Trong những năm gần đây, không ít diện tích đất sản xuất nông nghiệp ở huyện Hoành Bồ bị suy thoái, xói mòn và mất dần khả năng canh tác. Nguyên nhân chính là do mưa lũ, một phần do người dân đã lạm dụng các loại phân bón hoá học, thiếu nguồn phân bón hữu cơ bổ sung thường xuyên. Mặt khác, lượng phế thải từ sản xuất nông nghiệp như: Rơm, rạ, cây xanh, phân gia súc... trên địa bàn huyện tương đối lớn, nếu không được xử lý kịp thời sẽ trở thành tác nhân gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Trước thực trạng đó, việc ứng dụng công nghệ vi sinh để sản xuất phân bón hữu cơ từ phế phụ phẩm nông nghiệp, nhằm trả lại sự màu mỡ, phì nhiêu cho đất, xử lý hiệu quả nguồn phế phụ phẩm, bảo vệ môi trường là việc làm rất cần thiết. Do đó, từ năm 2012, Sở KH&CN, trong đó trực tiếp là Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN đã triển khai dự án “Ứng dụng công nghệ sản xuất phân hữu cơ vi sinh từ phụ phẩm nông nghiệp tại huyện Hoành Bồ”. Trao đổi với chúng tôi, anh Nguyễn Quốc Tuấn, Giám đốc Trung tâm cho biết, việc triển khai dự án tại một số xã của Hoành Bồ với mục tiêu xây dựng mô hình sản xuất phân bón vi sinh hữu cơ từ phụ phẩm nông nghiệp, theo quy mô hộ gia đình nhằm bảo vệ môi trường, tăng lượng phân bón vi sinh phục vụ sản xuất, góp phần tăng năng suất cây trồng và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.
Theo đó, Trung tâm đã phối hợp với 3 xã Sơn Dương, Dân Chủ và Thống Nhất, trên cơ sở thực tế lựa chọn ra 150 hộ tham gia mô hình. Đây là những hộ có nguồn nhân lực, nguồn nguyên liệu như: Rơm, rạ, trấu, phân chuồng, có địa điểm thuận lợi để thực hiện. Các hộ dân đã được cán bộ Trung tâm phát tài liệu hướng dẫn, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật và cung cấp chế phẩm EMIC, bạt, phân đạm, phân lân, phân kali và một số dụng cụ lao động. Sau khi thành thục về kỹ thuật, các hộ đã sản xuất ra hàng chục tấn phân hữu cơ vi sinh, sử dụng làm phân bón phục vụ trong sản xuất nông nghiệp. Có thể khẳng định, hiệu quả của dự án là khá tốt, vừa giúp bà con nông dân tận dụng được các phụ phẩm từ nông nghiệp, vừa giảm chi phí từ mua phân bón hoá học và điều quan trọng là góp phần giảm tình trạng ô nhiễm môi trường.
Tuy nhiên, việc nhân rộng triển khai ứng dụng khoa học vào sản xuất phân bón vi sinh hữu cơ của bà con trên địa bàn huyện còn chậm. Ông Lý Tiến Dũng, Chủ tịch UBND xã Sơn Dương cho biết: Hiệu quả của dự án đã rõ, bà con đã nắm được quy trình, kỹ thuật sản xuất phân hữu cơ vi sinh từ phụ phẩm nông nghiệp, nguyên liệu khá đa dạng và phong phú, chủ yếu tận dụng từ những phế phẩm nông nghiệp ngay tại địa phương. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là quy mô sản xuất nhỏ, lẻ tại các hộ gia đình, trong khi việc sản xuất phân vi sinh hữu cơ phụ thuộc vào ứng dụng chế phẩm EMIC. Việc mua chế phẩm này theo hình thức nhỏ lẻ, số lượng ít sẽ có giá cao, vì vậy nhiều hộ dân trong xã vẫn mang tâm lý e ngại, dẫn đến thực tế nhân rộng mô hình chưa cao.
Không chỉ tại 3 xã trên, đầu tháng 9 vừa qua, Hội Phụ nữ và Hội Nông dân xã Quảng La cũng đã phối hợp với Công ty CP liên kết Minh Châu (Hà Nội) mở lớp tập huấn cho gần 100 hội viên, người dân, chủ các trang trại, thành viên tổ xử lý rác thải của xã về kỹ thuật xử lý rác thải tại gia đình, xử lý phụ phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học, để tạo ra thức ăn trong chăn nuôi, phân bón trong trồng trọt. Ngay sau lớp tập huấn, xã đã tuyên truyền, vận động bà con mạnh dạn ứng dụng chế phẩm sinh học vào xử lý rác thải, cũng như phụ phẩm nông nghiệp ngay tại gia đình để sản xuất ra phân bón, thức ăn trong chăn nuôi, góp phần giảm chi phí trong sản xuất, đảm bảo môi trường.
Tuy nhiên, để các mô hình nói trên ngày càng được nhân rộng hơn, huyện và các xã trên địa bàn cần tăng cường khâu tuyên truyền đến nhân dân về mục đích, hiệu quả của các mô hình ứng dụng chế phẩm sinh học vào xử lý rác thải, phụ phẩm nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo vệ môi trường, góp phần tạo nên diện mạo nông thôn mới của Hoành Bồ ngày càng sạch, đẹp hơn.
Phạm Hoạch
