều này, hoặc bổ sung vào Điều 6. Chính sách quản lý, sử dụng tài sản công, nội dung “Nhà nước có chính sách phát triển Khu hành chính tập trung” để mô hình tiên tiến này sớm trở thành hiện thực một cách tích cực.
2. Về quản lý, sử dụng tài sản được hình thành thông qua việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng vốn nhà nước (Điều 104).
Đại biểu nhấn mạnh, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ là nhiệm vụ có tính mới, được thực hiện bởi các tổ chức khoa học và công nghệ bằng sự lao động sáng tạo của các nhà khoa học cùng với các trang thiết bị nghiên cứu khoa học. Các nhiệm vụ, phương tiện, tổ chức này đều có tính đặc thù riêng và có mối quan hệ gắn bó mật thiết, sâu sắc. Do vậy, nếu đơn vị chủ trì nhiệm vụ KH&CN được quyền quản lý, sử dụng tài sản được trang bị, được quyền sở hữu, quyền sử dụng kết quả nhiệm vụ KH&CN thì sẽ có nhiều điều kiện, cơ hội phát huy tốt công năng sử dụng của tài sản, phát huy được kết quả hoặc thương mại hóa được kết quả của nhiệm vụ.
Tuy nhiên, hiện nay ở nước ta, các đơn vị chủ trì nhiệm vụ KH&CN (Hầu hết là các tổ chức KH&CN) còn yếu, không có điều kiện, không đủ tiềm lực tài chính để mua lại tài sản được trang bị, mua lại kết quả nhiệm vụ KH&CN mà mình tạo ra; thực tế hiện nay, nhà nước đang còn phải có cơ chế, chính sách ưu đãi để xây dựng, củng cố, phát triển các tổ chức này. Về kinh nghiệm quốc tế, qua tìm hiểu một số nước như Mỹ, Pháp, Úc, Đài Loan...cho thấy, họ cũng xử lý tài sản được trang bị và kết quả nhiệm vụ KH&CN theo hướng ưu tiên giao cho đơn vị chủ trì nhiệm vụ. Dự thảo Luật (Điểm a các Khoản 3, 4) đã qui định Giao hoặc Bán cho đơn vị chủ trì nhiệm vụ tài sản được trang bị, kết quả của nhiệm vụ.
Tuy nhiên, do qui định 2 phương thức nên tổ chức, cá nhân có thẩm quyền sẽ e ngại phương thức Giao mà thường có xu hướng chọn phương thức Bán để bảo đảm “an toàn về trách nhiệm” cho quyết định của mình. Vì các lý do đó, một lần nữa, đại biểu đề nghị thiết kế lại Khoản 3, Khoản 4 theo hướng ưu tiên giao tài sản được trang bị, kết quả nhiệm vụ KH&CN cho đơn vị chủ trì nhiệm vụ; trường hợp đơn vị chủ trì nhiệm vụ không có nhu cầu sử dụng tài sản được trang bị, không có nhu cầu hoặc không có khả năng thương mại kết quả nhiệm vụ thì giao hoặc bán cho tổ chức, cá nhân khác.
Tuy nhiên, để tránh lãng phí tài sản công, cần bổ sung thêm một khoản về cơ chế hậu kiểm đối với đơn vị chủ trì, nếu không phát huy hiệu quả tài sản công được giao thì sẽ thu hồi để giao, bán cho tổ chức, cá nhân khác. Thời gian tiến hành hậu kiểm đối với từng nhóm tài sản, từng nhóm kết quả nhiệm vụ sẽ do Chính phủ qui định cụ thể.
3. Về nguyên tắc quản lý, sử dụng đất đai (Điều 113)
Đại biểu cho rằng, hiện nay vẫn đang xảy ra tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai (Đất đai ở nông, lâm trường, công ty lâm nghiệp, đất quốc phòng,...). Do vậy, ngoài các quy định quản lý, sử dụng đất đai theo Luật đất đai, cần bổ sung trong Luật này nội dung có tính nguyên tắc nhằm tăng cường quản lý và sử dụng hiệu quả tài sản công là đất đai. Khi tiến hành rà soát lại việc sử dụng quy hoạch đất của các tổ chức, cơ quan, đơn vị, nếu phát hiện việc sử dụng không đúng mục đích, sử dụng không hiệu quả, vượt quá nhu cầu hoặc chưa sử dụng thì kiên quyết thực hiện thu hồi, giao cơ quan nhà nước hoặc chính quyền địa phương để quản lý, sử dụng đất hiệu quả hơn. Theo đó, cần bổ sung thêm vào Khoản 1 Điều 113 – Nguyên tắc quản lý, sử dụng đất đai, nguyên tắc: Trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích, vượt quá nhu cầu hoặc chưa sử dụng, sử dụng không hiệu quả thì thu hồi giao cho cơ quan khác quản lý, sử dụng hiệu quả hơn.
Ngô Sỹ Khảo ( VP Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh)
