Năm học 2013-2014, Trường THCS Thắng Lợi thuộc xã đảo Thắng Lợi (huyện Vân Đồn) có 18,45% học sinh giỏi, 30,36% học sinh tiên tiến. Tuy số học sinh giỏi và tiên tiến chưa phải là cao so với các trường khác trong huyện, nhưng theo các thầy, cô giáo trong trường thì đạt được con số này không dễ.
Thắng Lợi hiện có 95 hộ dân không có nhà trên bờ, cuộc sống của họ thường lênh đênh trên biển, mưu sinh bằng nghề đánh cá và nuôi trồng thuỷ sản. Họ lấy luôn thuyền đánh cá và bè nuôi trồng thuỷ sản để thay thế ngôi nhà cho mình. Khu vực Áng Rã nằm cách trung tâm xã khoảng 3km, có vài chục hộ gia đình ngày đêm sống ở đó. Nhiều đứa trẻ hàng ngày phải tự chèo đò đến trường. Những ngày mưa gió, các thầy, cô giáo chỉ có thể nở nụ cười khi thấy chúng bước vào lớp. Theo các thầy, cô giáo dạy học ở Thắng Lợi thì cái sự bồng bênh, lênh đênh của các gia đình cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc lười học của những đứa trẻ. Bởi xã có 416 hộ dân thì có đến 95% làm nghề chài lưới sông nước, những nghề này chỉ cần có sức khoẻ và chịu khó là làm được. Người dân có quan niệm “Học thấp làm thuyền chài đã đành, học cao cũng làm thuyền chài, mà anh học cao chắc gì làm thuyền chài đã tốt hơn anh học thấp, vậy học cao mà làm gì?”.
Mặt khác, cuộc sống của các gia đình phần lớn là khó khăn, họ lại đi biển vắng biền biệt hàng tháng. Con cái của họ ngay từ bé đã gửi ông, bà trên bờ nuôi hoặc theo bố mẹ đi biển. Các buổi họp phụ huynh, nhà trường chỉ gặp được ông, bà học sinh là tốt rồi. Nhà trường muốn trao đổi gì cũng khó, bởi thông qua ông, bà các cháu, phần lớn họ chỉ ậm ừ lắng nghe rồi mọi việc vẫn đâu vào đấy.
Một nguyên nhân nữa khiến việc học ở Thắng Lợi vất vả, đó là người dân Thắng Lợi sống dọc bên sông ở 2 đảo chính là Cống Đông và Cống Tây. Khu dân cư được chia theo hình thức cắt ngang sông, nên có khi cùng một thôn nhưng người ở bên này sông, người lại ở bên kia sông. Phân hiệu Tiểu học Thắng Lợi gồm 3 phòng học được xây dựng bên kia sông khu Cống Đông, hàng ngày có 5 cô giáo phải sang sông dạy học. Việc trả tiền đò hàng ngày của các cô giáo được nhà trường linh động bằng cách thuê luôn bác lái đò làm bảo vệ phân hiệu, vừa trông coi vừa lái đò, nên việc sang sông của các thầy cô coi như tạm ổn. Còn lũ trẻ bên Cống Đông sau khi học xong tiểu học lại sang sông để sang bên Cống Tây học tiếp ở Trường THCS Thắng Lợi. Những đứa trẻ gia đình không có điều kiện đưa đón, phải mất 20.000 đồng tiền đò đi về.
Thắng Lợi không có trường THPT, do vậy nếu đứa trẻ nào muốn học cao hơn thì phải đến trung tâm huyện Vân Đồn, nằm cách xa xã đảo khoảng 40km đường biển. Không phải gia đình nào cũng có điều kiện để cho con học hành tiếp, khi phải chi ra đủ thứ tiền học, tiền ở trọ, tiền đi về… trong khi phần đông các bậc phụ huynh vẫn quan niệm “Học cao rồi về đảo cũng chẳng xin được việc”. Còn công việc trên biển của các phụ huynh cũng rất bận rộn, cần con cái hàng ngày đỡ đần. Ông Nguyễn Đức Dũng, Hiệu trưởng Trường THCS Thắng Lợi thì đưa ra quan điểm khác, ông cho biết: “Hiện tại nhà trường có 28 giáo viên, nhưng chỉ có 5 người gốc Thắng Lợi, còn lại buộc phải đưa từ thị trấn và các xã khác của huyện Vân Đồn đến. Đối với các giáo viên bản địa, họ có nhiều thuận lợi hơn cho nhà trường, vì trường không phải lo phòng ở, chỗ sinh hoạt cho họ. Bản thân họ cũng không tốn tiền tàu mỗi lần đi, về thăm nhà và nhiều thứ sinh hoạt khác”.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Tùng, Chủ tịch UBND xã Thắng Lợi cho hay: “Từ khi xã có điện lưới, tuy thời gian chưa lâu nhưng cũng đã thay đổi nhận thức của hầu hết các phụ huynh trong xã. Điện lưới không chỉ thắp sáng xã đảo mà con “thắp sáng” cho cái đầu nhiều phụ huynh. Từ chỗ họ chỉ an phận với cuộc sống bồng bềnh, thì nay đã tìm cách định cư trên đất liền lo chuyện học hành cho con cái. Mặt khác, điện lưới cũng sẽ tạo cơ hội cho Thắng Lợi phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá và nhiều loại hình du lịch trong tương lai. Khi có nhiều việc làm hơn, người dân Thắng Lợi sẽ tự nhận thức rằng, con cái họ cần phải học để có trình độ làm việc, chứ khi không có điện lưới, gần như cả xã cùng làm một nghề thật là khó”.
Cũng theo ông Tùng, để giúp người dân định cư trên đất liền, ngoài sự nỗ lực của xã, cần có sự giúp đỡ của huyện và tỉnh như xây dựng phân hiệu THPT trên xã đảo giúp học sinh không phải xa nhà, xây cầu nối liền giữa hai đảo Cống Đông và Cống Tây. Về cây cầu, trước mắt là để phục vụ giao thông đi lại của bà con và đến trường của học sinh, thúc đẩy việc học tập của con em xã Thắng Lợi. Mặt khác, chiếc cầu cũng sẽ tạo thuận lợi cho việc thu hút các doanh nghiệp đến xã đảo phát triển du lịch, khi mà tại đảo Cống Đông có rất nhiều di tích cổ được khẳng định thuộc khu di tích Thương cảng cổ Vân Đồn, đã được Bộ VH-TT&DL xếp hạng là di tích cấp quốc gia năm 2003.
Công Thành
