Trường THPT Chuyên Hạ Long được thành lập từ tháng 3-1990 và bắt đầu đi vào hoạt động từ năm học 1990-1991. Có thể nói, sự ra đời của Trường đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác đào tạo học sinh giỏi, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh...
Một buổi chào cờ đầu tuần tại Trường THPT Chuyên Hạ Long.
Ảnh: Khánh Giang
Những con số ấn tượng
Theo số liệu thống kê, trong 20 năm qua, Trường THPT Chuyên Hạ Long đã đào tạo được 4.007 học sinh tốt nghiệp bậc THPT (bình quân mỗi năm khoảng 200 học sinh). Đây là con số không có gì đặc biệt so với hầu hết các trường THPT khác trong tỉnh. Thế nhưng điều đáng nói là chiếm tỷ lệ rất cao, khoảng từ 96-97,5%, số học sinh sau khi tốt nghiệp này đã trúng tuyển vào các trường đại học; nhiều học sinh "ra lò" từ Chuyên Hạ Long tiếp tục được chọn để trở thành những sinh viên ở các lớp tài năng của các trường đại học trong nước hoặc nước ngoài. Điều này thì có lẽ không có trường THPT nào trên địa bàn tỉnh theo kịp.
Cũng như vậy, nếu nhìn vào đội ngũ học sinh giỏi của Quảng Ninh tham dự các kỳ thi quốc gia ở tất cả các môn, cả về số lượng và chất lượng, thì hầu như năm nào lực lượng nòng cốt cũng đều là Chuyên Hạ Long. Cộng dồn cả 20 năm, Chuyên Hạ Long đã có 2.423 học sinh đạt giải tại các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, 367 học sinh giỏi cấp quốc gia. Nhưng đấy là tính chung, còn nếu xem xét theo từng thời kỳ, số lượng học sinh giỏi qua từng năm, cả cấp tỉnh và cấp quốc gia, của Chuyên Hạ Long được thể hiện theo một đồ thị có hướng đi lên rất rõ. Nếu năm học 1990-1991, cả trường chỉ có 12 học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh, 5 học sinh đạt giải cấp quốc gia (không có giải nhất và giải nhì), thì đến năm học 2004-2005, con số này đã là 188 học sinh giỏi cấp tỉnh, 22 học sinh giỏi cấp quốc gia (trong đó có 7 học sinh đạt giải nhất và nhì). Những năm gần đây, tuy số lượng học sinh giỏi cấp tỉnh ít hơn (năm học 2009-2010 là 168 em) nhưng số học sinh giỏi cấp quốc gia thì tăng lên đáng kể (năm học 2009-2010 là 42 em, cao nhất từ trước đến nay). Đặc biệt, cơ cấu giải cũng thay đổi theo từng năm, càng về sau, số học sinh đạt giải cao tại các kỳ thi học sinh giỏi của Chuyên Hạ Long càng chiếm tỷ lệ lớn hơn (năm học 2009-2010, số học sinh đạt giải nhất, nhì cấp quốc gia là 9 em, cao nhất từ trước đến nay).
Những con số ấn tượng này cho thấy công tác giáo dục đào tạo tài năng ở Trường THPT Chuyên Hạ Long càng ngày càng có bước phát triển, cả về quy mô cũng như chất lượng. Và tuy chưa có những số liệu khảo sát đầy đủ, cụ thể về các thế hệ học sinh Chuyên Hạ Long sau khi ra trường đã trưởng thành như thế nào, song có thể khẳng định, không ít trong số họ đã phát huy được tài năng trên các lĩnh vực xã hội; nhiều người đã trở thành giáo sư, tiến sỹ, cán bộ quản lý v.v... có tên tuổi trong nước.
Đội tuyển học sinh giỏi của Trường THPT Chuyên Hạ Long làm lễ dâng hương báo công tại Đài tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ.
Muốn trò giỏi phải có thầy giỏi
Là trường THPT chuyên duy nhất của tỉnh, tất nhiên Chuyên Hạ Long có lợi thế hơn về "đầu vào" so với các trường THPT khác. Đối tượng học sinh vào học về cơ bản là những em có năng khiếu, "có nền" vững chắc từ những năm học ở PTCS trước đó. Thế nhưng, những "lợi thế" ấy có được phát huy tốt hay không lại phụ thuộc vào môi trường đào tạo có phù hợp hay không; mà điều kiện tiên quyết để tạo nên môi trường ấy chính là đội ngũ giáo viên. Họ có thực sự là những nhà sư phạm giỏi, biết "chăm bón" cho những "hạt giống tốt" nẩy nở, phát triển hay không. Đây chính là một trong những yếu tố then chốt tạo nên "bản sắc riêng" của một trường chuyên so với các trường THPT bình thường khác.
Thực tế suốt 20 năm qua, đội ngũ giáo viên của Chuyên Hạ Long, về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu này. Theo số liệu thống kê của nhà trường, đã có 308 lượt giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở, 157 lượt giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, 75 lượt giáo viên là chiến sỹ thi đua cấp cơ sở, 40 lượt giáo viên là chiến sỹ thi đua cấp tỉnh, 14 nhà giáo được nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT; 24 nhà giáo được nhận Bằng khen của UBND tỉnh; 1 nhà giáo được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, 2 nhà giáo được phong tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú... Những số liệu ấy cho thấy đội ngũ giáo viên Trường THPT Chuyên Hạ Long khá mạnh. Thế nhưng, điều đáng nói hơn nữa là nhiều người trong số họ đã tạo dựng được "thương hiệu" cho nhà trường và cho mình về phương pháp đào tạo giáo dục chất lượng cao. Nó thể hiện qua các lớp bồi dưỡng học sinh giỏi, bồi dưỡng ôn thi đại học v.v... Trò chuyện với một số "cựu học sinh" của Trường từng đạt giải cao trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, hoặc những thủ khoa, á khoa tại các kỳ thi đại học, nhiều em tâm sự, rằng kết quả mà các em đạt được có "yếu tố quyết định" là từ những đợt bồi dưỡng ôn luyện trước khi thi của các thầy giáo, cô giáo giàu kinh nghiệm.
Đành rằng, giáo dục cần sự toàn diện, thế nhưng, ở một góc độ nào đó, khả năng đào tạo, bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu, hay như người ta thường nói, là đào tạo mũi nhọn, vẫn là yếu tố cần có với một giáo viên trường chuyên, hay nói cách khác, nó chính là phong cách, là "bản sắc" của giáo viên dạy chuyên.
Và như vậy, theo suy nghĩ chủ quan của chúng tôi, tỉnh cũng cần có một chế độ, chính sách trong việc tuyển chọn, đãi ngộ v.v... riêng đối với các giáo viên trường chuyên. Làm sao để mỗi một giáo viên khi được điều động về dạy tại trường chuyên phải coi đó là vinh dự, đồng thời là trách nhiệm nặng nề hơn so với ở các trường không chuyên. Ở các "lò" chuyên có truyền thống trong nước từng đều đã như thế. Với Quảng Ninh, muốn Trường THPT Chuyên Hạ Long thực sự là Trung tâm đào tạo chất lượng cao của tỉnh, ngoài việc quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất, thì đây là điều hết sức quan trọng, hết sức cần thiết!
