Đại biểu Quốc hội đề nghị siết điều kiện hưởng ưu đãi, tháo gỡ điểm nghẽn logistics hàng hải

Các đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện quy định về quản lý hàng hải, đường thủy nội địa; bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư, gắn chính sách ưu đãi với lợi ích thực chất của đội tàu Việt Nam và tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, chi phí logistics.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu giải trình tại hội trường về Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu giải trình tại hội trường về Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Thảo luận tại hội trường ngày 20/11 về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), các đại biểu tập trung góp ý về phạm vi quản lý, chính sách phát triển đội tàu, đầu tư kết cấu hạ tầng cảng biển và cơ chế phối hợp trong quản lý hoạt động hàng hải.

Cần quy định rõ phạm vi hoạt động của tàu thuyền, có lộ trình chuyển đổi phù hợp

Góp ý dự thảo, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn Quảng Ninh) cho rằng cần làm rõ phạm vi vùng nước hàng hải, đường thủy nội địa và phạm vi hoạt động của tàu thuyền, nhất là tại những địa bàn có đặc thù như Quảng Ninh.

Theo đại biểu, dự thảo chưa quy định quản lý đối với vùng nước nằm ngoài vùng nước hàng hải và đường thủy nội địa, trong khi khu vực Vịnh Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long có diện tích vùng nước ngoài luồng rất lớn. Nhiều tuyến ra các đảo Vân Đồn, Cô Tô là tuyến đi lại thiết yếu của người dân nhưng chưa rõ thuộc phạm vi đường thủy nội địa hay vùng biển.

Đại biểu đề nghị bổ sung tuyến ven bờ biển, tuyến ra đảo, nối các đảo vào khoản 11 Điều 3; quy định quản lý đối với vùng nước ngoài hai phạm vi trên, đồng thời giao Chính phủ, Bộ Xây dựng hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định phạm vi hoạt động của từng loại phương tiện phù hợp với cấp kỹ thuật và đặc thù địa phương.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn Quảng Ninh). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn Quảng Ninh). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Về lộ trình chuyển đổi tàu sông mang cấp VR-SB (tàu pha sông biển), đại biểu cho rằng, dự thảo chưa làm rõ khái niệm tuyến vận tải ven biển, hoạt động trên biển, dẫn đến chưa xác định được tàu VR-SB hoạt động trong vịnh, tuyến từ bờ ra đảo có thuộc diện phải chuyển đổi hay không.

Theo thống kê của Sở Xây dựng Quảng Ninh, địa phương có 272 tàu VR-SB chịu tác động của dự thảo, gồm 139 tàu vận tải hàng hóa, 28 tàu cần cẩu, 4 tàu du lịch và 101 tàu khách. Nhiều tàu có giá trị đầu tư lớn, chỉ hoạt động trong vùng vịnh. Nếu phải hoán cải theo quy chuẩn tàu biển sẽ phát sinh chi phí lớn về kết cấu, trang thiết bị, đăng ký và thuyền viên.

Đại biểu đề nghị không áp dụng yêu cầu chuyển đổi đối với tàu VR-SB hoạt động trong vịnh, tuyến nội tỉnh cự ly gần đã được công bố; đồng thời đánh giá đầy đủ tác động, xây dựng lộ trình theo từng nhóm tàu và có chính sách hỗ trợ tín dụng, thuế, phí.

Đối với tàu du lịch, tàu lưu trú, đại biểu đề nghị bổ sung loại hình vận tải hành khách du lịch, tàu lưu trú vào Điều 196; xây dựng nguyên tắc riêng về phòng cháy, chữa cháy, thoát hiểm và hoạt động khi thời tiết xấu. Quy định lắp thiết bị ghi hình cũng cần giới hạn tại khoang lái, khu vực công cộng và lối thoát hiểm, tránh ảnh hưởng quyền riêng tư của du khách lưu trú trên tàu.

Đại biểu đồng thời đề nghị tăng thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong quy định điều kiện hoạt động của tàu thuyền tại vùng nước di sản, danh thắng; xác định rõ đầu mối chủ trì quản lý theo từng phạm vi vùng nước.

Gắn ưu đãi với lợi ích thực chất, tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư và logistics

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) đề nghị rà soát quy định về chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp tại Điều 22 và khoản 1 Điều 318.

Theo đại biểu, dự thảo quy định bến cảng biển hết hạn phải bàn giao cho Nhà nước, không được gia hạn và không được bồi hoàn vốn đầu tư nâng cấp. Quy định này áp dụng cả với các dự án đã được cấp phép, trong khi 77/98 dự án cảng được cấp phép trước năm 2020, thời hạn phổ biến 50 năm.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đại biểu lo ngại, nếu biết trước phải bàn giao mà không được bồi hoàn, nhà đầu tư có thể dừng nâng cấp trong 10-15 năm cuối, ảnh hưởng đến quá trình hiện đại hóa, xanh hóa cảng biển.

Đại biểu đề nghị trường hợp cảng hết hạn nhưng vẫn phù hợp quy hoạch, cần lựa chọn đơn vị khai thác tiếp theo bằng hình thức cạnh tranh, cho phép nhà đầu tư hiện hữu tham gia; phần đầu tư nâng cấp được chấp thuận trong giai đoạn cuối được thanh toán theo giá trị còn lại do đơn vị khai thác kế tiếp chi trả.

Về chính sách ưu đãi, đại biểu đề nghị tập trung ưu đãi thuế cho đội tàu mang cờ Việt Nam; quy định thời hạn ưu đãi đất đai, luật hóa tiêu chí cảng xanh, thông minh và cơ chế thu hồi ưu đãi.

Đại biểu cũng đề nghị xem xét quy định miễn các loại phí, lệ phí do địa phương quy định đối với hàng hóa vận tải biển, đường thủy, bởi đây là nguồn lực để địa phương đầu tư hạ tầng kết nối cảng. Đối với hoạt động nạo vét luồng, cần phân biệt nạo vét duy tu và nạo vét đầu tư mới, không coi tận thu vật chất nạo vét là điều kiện tiên quyết.

Đại biểu đề nghị luật hóa nguyên tắc khai báo một lần qua Cơ chế một cửa quốc gia, kiểm tra chung một lần theo quản lý rủi ro và quy định thời hạn tối đa đối với thủ tục tàu đến, rời cảng.

Chính phủ tiếp thu, hoàn thiện các quy định về hàng hải và đường thủy

Giải trình tại hội trường, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết, Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam được xây dựng nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 20 ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Phó Thủ tướng cũng làm rõ thêm 6 nhóm vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm thảo luận tại tổ và phát biểu trong phiên họp.

Thứ nhất, về chính sách ưu đãi và hỗ trợ phát triển lĩnh vực hàng hải, đường thủy, Chính phủ quan điểm chính sách ưu đãi chỉ thực sự đi vào thực chất khi có tiêu chí định lượng cụ thể, cam kết rõ ràng và cơ chế giám sát chặt chẽ. Hiện Chính phủ đang báo cáo cấp có thẩm quyền về các chính sách ưu đãi tại dự thảo Bộ luật.

Trên cơ sở đó, dự thảo sẽ được hoàn thiện theo hướng quy định rõ đối tượng, điều kiện, thời hạn, mức ưu đãi và cơ chế giám sát thực hiện; đồng thời bổ sung đánh giá tác động đến ngân sách nhà nước, bảo đảm phù hợp với khả năng huy động nguồn lực trong từng giai đoạn.

Thứ hai, về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy và cảng cạn, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát, chỉnh lý dự thảo nhằm bảo đảm kết nối cảng biển, cảng thủy nội địa, cảng cạn với mạng lưới giao thông đường thủy; làm rõ tiêu chí phân loại cảng, bến và công trình đường thủy; hoàn thiện quy định về tiêu chuẩn an toàn, tránh phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu giải trình tại hội trường về Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu giải trình tại hội trường về Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đối với thủ tục đầu tư và nhà đầu tư chiến lược, sẽ rà soát quy định phối hợp giữa cơ quan quản lý chuyên ngành với địa phương; hoàn thiện tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược gắn với năng lực thực thi dự án, bảo đảm minh bạch và tương thích với pháp luật về đầu tư.

Đồng thời, hoàn thiện quy định gắn việc bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng với bàn giao đất, bảo đảm tính liên tục trong quản lý, khai thác công trình; bổ sung hình thức bồi hoàn giá trị đầu tư còn lại để tháo gỡ vướng mắc trong xác định giá trị tài chính đối với các dự án hạ tầng đường thủy.

Thứ ba, về phát triển công nghiệp hàng hải, Chính phủ sẽ hoàn thiện chương về công nghiệp hàng hải, làm rõ các nội dung phát triển công nghiệp đóng tàu, công nghiệp hỗ trợ; bổ sung quy định về phát triển các trung tâm cơ khí chuyên ngành và liên kết sản xuất, nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, năng lực tự chủ, bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh.

Đối với cơ chế thí điểm có kiểm soát đối với công nghệ sản xuất mới, sản phẩm mới, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, xác định điều kiện, phạm vi và hoàn thiện theo hướng chỉ quy định khung, bảo đảm đúng thẩm quyền của Quốc hội.

Thứ tư, về vận tải hàng hóa, hành khách và dịch vụ hỗ trợ vận tải, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết, dự thảo sẽ làm rõ chủ thể, quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng vận chuyển; quy định về thay thế hàng hóa, vận đơn điện tử, vận tải hành khách, tham quan du lịch và cơ chế minh bạch các khoản phụ thu, giá dịch vụ theo nguyên tắc không làm phát sinh thủ tục mới. Đồng thời, bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát thực hiện.

Thứ năm, về bảo đảm an toàn hàng hải và đường thủy, Chính phủ sẽ chỉ đạo hoàn thiện quy định về an toàn đối với từng tuyến, từng loại hình khai thác, nhất là hoạt động tham quan, du lịch trên hồ, hồ chứa và các hành trình khép kín.

Đối với tàu hoạt động vận tải biển, cơ quan chủ trì sẽ tiếp tục đánh giá tác động đối với người dân, doanh nghiệp để hoàn thiện quy định về lộ trình chuyển đổi, bảo đảm tính khả thi của các điều kiện đặt ra.

Thứ sáu, về cơ chế quản lý nhà nước, quản trị dữ liệu và cơ chế phí, lệ phí, dự thảo sẽ tiếp tục được rà soát theo hướng phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương. Việc bàn giao tuyến, tài sản và phân cấp cho địa phương phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ.

Đối với việc để lại một phần số phí thu được và phạm vi dịch vụ an toàn hàng hải doanh nghiệp được cung cấp, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan đánh giá trên cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và tác động riêng đối với từng nhiệm vụ, bảo đảm tuân thủ pháp luật về phí, lệ phí và phù hợp với pháp luật về ngân sách nhà nước.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết, để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan của Quốc hội tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu; rà soát đồng bộ với các luật có liên quan, hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ ba, Quốc hội khóa XVI.

nhandan.vn

Cùng chuyên mục