Thời gian qua, mặc dù tỉnh Quảng Ninh đã rất quan tâm, nỗ lực thực hiện công tác giáo dục hoà nhập cho trẻ khuyết tật, tự kỷ trong các cơ sở giáo dục, tuy nhiên, nhiệm vụ này vẫn còn gặp khá nhiều khó khăn, hạn chế. Điều này được thể hiện ở nhiều mặt: Công tác quản lý, trình độ thực hiện công tác giáo dục hoà nhập, cơ sở vật chất; nhận thức của phụ huynh trẻ khuyết tật, tự kỷ...
Năm học 2015-2016, Trường THCS Cao Thắng (TP Hạ Long) có 2 học sinh nằm trong đối tượng trẻ khuyết tật trí tuệ. Đó là em: Tống Quang Hiếu và Nguyễn Quang Thắng (lớp 6B). Để thuận lợi cho việc giáo dục hoà nhập, nhà trường đã sắp xếp cho 2 em được học cùng một lớp. Cô giáo Lương Minh Thu, Hiệu Phó Trường THCS Cao Thắng, cho biết: “Đầu năm học, Trường đã họp và quyết định miễn cho 2 học sinh này không phải làm bài kiểm tra, thi môn toán, văn, tiếng Anh. Các môn học còn lại, 2 em vẫn phải kiểm tra, thi, nhưng được làm đề riêng, với mức độ dễ hơn, phù hợp với trình độ của các em”. Cô Thu cho biết thêm, vì cả hai học sinh đều thuộc dạng khuyết tật trí tuệ nên khả năng tiếp thu bài rất thấp. Thêm vào đó, vì là năm đầu tiên đón 2 học sinh khuyết tật nên Trường vẫn còn khá bỡ ngỡ, chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc quản lý giáo dục hoà nhập cho các em. Đối với các cô giáo giảng dạy bộ môn, giáo viên chủ nhiệm của 2 em thì càng khó khăn hơn. Do chưa được bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu về giáo dục hoà nhập nên đội ngũ giáo viên này gần như vừa làm vừa tự mày mò. Cô giáo Nguyễn Bích Diệp, giáo viên chủ nhiệm lớp 6B, cho biết: “Thời điểm đầu năm học, khi mới tới trường, các em rất nghịch ngợm, chỉ đứng ở ngoài sân chơi, không chịu vào lớp. Chúng tôi đã rất vất vả mới có thể giúp cho các em tham gia các hoạt động, học tập theo nền nếp chung của lớp. Mặc dù khi soạn giáo án, tôi đã soạn kỹ hơn, chi tiết hơn, có sự khác biệt giữa các đối tượng học sinh, tuy nhiên, mức độ tiếp thu bài của 2 em thì vẫn rất kém”.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, toàn tỉnh hiện có 559 cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, THCS. Trong đó có 297/559 cơ sở (chiếm tỷ lệ 53,13%) đang tổ chức giáo dục hoà nhập cho trẻ. Cụ thể: Cấp mầm non có 70 trường; cấp tiểu học có 136 trường; cấp THCS có 91 trường. Bên cạnh đó, tỉnh còn có 1 trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật ngoài công lập được thành lập vào tháng 2-2015, đó là Trung tâm hỗ trợ trẻ khuyết tật Minh Tâm - TP Cẩm Phả (có 2 nhóm lớp, 31 học sinh trong độ tuổi từ 2 đến 15 tuổi đang được hỗ trợ để hoà nhập); 1 trung tâm bảo trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt (4 lớp, với 51 trẻ khuyết tật nghe - nói).
Theo bà Vũ Thị Thuý Hà, Trưởng Phòng Giáo dục Tiểu học, Sở GD&ĐT thì mặc dù đã đạt được nhiều bước tiến mới, song việc giáo dục hoà nhập cho trẻ khuyết tật, tự kỷ vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Trong đó, đáng chú ý, công tác quản lý giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật, trẻ tự kỷ chưa được quan tâm đúng mức, thực tiễn dạy học trẻ khuyết tật, trẻ tự kỷ tại các cơ sở giáo dục còn nhiều bất cập; nhiều cán bộ, giáo viên, nhân viên chưa được đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về công tác giáo dục hoà nhập. Theo đó, số giáo viên được đào tạo về giáo dục đặc biệt có trình độ cao đẳng, đại học chiếm tỷ lệ rất thấp (chỉ có12/1.276 giáo viên đang dạy giáo dục hoà nhập, chỉ chiếm tỷ lệ 0,94%). Hầu hết số giáo viên còn lại chưa được bồi dưỡng chuyên sâu về giáo dục hoà nhập. Không chỉ vậy, cơ sở vật chất cho giáo dục hoà nhập chưa được quan tâm đầu tư. Hầu hết các nhà trường chưa có các phòng hỗ trợ giáo dục hoà nhập dành riêng cho trẻ khuyết tật; thiếu các phương tiện, thiết bị hỗ trợ cho giáo dục trẻ khuyết tật dạng đặc thù. Mặt khác, công tác thu thập thông tin và nhu cầu của trẻ khuyết tật, công tác thống kê, dự báo về trẻ khuyết tật của các ngành chức năng, các địa phương còn chưa đầy đủ. Nhận thức của cha mẹ trẻ khuyết tật về vai trò của y tế, giáo dục đối với việc can thiệp, hỗ trợ, giáo dục hoà nhập còn hạn chế. Trẻ khuyết tật, trẻ tự kỷ chưa được đến trường học hoà nhập trong năm học này còn chiếm tỷ lệ cao (29,27%).
Để nhanh chóng tháo gỡ những khó khăn này, chắc chắn cần sự vào cuộc mạnh hơn nữa của các cấp, ngành, các địa phương, toàn xã hội với những giải pháp cụ thể, thiết thực. Có như vậy, công tác giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật, tự kỷ mới hiệu quả.
Lan Anh
