Nhiều người dùng lựa chọn cài đặt phần mềm crack để tiết kiệm chi phí mà không lường trước nguy cơ mất dữ liệu, lộ thông tin cá nhân.
Hiện nay, không khó để tìm thấy các hội nhóm chia sẻ phần mềm crack trên mạng xã hội hoặc các website cung cấp miễn phí những ứng dụng vốn có giá hàng triệu đồng. Chỉ cần vài cú nhấp chuột, người dùng có thể tải về các phần mềm chỉnh sửa ảnh, dựng video, thiết kế đồ họa hay bộ công cụ văn phòng hoàn toàn miễn phí.
Là sinh viên ngành thiết kế tại Hà Nội, bạn Nguyễn Minh Tùng cho biết gần như toàn bộ phần mềm phục vụ học tập của mình trước đây đều là bản crack tải từ các hội nhóm trên mạng.
Theo Tùng, với sinh viên ngành thiết kế, việc phải sử dụng nhiều phần mềm chuyên dụng như chỉnh sửa ảnh, dựng video hay thiết kế đồ họa khiến chi phí bản quyền trở thành gánh nặng lớn.
“Một phần mềm có khi vài trăm nghìn đến cả triệu đồng mỗi tháng. Sinh viên như tôi gần như không có khả năng mua đầy đủ nên thường lên mạng tìm bản crack để dùng”, Minh Tùng chia sẻ.
Ban đầu, Tùng cho rằng việc sử dụng phần mềm crack là điều khá phổ biến trong giới sinh viên. Nhiều người còn chia sẻ cho nhau các website “uy tín”, hướng dẫn tắt phần mềm diệt virus hoặc chỉnh hệ thống để cài đặt thành công.
“Lúc đó tôi nghĩ chỉ dùng để học tập thì chắc không sao. Bạn bè xung quanh hầu như ai cũng từng dùng nên dần thấy chuyện đó rất bình thường”, Tùng nói.
Tùng cho biết có thời điểm chiếc laptop cá nhân cài cùng lúc hàng chục phần mềm crack khác nhau. Dù máy thường xuyên xuất hiện cảnh báo bảo mật hoặc hoạt động chậm bất thường, anh vẫn bỏ qua vì nghĩ do thiết bị cấu hình yếu.
Cho đến cuối năm ngoái, sau khi tải một bản crack phần mềm chỉnh sửa video từ đường link được chia sẻ trong nhóm Facebook, chiếc máy tính của Tùng bắt đầu liên tục bật quảng cáo lạ, tự động mở trình duyệt và nóng lên bất thường dù không sử dụng tác vụ nặng.
“Khoảng vài ngày sau, tài khoản email cá nhân của tôi bị đăng nhập trái phép. Một số tài khoản mạng xã hội cũng nhận cảnh báo truy cập lạ. Lúc đó tôi mới thực sự hoảng”, Tùng kể.
Nam sinh cho biết bản thân đã phải nhờ bạn bè kiểm tra thì mới phát hiện máy tính có dấu hiệu nhiễm mã độc đánh cắp dữ liệu.
“Tôi phải mang máy đi cài lại toàn bộ hệ điều hành, mất gần hết dữ liệu học tập vì không kịp sao lưu. Có những file thiết kế làm nhiều tuần cũng mất sạch”, Tùng nói.
Sau sự cố, Tùng đã chuyển sang sử dụng các phần mềm miễn phí hoặc đăng ký gói sinh viên giá rẻ thay vì tiếp tục dùng crack.
“Trước đây tôi nghĩ chỉ tiết kiệm vài trăm nghìn tiền phần mềm. Nhưng khi mất dữ liệu, mất tài khoản cá nhân rồi phải sửa máy thì chi phí còn lớn hơn rất nhiều”, Tùng chia sẻ.
Không chỉ sinh viên, nhiều nhân viên văn phòng hay người làm tự do cũng lựa chọn dùng phần mềm crack để tiết kiệm chi phí. Trên các diễn đàn công nghệ, không ít bài đăng quảng cáo “full crack”, “kích hoạt vĩnh viễn”, “dùng trọn đời” thu hút hàng nghìn lượt tải.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, nguy cơ lớn nhất của phần mềm crack nằm ở việc người dùng gần như không thể biết bên trong tệp cài đặt có chứa mã độc hay không.
Chuyên gia an ninh mạng Vũ Ngọc Sơn cho biết, nhiều bản crack hiện nay được chèn thêm trojan, spyware hoặc các công cụ đánh cắp dữ liệu. Khi người dùng tắt phần mềm diệt virus để cài crack, họ đã vô tình mở cửa cho mã độc xâm nhập vào máy tính.
Các đối tượng xấu thường lợi dụng tâm lý ham rẻ hoặc muốn dùng miễn phí để phát tán mã độc. Một số loại mã độc có thể âm thầm ghi lại thao tác bàn phím, đánh cắp mật khẩu ngân hàng, tài khoản mạng xã hội hoặc dữ liệu công việc.
Đáng chú ý, không ít doanh nghiệp nhỏ cũng sử dụng phần mềm crack nhằm cắt giảm chi phí vận hành. Điều này tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ dữ liệu nội bộ hoặc bị tấn công mạng.
Cũng bởi vậy, việc sử dụng phần mềm không bản quyền không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là rủi ro an toàn thông tin. Trong đó, nhiều vụ tấn công mạng bắt đầu từ những lỗ hổng xuất phát từ phần mềm không rõ nguồn gốc.
Theo ông Thomas Evans - chuyên gia an ninh mạng tại hãng phần mềm bảo mật Cyware (Mỹ), có khoảng 60% phần mềm crack lưu hành trên các diễn đàn, torrent hoặc blog đều chứa mã độc gián điệp hoặc trojan backdoor, có thể âm thầm điều khiển thiết bị người dùng mà không bị phát hiện.
Bởi vậy, người dùng nên sử dụng phần mềm chính hãng hoặc các giải pháp miễn phí hợp pháp thay thế. Hiện nay, nhiều ứng dụng văn phòng, chỉnh sửa ảnh hay dựng video đều có phiên bản miễn phí đáp ứng nhu cầu cơ bản.
Ông Thomas Evans nhấn mạnh: “Giải pháp an toàn nhất là sử dụng phần mềm có bản quyền. Với những ai muốn tiết kiệm chi phí, hãy tìm đến các phần mềm mã nguồn mở hoặc phiên bản miễn phí hợp pháp thay vì đánh đổi sự an toàn chỉ để dùng tính năng cao cấp”.
Người dùng cũng cần tránh tải phần mềm từ các website không rõ nguồn gốc, không tắt phần mềm bảo mật khi cài đặt ứng dụng và thường xuyên cập nhật hệ điều hành để vá lỗ hổng bảo mật.
Trong bối cảnh các hình thức tấn công mạng ngày càng tinh vi, thói quen sử dụng phần mềm crack vì tiết kiệm có thể khiến người dùng phải trả giá bằng dữ liệu cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc cả hệ thống làm việc.
