Trong bối cảnh Quảng Ninh đẩy mạnh các dự án phát triển kinh tế - xã hội, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC) càng có ý nghĩa quan trọng. Phát huy vai trò, trách nhiệm người đứng đầu, chủ động đối thoại và tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở là giải pháp then chốt để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, hạn chế khiếu kiện kéo dài, củng cố niềm tin vào chính quyền.
Gia đình ông Nguyễn Đức Ân (thôn Tiến Tới, xã Đường Hoa) có 700m² đất trồng cây lâu năm. Mong muốn chuyển đổi một phần diện tích sang đất ở để ổn định chỗ ở cho các con, ông đã đến chính quyền xã kiến nghị để được hướng dẫn thủ tục.
Sau khi kiểm tra hồ sơ, đối chiếu quy định về đất đai, cán bộ tiếp công dân giải thích cụ thể điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất, hướng dẫn ông thực hiện thủ tục đối với 200m² đất có đủ điều kiện; phần diện tích còn lại tiếp tục sử dụng theo quy hoạch. Những băn khoăn được giải đáp kịp thời giúp ông Ân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và yên tâm thực hiện các bước tiếp theo.
Ông Ân chia sẻ, trước đây ông thường lo ngại thủ tục đất đai phức tạp, phải đi lại nhiều lần. Tuy nhiên, khi đến phòng tiếp công dân xã, ông được hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu chỉ trong chưa đầy một tiếng đồng hồ.
Đây không phải vụ việc phức tạp, nhưng cho thấy ý nghĩa của việc chủ động tiếp nhận, giải thích và tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở. Khi người dân được cung cấp thông tin đầy đủ, đúng quy định, những băn khoăn có thể được giải quyết từ đầu, hạn chế phát sinh đơn thư không cần thiết.
Phó Chủ tịch UBND xã Đường Hoa Đặng Tuấn Hiệp cho biết: Địa phương tiếp tục nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền; duy trì tiếp công dân định kỳ, tăng cường đối thoại, chỉ đạo các bộ phận chuyên môn giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở.
Thực tiễn tại Đường Hoa phản ánh yêu cầu chung trong công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC của Quảng Ninh. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tình hình nhân dân cơ bản ổn định, số lượt tiếp công dân và lượng đơn thư giảm so với cùng kỳ năm trước. Toàn thành phố ghi nhận 2.381 lượt tiếp với 3.160 lượt người, giảm 20%; tiếp nhận 2.158 vụ việc, giảm 10%. Số đoàn đông người còn 35 đoàn với 482 người, giảm 41 đoàn; tổng số đơn KNTC, kiến nghị, phản ánh tiếp nhận và xử lý là 4.868 đơn, giảm 30%.
Công tác giải quyết khiếu nại thuộc thẩm quyền tiếp tục được đẩy mạnh. Trong 405 vụ việc được thụ lý, các cơ quan chức năng đã giải quyết 350 vụ, đạt 86%. Đối với tố cáo, toàn bộ 12/12 vụ việc thụ lý đã được giải quyết. Công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra cũng được chú trọng, với 74 kết luận thanh tra kết thúc theo dõi, đồng thời đôn đốc thu hồi các khoản tiền phải nộp ngân sách nhà nước.
Đối với các vụ việc tồn đọng, địa phương đã rà soát, phân loại 96 vụ việc chuyển tiếp từ năm 2025 theo Kế hoạch số 77-KH/TU của Thành ủy, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và xây dựng phương án xử lý phù hợp. UBND thành phố cũng xây dựng kế hoạch đối thoại nhằm giải quyết những vụ việc phức tạp, kéo dài.
Tại cuộc họp ngày 9/9/2026 về thực hiện Quy chế tiếp công dân, Chủ tịch UBND thành phố Bùi Văn Khắng yêu cầu rà soát kỹ từng vụ việc, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, tiến độ và thời hạn giải quyết. Với những vụ việc phức tạp, cần phân công cụ thể cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp và phương án xử lý trước khi tổ chức tiếp công dân; đồng thời theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết quả sau đối thoại.
Tổ công tác của thành phố làm việc với UBND phường Hà An để nắm tình hình về công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư kiến nghị, khiếu nại, tố cáo.
Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra không ít khó khăn. Việc triển khai các dự án hạ tầng, giải phóng mặt bằng, xử lý đất đai dôi dư có thể phát sinh kiến nghị liên quan đến nguồn gốc đất, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Một số vụ việc kéo dài qua nhiều thời kỳ, đòi hỏi xác minh toàn diện hồ sơ, làm rõ quá trình quản lý, sử dụng đất và trách nhiệm của các cơ quan liên quan. Trong khi đó, khối lượng công việc tại cấp xã tăng, cán bộ làm công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC phần lớn kiêm nhiệm, ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu, xử lý.
Trước thực tế đó, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền có ý nghĩa quyết định. Bên cạnh thực hiện nghiêm lịch tiếp công dân định kỳ, lãnh đạo các cấp cần trực tiếp nắm bắt tình hình, tăng cường đối thoại tại địa bàn phát sinh khiếu kiện, nhất là những vụ việc phức tạp, kéo dài hoặc có nguy cơ phát sinh đông người. Đối thoại phải gắn với kiểm tra hồ sơ, làm rõ căn cứ pháp lý, xác định trách nhiệm của từng cơ quan và đề xuất phương án giải quyết cụ thể, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.
Giải quyết KNTC không chỉ dừng ở việc trả lời đơn thư mà phải theo dõi đến khi các quyết định, kết luận được thực hiện đầy đủ. Với những vụ việc chưa thể giải quyết ngay, cơ quan chức năng cần thông tin rõ nguyên nhân, tiến độ và hướng xử lý để người dân nắm bắt, tránh bức xúc do thiếu thông tin. Sự sâu sát, công tâm của người đứng đầu góp phần hạn chế tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm hoặc để vụ việc tồn đọng qua nhiều năm.
Cùng với đó, Quảng Ninh chú trọng kiểm tra, thanh tra trách nhiệm công vụ của Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu và thủ trưởng các sở, ngành. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành kỷ luật, kỷ cương hành chính, tiến độ tham mưu và giải quyết thủ tục hành chính. Qua đó, kịp thời chấn chỉnh hạn chế, xử lý hành vi vi phạm, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân. Trách nhiệm tiếp công dân, giải quyết KNTC cần được gắn với đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của người đứng đầu và cán bộ trực tiếp tham mưu.
Việc số hóa hồ sơ, công khai quy trình, thủ tục, thông tin quy hoạch và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng giúp người dân thuận lợi tiếp cận thông tin, đồng thời hỗ trợ cơ quan chức năng theo dõi tiến độ, hạn chế thất lạc hồ sơ. Cùng với đó, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống” góp phần nâng cao tính minh bạch trong quản lý, hạn chế tranh chấp phát sinh từ thông tin thiếu đầy đủ hoặc chưa thống nhất.
Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cần tiếp tục đổi mới, tập trung vào những vấn đề người dân thường gặp trong thực tế. Khi hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và trình tự thực hiện quyền KNTC, người dân có điều kiện bảo vệ quyền lợi chính đáng; đội ngũ cán bộ, công chức cũng nâng cao hơn ý thức trách nhiệm trong thực thi công vụ.
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả giải quyết KNTC đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa kỷ luật hành chính, cải cách thủ tục, ứng dụng công nghệ và trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân. Trong đó, người đứng đầu phải thực sự sâu sát, quyết liệt, lắng nghe và chịu trách nhiệm đến cùng đối với những vụ việc thuộc thẩm quyền. Đây là nền tảng để Quảng Ninh giải quyết kịp thời kiến nghị chính đáng của nhân dân, giữ vững ổn định từ cơ sở, tạo đồng thuận xã hội và phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.
