TKV đẩy mạnh chuyển đổi xanh, hướng tới phát triển bền vững

Xác định bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang đẩy mạnh đầu tư công nghệ, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm, sử dụng hiệu quả tài nguyên và cải tạo, phục hồi cảnh quan môi trường. Những giải pháp đồng bộ này không chỉ góp phần giảm thiểu tác động từ hoạt động khai thác, chế biến than, khoáng sản, mà còn thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, từng bước hướng tới mục tiêu sản xuất xanh, sạch và bền vững.

Đầu tư công nghệ, giảm thiểu tác động môi trường

Tại khu vực cảng Làng Khánh, Công ty Tuyển than Hòn Gai đang từng bước đưa các tuyến băng tải vào vận hành, thay thế phương thức vận chuyển than bằng ô tô truyền thống. Giải pháp này không chỉ góp phần nâng cao năng lực vận chuyển, chế biến và tiêu thụ than mà còn giảm bụi, tiếng ồn, hạn chế áp lực lên hạ tầng giao thông đô thị, hướng tới sản xuất gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

bqn_tr_7ceb632cdbd95b8702c8.jpg
Hệ thống băng tải vận chuyển than của Công ty Tuyển than Hòn Gai.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thời gian qua, Công ty Tuyển than Hòn Gai đã tập trung đầu tư 3 dự án băng tải, hình thành mạng lưới vận chuyển than kết nối các mỏ vùng Hòn Gai với trung tâm chế biến và cảng Làng Khánh. Đặc biệt, đầu tháng 10/2026, Công ty đã gắn biển, đưa vào hoạt động hệ thống băng tải vận chuyển than Núi Béo - Hà Tu - Trung tâm chế biến - Làng Khánh, với tổng mức đầu tư 761 tỷ đồng. Công trình có chiều dài 8,9km, công suất thiết kế 4,2 triệu tấn/năm, được trang bị hệ thống điều khiển tập trung, camera giám sát thông minh, cảnh báo sự cố và các giải pháp bảo đảm an toàn nhiều cấp.

Ông Doãn Đình Văn, Phó Giám đốc Công ty Tuyển than Hòn Gai, cho biết: Công ty đang từng bước hoàn thiện hệ thống vận chuyển than khép kín, đồng bộ từ các mỏ về trung tâm chế biến, ra cảng và cấp trực tiếp xuống phương tiện tiêu thụ. So với vận tải bằng ô tô, hệ thống băng tải có ưu điểm vận hành liên tục, ổn định, đáp ứng khối lượng vận chuyển lớn và được che chắn nhằm hạn chế phát tán bụi. Việc đưa các tuyến băng tải vào hoạt động không chỉ giảm số lượt ô tô vận chuyển than, hạn chế bụi, khí thải, tiếng ồn và áp lực lên hạ tầng giao thông, mà còn tiết giảm chi phí vận tải, duy tu đường sá, vệ sinh môi trường và hao hụt than. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, với giá trị làm lợi dự kiến hàng trăm tỷ đồng.

Hiệu quả từ Công ty Tuyển than Hòn Gai cho thấy, đổi mới phương thức vận chuyển than là giải pháp quan trọng được TKV đẩy mạnh triển khai nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường, hướng tới sản xuất xanh, bền vững. Đến nay, Tập đoàn đã đầu tư, đưa vào vận hành 14 tuyến băng tải vận chuyển than với tổng chiều dài gần 56km. Cùng với đó, hơn 170 xe tưới đường, 130 máy phun sương dập bụi cao áp và 5 hệ thống lưới chắn bụi bằng thép kiên cố được đưa vào sử dụng, góp phần kiểm soát bụi phát sinh tại các khu vực khai thác, chế biến, kho bãi và tuyến đường vận chuyển than.

bqn_tl_b7682faa945f14014d4e.jpg
Xe phun sương dập bụi hoạt động tại khai trường khai thác của Công ty CP Than Cao Sơn.

Hằng năm, TKV dành hơn 1.300 tỷ đồng cho công tác bảo vệ môi trường thường xuyên, trong đó khoảng 1.100 tỷ đồng tại Quảng Ninh - địa bàn trọng điểm của ngành Than. Nguồn lực này được tập trung cho các công trình xử lý nước thải, kiểm soát bụi, cải tạo cảnh quan, phục hồi môi trường và nâng cấp hệ thống hạ tầng phục vụ sản xuất. Không chỉ tập trung kiểm soát bụi, TKV còn dành nguồn lực lớn đầu tư các công trình xử lý nước thải mỏ. Đến nay, TKV đã xây dựng, đưa vào vận hành 52 trạm xử lý nước thải mỏ, trong đó có 48 trạm tại Quảng Ninh, với tổng lượng nước thải được xử lý khoảng 150-160 triệu m³/năm. Để nâng cao hiệu quả xử lý nước thải mỏ, TKV đẩy mạnh đầu tư, ứng dụng công nghệ hiện đại, trong đó có công nghệ bể lắng tấm nghiêng lamella, giúp tăng khả năng tách cặn, chất rắn lơ lửng và các thành phần khoáng trong nước thải. Qua đó, nâng cao chất lượng nước sau xử lý, đáp ứng yêu cầu kiểm soát ô nhiễm trong hoạt động khai thác, chế biến than, khoáng sản.

Đặc biệt, TKV đang chuyển mạnh từ xử lý nước thải để xả ra môi trường sang thu hồi, tái sử dụng phục vụ sản xuất. Tại nhiều đơn vị, nước sau xử lý được sử dụng để phun sương dập bụi, vệ sinh công nghiệp, tưới cây, cải tạo cảnh quan và phục vụ một số công đoạn sản xuất. Việc tái sử dụng nước tại các nhà máy tuyển than góp phần giảm khai thác nguồn nước tự nhiên, tiết kiệm chi phí, từng bước hình thành quy trình sử dụng nước tuần hoàn trong sản xuất.

Cùng với kiểm soát các nguồn phát sinh ô nhiễm, TKV còn từng bước sắp xếp lại không gian sản xuất, di dời những công trình không còn phù hợp ra khỏi khu vực đô thị, dân cư và những vị trí có yêu cầu cao về cảnh quan. Giai đoạn 2006-2024, Tập đoàn đã di dời 19 công trình sản xuất tại Cẩm Phả, Hạ Long và các khu vực phụ cận, bàn giao khoảng 108,9ha đất để phục vụ phát triển đô thị và các ngành kinh tế khác. Việc điều chỉnh không gian sản xuất không chỉ góp phần hạn chế tác động môi trường đến khu dân cư mà còn tạo điều kiện để địa phương chỉnh trang đô thị, phát triển dịch vụ, du lịch và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Những kết quả trên cho thấy công tác bảo vệ môi trường của TKV đang được triển khai theo hướng đồng bộ, từ đầu tư công nghệ, đổi mới phương thức vận chuyển đến xử lý nước thải và tổ chức lại không gian sản xuất. Qua đó, từng bước kiểm soát các nguồn phát sinh ô nhiễm ngay trong quá trình sản xuất, thay vì chỉ tập trung xử lý những tác động sau khi phát sinh.

Xanh hóa sản xuất, hướng tới phát triển bền vững

Xác định cải tạo, phục hồi môi trường là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển bền vững, TKV đang đẩy mạnh trồng cây xanh, phủ xanh các bãi thải, khu vực khai thác và mặt bằng sản xuất. Tại các đơn vị như Đèo Nai - Cọc Sáu, Núi Béo, Hà Tu, Hà Lầm, Hòn Gai, Cao Sơn..., công tác trồng cây, cải tạo cảnh quan và phục hồi môi trường được triển khai thường xuyên. Đến nay, tổng diện tích trồng cây, phủ xanh, phục hồi môi trường của TKV đạt trên 2.500ha, riêng tại Quảng Ninh trên 2.180ha.

Những năm gần đây, bình quân mỗi năm Tập đoàn trồng từ 170-210ha cây xanh, đồng thời nghiên cứu, trồng thử nghiệm các loại cây gỗ lớn, cây bản địa tại những khu vực đã kết thúc khai thác, đủ điều kiện phục hồi môi trường. Từ những kết quả này, chủ trương “Đưa công viên vào trong mỏ, nhà máy” từng bước được hiện thực hóa, góp phần cải thiện cảnh quan, môi trường sản xuất, xây dựng không gian làm việc “sáng - xanh - sạch”, hướng tới phát triển bền vững.

Điểm nổi bật trong công tác bảo vệ môi trường của TKV là chuyển từ chú trọng xử lý chất thải sang chủ động giảm thiểu ô nhiễm ngay trong quá trình sản xuất thông qua đổi mới công nghệ khai thác, vận chuyển, chế biến; sử dụng tiết kiệm tài nguyên, năng lượng và tăng cường tái sử dụng các nguồn vật liệu phát sinh.

bqn_tr_dji-0015.jpg
Khuôn viên xanh, sạch, đẹp tại khu vực mặt bằng sản xuất của Công ty CP Than Hà Lầm.

Trong chiến lược phát triển giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, TKV xác định tăng trưởng không chỉ được đánh giá bằng sản lượng, doanh thu, mà còn phải gắn với hiệu quả sử dụng tài nguyên, mức tiêu hao năng lượng, lượng phát thải và chất lượng môi trường. Theo đó, Tập đoàn tiếp tục đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, số hóa trong khai thác, chế biến than, khoáng sản; xây dựng những mỏ hầm lò hiện đại, an toàn, năng suất cao, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các nguy cơ tác động đến môi trường.

Trong lĩnh vực vận tải, TKV ưu tiên phát triển hệ thống băng tải, đường sắt, đường thủy và các phương thức vận chuyển có hiệu quả kinh tế, giảm tác động môi trường, từng bước hạn chế phụ thuộc vào vận tải bằng ô tô tại những khu vực có điều kiện phù hợp. Hệ thống cảng, kho, tuyến vận chuyển và pha trộn than được đầu tư đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành chuỗi cung ứng, tiết giảm chi phí và giảm phát sinh bụi, khí thải.

Một trong những định hướng quan trọng được TKV tập trung triển khai là phát triển kinh tế tuần hoàn, từng bước biến chất thải thành tài nguyên phục vụ sản xuất và các ngành kinh tế khác. Ngoài tái sử dụng nước thải mỏ sau xử lý, Tập đoàn tiếp tục nghiên cứu, đẩy mạnh tận dụng đất đá thải mỏ, tro xỉ nhiệt điện làm nguyên liệu, vật liệu xây dựng khi đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và quy định về môi trường. Việc tận dụng những nguồn vật liệu này không chỉ góp phần giảm diện tích bãi thải, hạn chế tác động đến môi trường, mà còn tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, giảm chi phí xử lý chất thải và tạo thêm giá trị kinh tế.

bqn_tl_img-9290.jpg
Nhà máy xử lý chất thải rắn của Công ty TNHH MTV Môi trường - TKV thực hiện thu gom, xử lý chất thải phát sinh trong hoạt động sản xuất, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Đối với những khu vực đã kết thúc khai thác, Tập đoàn từng bước nghiên cứu, quy hoạch, cải tạo và phục hồi môi trường theo hướng đa mục tiêu, gắn với phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Những diện tích đất sau khai thác có thể được nghiên cứu sử dụng để phát triển kinh tế rừng, năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái, bảo tồn giá trị lịch sử ngành Than hoặc các hoạt động kinh tế phù hợp với quy hoạch và điều kiện thực tế.

Ông Nguyễn Huy Nam, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), cho biết: Đến năm 2030, TKV phấn đấu cơ bản hoàn thành mục tiêu “Xanh hóa môi trường khai thác mỏ”, “Đưa công viên vào trong mỏ, nhà máy”; đẩy mạnh thu hồi, tái sử dụng nước thải mỏ sau xử lý phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Đặc biệt, Tập đoàn xác định chuyển mạnh từ tư duy “khắc phục ô nhiễm” sang chủ động “phòng ngừa và kiểm soát”, từng bước xây dựng lộ trình giảm phát thải khí nhà kính trong hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến khoáng sản và sử dụng năng lượng.

Để thực hiện mục tiêu này, TKV sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý môi trường, xây dựng cơ sở dữ liệu về môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT) để giám sát môi trường theo thời gian thực. Đồng thời, nghiên cứu công nghệ thu hồi carbon, triển khai các giải pháp giảm phát thải phù hợp, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 theo lộ trình quốc gia.

Với định hướng đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển kinh tế tuần hoàn và chủ động kiểm soát ô nhiễm, TKV đang từng bước xanh hóa hoạt động khai thác, chế biến than, khoáng sản, gắn tăng trưởng sản xuất với bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững.

Phạm Tăng

Cùng chuyên mục