Sau khi được tách ra từ ngành Giáo dục Quảng Hà năm 2001, trên địa bàn huyện Hải Hà mới có 23 cơ sở giáo dục. Năm 2016, sau 15 năm, mạng lưới trường, lớp phát triển rộng khắp đến từng thôn, bản ở các xã vùng cao biên giới, đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu học tập của con em nhân dân với tổng số 49 trường học các cấp. Trong đó, hệ thống cơ sở làm nhiệm vụ giáo dục thường xuyên có những bước tiến đáng kể, thành lập được 16 trung tâm học tập cộng đồng tại 16 xã, thị trấn, 3 trung tâm ngoại ngữ và tin học, 1 trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên (GDNN&GDTX). Các đơn vị đã đi vào hoạt động có hiệu quả, góp phần đưa chất lượng giáo dục, đào tạo của huyện ngày càng toàn diện hơn.
Với xuất phát điểm năm 2001 mới chỉ có 1 trường đạt chuẩn quốc gia, đến năm 2016, toàn huyện đã có 31/49 trường đạt chuẩn, các đơn vị còn lại đều đang trong lộ trình xây dựng trường chuẩn. Sau khi đạt chuẩn phổ cập giáo dục THCS năm 2004, chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi năm 2005, năm 2013 Hải Hà là một trong những huyện đầu tiên của tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi và hàng năm đều có nhiều biện pháp tích cực để duy trì và giữ vững kết quả đạt được. Đặc biệt, sau khi có Nghị quyết 01-NQ/TU của Tỉnh uỷ, Nghị quyết 04-NQ/HU của Huyện uỷ Hải Hà về xây dựng xã hội học tập, công tác này được triển khai mạnh mẽ. Trung tâm GDNN&GDTX huyện, các trung tâm học tập cộng đồng của các xã, thị trấn phát huy vai trò, chủ động tổ chức các hình thức học tập, thời gian học linh hoạt theo phương châm tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người dân vừa lao động sản xuất, vừa học tập đảm bảo chất lượng giáo dục. Mọi người đều có cơ hội để học tập, nâng cao kiến thức, trình độ theo phương châm “cần gì học nấy”, xây dựng cả huyện thành một xã hội học tập.
Mỗi năm học, ngành GD&ĐT huyện lại có một bước tiến, một chuyển mình. Từ mô hình dạy học truyền thống, ngành đã triển khai áp dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học mới, tăng cường ứng dụng CNTT, sử dụng các trang thiết bị dạy học hiện đại... từ dạy học theo hướng tiếp cận nội dung sang dạy học theo hướng tiếp cận năng lực người học, dạy học theo mô hình trường học mới VNEN... Chất lượng giáo dục được nâng lên, tỷ lệ học sinh khá, giỏi các cấp học phổ thông giữ vững và đi vào thực chất, khoảng cách giáo dục giữa các vùng đã được thu hẹp; chất lượng mũi nhọn được nâng lên rõ rệt với nhiều học sinh giỏi đoạt giải cao tại các kỳ thi chọn học sinh giỏi các cấp. Giáo dục Hải Hà đã có tên trong “bản đồ” bồi dưỡng học sinh giỏi của ngành Giáo dục tỉnh, được xếp hạng top đầu các huyện miền Đông của tỉnh.
Bên cạnh các hoạt động chuyên môn, công tác giáo dục toàn diện được quan tâm, chú trọng, học sinh các cấp được tham gia nhiều hoạt động xã hội, như: Hội thi tuyên truyền viên măng non về trợ giúp pháp lý và bảo vệ trẻ em, ATGT, tham gia nghiên cứu khoa học, tuyên truyền vệ sinh trong học đường và ngoài xã hội... Đặc biệt, phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao đang từng bước được củng cố, phát triển, học sinh Hải Hà đã ghi danh trong các cuộc thi cấp tỉnh như: Hoạ mi vàng, Giai điệu tuổi hồng; những năm gần đây đã được xếp thứ hạng tại các giải thể thao lớn của ngành.
Hải Hà đang thực sự chuyển mình trong phát triển kinh tế thương mại - dịch vụ, với các dự án quan trọng như Khu công nghiệp - cảng biển Hải Hà, cửa khẩu Bắc Phong Sinh, Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái... đòi hỏi trước mắt và lâu dài chính là nguồn nhân lực chất lượng cao. Với mục tiêu này, GD&ĐT huyện đóng vai trò nòng cốt. Bên cạnh quan tâm đến công tác phổ cập giáo dục cần đặc biệt quan tâm đến công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của huyện.
Phạm Hà (CTV)