Ghi từ vùng lũ

Bão số 6 vừa tan, cả tỉnh thở phào nhẹ nhõm vì không xảy ra thiệt hại lớn về người và tài sản, nhưng niềm vui "ngắn chẳng tày gang", cũng giống như cơn bão số 4 khi bão vào không có thiệt hại gì nhưng hậu của bão thật khó lường. Trận mưa đêm 25-9, đã khiến cho tất cả các con sông, suối trên địa bàn tỉnh đầy ứ nước, cộng với nước từ thượng nguồn đổ về chỉ sau 1 đêm nhiều địa phương trong tỉnh ngập sâu trong nước, đặc biệt là khu vực miền Đông, nhiều xã, thôn bản, cụm dân cư bị cô lập hoàn toàn với bên ngoài.

* Ra Tiên Yên - Đi xuồng trên đường quốc lộ

Ngay sau khi nhận được thông tin về tình hình mưa lũ tại các huyện Ba Chẽ, Bình Liêu, Tiên Yên, 6 giờ sáng qua, 26-9, chúng tôi cùng các đồng chí trong Ban Chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh lên đường đến các địa phương này. Đoàn quyết định ra Tiên Yên trước vì huyện đang bị nước lũ dâng cao làm ngập nhiều địa bàn. 9 giờ sáng chúng tôi ra đến ngã ba Yên Than thì phải dừng lại vì nước lũ từ thượng nguồn đổ về quá lớn, nước ngập tràn trên mặt quốc lộ 18 khoảng hơn 1m. Nhìn dòng nước lũ cuồn cuộn chảy cuốn phăng tất cả những gì nó gặp trên đường đi nên không một người điều khiển phương tiện giao thông nào dám liều lĩnh vượt qua. Đây là đoạn đường huyết mạch nối TP Hạ Long với các huyện, thị xã khu vực miền Đông của tỉnh, giờ đã bị nước lũ chia cắt hoàn toàn. Xe đỗ thành hàng dài, lực lượng cảnh sát giao thông, trật tự viên của các xã ra sắp xếp ổn định giao thông, nhiều phương tiện đã phải quay trở lại.

Kết nối điện thoại với một đồng nghiệp đang công tác tại Đài Tiên Yên chúng tôi được biết vào khoảng 4 giờ sáng ngày 26-9, trận mưa lớn kéo dài cộng với nước lũ từ thượng nguồn đổ về đã làm cả thị trấn Tiên Yên và các xã Đông Hải, Đông Ngũ, Phong Dụ, Hải Lạng, Tiên Lãng, Điền Xá ngập chìm trong nước. Nhiều ngôi nhà cấp 4 đã bị nước ngập đến nóc, người dân trong thị trấn phải sơ tán đến những nhà cao tầng để tạm trú. Trường học, cơ quan công sở đều phải mở cửa để người dân đến lánh nạn. Nhiều người dân do không chạy kịp đã phải leo lên nóc nhà ngồi chờ lực lượng cứu hộ đến. Giao thông bị chia cắt, điện lưới mất, hệ thống thông tin liên lạc cũng bị đứt đoạn. Ngoài thị trấn Tiên Yên vẫn giữ được liên lạc qua sóng điện thoại di động, các xã khác hoàn toàn bị cô lập trong tình trạng nhiều không: Không còn đường đi, không có điện lưới, không liên lạc được với bên ngoài, không có lương thực thực phẩm, nước uống… Đứng trên đường 18 đoạn rẽ vào xã Hải Lạng chúng tôi nhìn thấy những ngôi nhà mái ngói thâm đen ngập chìm trong biển nước mênh mông, nhiều nhà mặc dù đã ở trên phần đất cao nhất của xã mà nước cũng ngấp nghé mi cửa sổ.

Trước thông tin mưa lũ chia cắt toàn bộ huyện Tiên Yên và Ba Chẽ, Hải đội 2 biên phòng (Bộ đội biên phòng tỉnh) đã đưa 2 xuồng phao đến ngã ba Yên Than để đưa các đồng chí lãnh đạo tỉnh đi chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả mưa lũ. Lần đầu tiên chúng tôi được “thưởng thức” cảm giác đi xuồng trên đường quốc lộ nhưng chỉ đi được khoảng 300m đành phải quay lại vì nước chảy quá xiết, có nguy cơ lật xuồng. Cách đó khoảng 200m có 1 xe ô tô chở gần 40 khách du lịch Trung Quốc đến đây không đi được nữa, khách du lịch phải chạy lên phía đồi cao, khi thấy xuồng của các đồng chí lãnh đạo tỉnh đi thị sát họ đã kêu cứu. Đồng chí Nguyễn Hồng Quân, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ đã yêu cầu đưa xuồng lên đón toàn bộ đoàn khách Trung Quốc này về điểm trú an toàn.

Gần 12 giờ trưa chúng tôi gặp được một người dân đi từ trong xã Đông Hải ra hỏi thăm tình hình, được biết: Nước lũ lên nhanh quá không nhà nào kịp trở tay, chỉ kịp đưa trẻ nhỏ và người già lên chỗ cao hơn, chứ đồ đạc chẳng đem được thứ gì đi theo. Nếu lũ lụt kéo dài vài ngày nữa sẽ có nhiều hộ dân ở xã bị đói. Khoảng 14 giờ chiều nước lũ bắt đầu rút nhưng lực lượng cứu hộ vẫn không thể tiếp cận được với các xã đang bị cô lập do giao thông bị chia cắt. Theo người dân sống lâu đời ở Tiên Yên, đây là trận lũ lịch sử lớn nhất trong 40 năm qua mà họ được chứng kiến. Anh Nguyễn Văn Nghị, cán bộ Công ty TNHH Thành Dương có trụ sở gần ngã ba Yên Than cho biết: Do nước lũ lên quá nhanh anh em công nhân chỉ kịp chạy ra ngoài tìm chỗ cao trú không kịp đem theo gì, giờ không có nước uống, không có lương thực ăn.

Sau khi xuồng cứu hộ không thể vượt qua được dòng nước lũ, tỉnh đã đề nghị Lữ đoàn 174 đưa 4 xe lội nước ra ứng cứu. Đến 16 giờ 30 các xe lội nước đã ra đến nơi. Theo thông tin chúng tôi nhận được từ Ban chỉ huy PCTT&TKCN huyện Tiên Yên: Lũ đã làm chìm 1 tàu cá công suất 24CV, 1 sà lan máy cẩu tại bến Bưu điện, khoảng 800 ngôi nhà trên địa bàn huyện bị ngập chìm trong nước lũ; khoảng 30 hộ dân thôn Tài Tùng, thôn Tâm (xã Tiên Lãng), 15 hộ dân xã Điền Xá đang bị cô lập, lực lượng cứu hộ chưa thể tiếp cận được. Tuyến đê Chảy Mùi (xã Đông Hải) bị lũ tràn qua khoảng 1,2m; 650 ha ao đầm nuôi trồng thuỷ sản của các hộ, dân trên toàn huyện bị ngập chìm. Thông tin ban đầu trên địa bàn huyện chưa có thiệt hại về người. Các lực lượng cứu hộ của huyện đang tích cực triển khai công tác cứu hộ tiếp cận với các khu vực đang bị cô lập tiếp tế lương thực, thực phẩm, nước uống cho người dân.  

* Vào Ba Chẽ - ngược dòng nước lũ cứu dân

Không thể tiếp cận được với trung tâm huyện Tiên Yên, đoàn công tác của Ban chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh quyết định quay vào Ba Chẽ nhưng đến tràn Cái Kỳ, tỉnh lộ 330 không thể đi qua được do nước lũ chảy quá mạnh. Chúng tôi đã được chứng kiến cảnh cán bộ, chiến sỹ công an tỉnh phải buộc dây cáp vào cây bên đường men theo dòng nước lũ vào cứu các cháu học sinh Trường Tiểu học xã Nam Sơn đang bị mắc kẹt. Trên đầu mỗi người đều đội theo bánh mỳ, mỳ tôm, nước uống để vào tiếp tế. Rất may lực lượng cứu hộ đã vào kịp thời, 60 cháu học sinh đã nhanh chóng được đưa lên tầng 2 của trường để lánh nạn, có lương thực, nước uống đầy đủ.

Trước tình hình này đồng chí Lê Đình Trầm, Giám đốc Sở NN&PTNT, Phó Ban chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh đã điện về báo cáo đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh, tỉnh đã đề nghị Công ty Than Mông Dương cho 2 xe ô tô tải trọng lớn chở theo bánh mỳ vào đưa đoàn công tác của tỉnh tiếp cận với vùng lũ. Nhìn thấy 2 xe tải trọng lớn được đưa vào, các thành viên trong đoàn khấp khởi mừng vì chắc chắn xe lớn thế này sẽ vượt qua được ngầm nhưng chỉ đi được qua ngầm thứ 2 đến ngầm thứ 3 nước lũ chảy mạnh hơn rất nhiều, đành phải quay lại nhưng lúc này nước lũ ở ngầm tràn thứ 2 lại đang chảy mạnh và xiết xe không qua được, thế là cả đoàn phải chịu tắc giữa đường, trở đi không được, trở lại không xong. Chờ hơn 1 tiếng đồng hồ, khi dòng nước lũ đã bớt chảy xiết chúng tôi mới quay trở ra được đoạn ngã ba Yên Than (Tiên Yên). Qua liên lạc với UBND huyện Ba Chẽ chúng tôi được biết: Cũng giống như Tiên Yên, thị trấn Ba Chẽ bị ngập sâu trong nước từ 2,5- 5m, các xã mất thông tin liên lạc hoàn toàn. Thôn Khe Tâm (xã Nam Sơn) có 5 nhà bị trôi, thôn Nam Hả không liên lạc được, không biết tình hình thiệt hại thế nào? Thông tin ban đầu trên địa bàn huyện có 1 người bị chết do cột điện đổ vào đầu. Đến 3 giờ chiều mưa đã tạnh, nước lũ cũng bắt đầu rút nhưng nhiều cụm, điểm dân cư vẫn bị chia cắt hoàn toàn, lực lượng cứu hộ chưa thể tiếp cận, người dân không có lương thực, thuốc men. Đến khoảng 18 giờ cùng ngày, 2 xe lội nước của Lữ đoàn 147, cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh, Ban chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh đã tiếp cận được với vùng lũ. 

* Lên Bình Liêu - Mọi con đường đều bị chia cắt

Bị tắc ở Tiên Yên chúng tôi cùng các đồng chí trong Ban chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh đã tìm mọi cách để đến với Bình Liêu nhưng mọi con đường đều bị cắt đứt, sóng điện thoại di động không liên lạc được. Tất cả thông tin về tình hình của Bình Liêu đều bị đứt đoạn. Điện thoại về Văn phòng Ban chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh được biết: Huyện Bình Liêu đã có thông tin, từ đêm 25-9 trên địa bàn huyện đã có mưa rất to khiến nhiều đoạn đường bị sạt lở, địa hình bị chia cắt hoàn toàn. Không thể liên lạc được với các xã nên chưa có thông tin thiệt hại về người. Các điểm trên tuyến đường 18C như: Cầu Khe Lánh, Pắc Coóc đã bị sạt lở nhiều khả năng bị trôi; chân dốc Lục Ngà - Khe Tráp bị trôi toàn bộ mặt đường dài khoảng 40m, rộng 4m; đường Bình Liêu - Húc Động bị sạt lở khoảng 40.000m3 đất đá, không thể vào xã Húc Động được. Tuyến đường Khe Nà (xã Tình Húc) bị trôi mặt đường khoảng 4m, giao thông đi lại khó khăn; 7 nhà dân trên địa bàn bị sạt lở, nước lũ cuốn trôi. Huyện đã cố gắng liên lạc với 3 xã Hoành Mô, Đồng Tâm, Đồng Văn nhưng không được, đã cử lực lượng cứu hộ đến các xã này nhưng do giao thông bị chia cắt nên chưa thể tiếp cận. Huyện cũng đã di dời được 50 hộ dân khỏi vùng lũ lụt.
10 giờ sáng 26-9, chúng tôi đã cố gắng liên lạc với Ban chỉ huy PCTT&TKCN huyện, các đồng chí lãnh đạo huyện nhưng không thể kết nối được. Đến 17 giờ chiều sau khi thông đường 18 đoạn qua ngã ba Yên Than, chúng tôi lên Bình Liêu nhưng con đường độc đạo vào huyện đã bị đất đá vùi lấp nhiều đoạn, giao thông đi lại rất khó khăn. Chúng tôi đã rất cố gắng để vượt qua đoạn đường này nhưng trời đã tối, đường khó đi, ngoài trời vẫn tiếp tục mưa vì vậy đành phải quay trở lại chờ trời sáng mới tiếp tục đi.

Theo số liệu từ Trung tâm Dự báo Khí tượng thuỷ văn tỉnh tính từ ngày 24 đến 13 giờ ngày 26-9, lượng mưa đo được tại huyện Tiên Yên là 523,8mm, tại Bình Liêu là 635,1mm. Dự báo trong 2-3 ngày tới trên toàn tỉnh tiếp tục có mưa vừa, mưa to, một số nơi mưa rất to. Do lượng mưa trong những ngày qua khá lớn nên nếu trời tiếp tục mưa trong vài ngày tới sẽ rất dễ xảy ra sạt lở đất ở các khu vực đồi núi và lũ quét tại các huyện miền núi. Vì vậy các địa phương cần tiếp tục tuyên truyền vận động nhân dân nâng cao ý thức phòng tránh, di dời ngay những hộ sống ở khu vực ven sông suối, gần khu vực có nguy cơ xảy ra sạt lở đất.