XNK than, khoáng sản, vật tư, máy móc, thiết bị phục vụ ngành khai khoáng đang giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đồng hành cùng doanh nghiệp, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã đẩy mạnh cải cách TTHC, chuyển đổi số, tăng cường đối thoại và hỗ trợ kịp thời, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động XNK trên địa bàn tỉnh.
Hiện trên địa bàn tỉnh có khoảng 170 doanh nghiệp thường xuyên tham gia XNK than, khoáng sản, vật tư, máy móc, thiết bị mỏ và các ngành phụ trợ liên quan. Các mặt hàng chủ yếu gồm than xuất khẩu, than nhập khẩu phục vụ sản xuất điện, thiết bị khai thác hầm lò, phương tiện vận tải chuyên dùng, phụ tùng, vật tư thay thế và nhiều loại hàng hóa phục vụ hoạt động khai thác, chế biến than.
Năm 2025, các đơn vị hải quan cửa khẩu thuộc Chi cục Hải quan khu vực VIII đã thực hiện thủ tục cho các doanh nghiệp ngành Than và đơn vị liên quan với tổng kim ngạch XNK đạt 2,229 tỷ USD, đóng góp trên 6.000 tỷ đồng cho NSNN. Riêng nhóm hàng vật tư, máy móc, thiết bị phục vụ ngành Than và công nghiệp khai khoáng đạt trên 76 triệu USD. 5 tháng đầu năm 2026, hoạt động XNK tiếp tục duy trì ổn định với tổng kim ngạch đạt 1,15 tỷ USD, trong đó nhóm hàng vật tư, máy móc, thiết bị phục vụ ngành Than đạt khoảng 26 triệu USD.
Để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã xây dựng nhiều kênh hỗ trợ đa dạng, từ trực tiếp đến trực tuyến. Hệ thống website, fanpage, zalo OA, đường dây nóng, email, Tổ hỗ trợ ISEC, cùng các tổ hỗ trợ tại cửa khẩu được duy trì thường xuyên, nhằm kịp thời cung cấp thông tin, giải đáp vướng mắc và hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Cùng với đó, hoạt động đối thoại, tham vấn doanh nghiệp được tổ chức thường xuyên theo từng nhóm ngành hàng. Năm 2025 và 5 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã tổ chức 28 hội nghị đối thoại, tham vấn với hơn 830 lượt doanh nghiệp tham gia; trực tiếp tiếp nhận và giải đáp 155 kiến nghị, vướng mắc phát sinh trong quá trình hoạt động XNK. Các đoàn công tác của chi cục và các đơn vị hải quan cửa khẩu cũng chủ động làm việc trực tiếp với doanh nghiệp để nắm bắt tình hình sản xuất, kinh doanh, kế hoạch đầu tư và nhu cầu XNK, qua đó kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở.
Đối với các doanh nghiệp nhập khẩu vật tư, máy móc, thiết bị mỏ, Chi cục Hải quan khu vực VIII triển khai mô hình hỗ trợ chuyên sâu với phương châm “1 doanh nghiệp - 1 công chức đầu mối - 1 lãnh đạo phụ trách”. Mỗi doanh nghiệp đều có đầu mối hỗ trợ cụ thể, giúp hướng dẫn thủ tục, giải quyết vướng mắc và tiếp cận chính sách nhanh chóng. Việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách cũng giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin, giảm thời gian thực hiện thủ tục và chi phí tuân thủ.
Là đơn vị thường xuyên nhập khẩu thiết bị mỏ phục vụ ngành Than, Công ty CP Phú Thành Parts đánh giá cao những đổi mới trong công tác hỗ trợ doanh nghiệp của cơ quan hải quan. Theo Giám đốc công ty Nguyễn Hồng Sơn, doanh nghiệp luôn nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ lực lượng hải quan, kể cả đối với những lô hàng nhập khẩu qua các cửa khẩu ngoài địa bàn. Việc được hướng dẫn, hỗ trợ mở tờ khai nhanh chóng giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian thông quan, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, Chi cục Hải quan khu vực VIII còn chủ động tham mưu, đề xuất nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong hoạt động XNK. Đơn vị đã kiến nghị cắt giảm một số thủ tục kiểm tra chuyên ngành còn chồng chéo, mở rộng thực hiện thủ tục trên Cơ chế một cửa quốc gia, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm chi phí logistics, tạo thuận lợi cho hoạt động XNK máy móc, thiết bị mỏ và hàng hóa quá khổ, quá tải qua địa bàn. Nhiều kiến nghị đã được các cấp có thẩm quyền tiếp thu, triển khai, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thu hút thêm nguồn hàng XNK qua Quảng Ninh.
Trong bối cảnh Quảng Ninh đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số, việc xây dựng mối quan hệ đối tác thực chất giữa cơ quan hải quan và cộng đồng doanh nghiệp ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Với phương châm lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, Chi cục Hải quan khu vực VIII đang từng bước chuyển từ hỗ trợ theo vụ việc sang đồng hành trong suốt quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Sự đồng hành đó không chỉ giúp doanh nghiệp ngành than và các đơn vị nhập khẩu thiết bị mỏ yên tâm mở rộng hoạt động, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của môi trường đầu tư, thúc đẩy hoạt động XNK và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.
