Đạo đức là gốc, là nền tảng của sự phát triển nhân cách con người. Công tác quản lý, giáo dục đạo đức học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong nhà trường.
Xác định điều đó, ngành giáo dục Quảng Ninh đã quan tâm, chú trọng việc giáo dục đạo đức cho học sinh. Tuy nhiên, thực tế hiện nay hiệu quả của công tác này còn chưa cao. Cùng với đó, mặt trái của cuộc sống và môi trường xã hội với những tác động tiêu cực, sự thiếu quan tâm của gia đình đang khiến cho vấn đề vi phạm đạo đức trong lứa tuổi học sinh ngày càng trở nên nhức nhối.
Nỗ lực của ngành giáo dục Công tác giáo dục đạo đức cho học sinh ở Quảng Ninh trong những gần đây đã được các cấp, các ngành và toàn xã hội quan tâm, đặc biệt là ngành giáo dục. Nhờ đó, kết quả công tác giáo dục đạo đức cho học sinh ở các cấp học, ngành học đã có những chuyển biến tích cực. Đối với khối tiểu học đã xây dựng, hình thành những hành vi, thói quen ban đầu theo những chuẩn mực đạo đức, tác phong phù hợp với điều kiện phát triển và hội nhập của một tỉnh công nghiệp có cửa khẩu và biên giới. Đó là tác phong sống nhanh nhẹn, năng động, thái độ ứng xử văn hóa. Theo thống kê của Sở GD-ĐT, kết quả giáo dục đạo đức học sinh trong 5 năm gần đây không có học sinh tiểu học vi phạm kỷ luật đáng trách phải ở lại lớp hoặc mắc phải các tệ nạn xã hội. Học sinh tiểu học chăm ngoan, có kiến thức đạt chuẩn để lên lớp luôn đạt tỷ lệ cao, từ 99%-100%. Các em ngày càng tự tin trong giao tiếp, kỹ năng ứng xử theo chuẩn mực đạo đức ngày càng trở thành thói quen tốt. Cùng với đó, việc giáo dục đạo đức học sinh THCS và THPT đã được thực hiện theo đúng nội dung, chương trình giáo dục đạo đức theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT, triển khai đồng bộ, cụ thể, phù hợp với từng khối lớp. Các nhà trường phối hợp với tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên, các tổ chức đoàn thể khác trong trường học và các tổ chức xã hội để tổ chức các hoạt động tuyên truyền phòng chống các tệ nạn, chấp hành luật giao thông, phòng chống bạo lực học đường, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh... trong các buổi ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp, tích hợp trong các giờ học. Theo thống kê trên địa bàn toàn tỉnh, ở cấp THCS hiện nay, tỷ lệ học sinh xếp loại hạnh kiểm tốt là 60%, hạnh kiểm khá là 33%, hạnh kiểm yếu chỉ còn 0,3%. Tỷ lệ tương ứng ở cấp THPT là 54%, 35% và 1,2%. Cần sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình và xã hội Có một thực tế là càng lớn, ý thức đạo đức của học sinh càng khó kiểm soát, sự gia tăng đột biến của tệ nạn, bạo lực học đường ở cấp học THCS và THPT ngày càng trở thành mối quan tâm của toàn xã hội. Theo kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu và phát triển giáo dục Việt Nam khảo sát tỷ lệ học sinh đi học muộn ở Tiểu học là 20%, THCS là 21%, THPT 58%. Cũng theo khảo sát này, tỷ lệ quay cóp ở tiểu học là 8%, ở THCS là 55%, THPT là 70%. Tỷ lệ nói dối cha mẹ càng lên bậc học cao càng nhiều, tương ứng là 22%- 50%-64%. Tỷ lệ không chấp hành an toàn giao thông ở bậc tiểu học là 4%, THCS 35%, THPT 70%... Đặc biệt, những năm gần đây hiện tượng học sinh THPT vi phạm luật giao thông, vi phạm pháp luật, cướp tài sản, đánh nhau gây trọng thương, đánh “hội đồng” làm nhục bạn bè giữa phố là điều nhức nhối của ngành giáo dục và xã hội. Tại Quảng Ninh, tình trạng xuống cấp về đạo đức của học sinh cũng rất đáng báo động. Thống kê của Công an tỉnh cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2011 toàn tỉnh phát hiện 361 vụ phạm pháp hình sự, trong đó tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên chiếm 9,86%. Tình trạng vi phạm luật giao thông của học sinh với các lỗi như: điều khiển xe gắn máy khi chưa đủ tuổi, không đội mũ bảo hiểm, lạng lách... thường xuyên xảy ra. Thậm chí, Ban ATGT tỉnh đã phải yêu cầu ngành giáo dục chấn chỉnh tình trạng học sinh đi xe máy đến trường trên địa bàn TP Hạ Long. Cùng với đó là tình trạng học sinh nói tục, đánh nhau... cũng là một thực trạng buồn. Đến nay, dư luận vẫn chưa quên được clip đánh ghen, lột đồ liên quan đến một nữ sinh ở Cẩm Phả. Dạo quanh các đại lý Internet trên địa bàn TP Hạ Long, Yên Hưng, Uông Bí, chúng tôi đã được chứng kiến những cách hành xử, những lời nói thô tục của các vị khách hàng mà đa số còn đang ngồi trên ghế nhà trường. Đặc biệt, số lượng trẻ vị thành niên nói chung và học sinh nói riêng phạm pháp đang gia tăng theo xu hướng trẻ hóa và mức độ vi phạm ngày càng nghiêm trọng. Sự xuống cấp về mặt đạo đức, vi phạm về pháp luật không chỉ giới hạn ở một vài trường đặc biệt, giới hạn ở những học sinh cá biệt mà có những em học sinh giỏi, học sinh ngoan cũng có biểu hiện vi phạm. Thậm chí ngay cả trường điểm, có uy tín cũng có học sinh vi phạm pháp luật. Nguyên nhân của thực trạng này có từ rất nhiều phía, cả từ gia đình, nhà trường và xã hội. Thực tế cho thấy, tình trạng gia đình không hạnh phúc, cách nuôi dạy con phản khoa học và sự thiếu gương mẫu của các bậc cha mẹ chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng thanh thiếu niên phạm tội. Mặt khác, môi trường sống với những cám dỗ, những cạm bẫy của các tệ nạn xã hội, của Internet đen, tác động tiêu cực của văn hóa ngoại lai... cũng tác động xấu đến các em học sinh. Cô giáo Phạm Thị Hồng, giáo viên Trường THCS Lê Văn Tám, TP Hạ Long, nói: “Giáo dục đạo đức cho học sinh mà chỉ trông chờ vào nhà trường thôi thì chưa đủ. Cả gia đình, nhà trường và xã hội phải chung tay giáo dục, chỉ bảo các em. Làm giáo viên mấy chục năm nay, tôi thấy rất đáng tiếc khi có những em học sinh ngoan, giỏi nhưng vì gia đình không hạnh phúc mà hư đi, buông xuôi cả tương lai dù thầy cô đã tận tình động viên, giúp đỡ. Giáo dục đạo đức, giáo dục nhân cách cho học sinh thì nhà trường chỉ là một phần thôi...”. Hơn bao giờ hết, nhà trường, gia đình và xã hội cần phải phối hợp chặt chẽ trong giáo dục đạo đức cho học sinh.
Phòng thư viện là nơi hỗ trợ đắc lực cho việc dạy và học cũng như công tác giáo dục đạo đức cho học sinh của Trường THCS Trần Quốc Toản (TP Uông Bí).
Giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các hoạt động tri ân các anh hùng liệt sĩ tại Trường Tiểu học Trần Quốc Toản (TP Hạ Long).
