Sau khi sáp nhập từ 2 xã Hoành Mô và Đồng Văn cũ, xã Hoành Mô sở hữu diện tích tự nhiên 137,9km² với địa hình đồi núi điển hình vùng biên giới. Đây là khu vực có lợi thế rõ nét về nông nghiệp và lâm nghiệp, trở thành nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn 2026-2030.
Hoành Mô có diện tích đất lâm nghiệp chiếm tỷ lệ lớn với hơn 11.400ha, rất phù hợp cho trồng rừng sản xuất, cây đặc sản và dược liệu dưới tán rừng. Xã còn có hệ thống sông suối dồi dào phục vụ thủy lợi và nuôi trồng thủy sản quy mô nhỏ. Đa dạng sinh học cao cũng hỗ trợ phát triển chăn nuôi dưới tán rừng và du lịch sinh thái.
Hiện nay, nông lâm nghiệp đóng góp khoảng 52% giá trị sản xuất của xã. Các sản phẩm chủ lực bao gồm lúa, ngô, sắn, rau màu, cây đặc sản như hồi, quế, dược liệu, cùng chăn nuôi gia súc (trâu, bò, dê), gia cầm và nuôi cá nước lạnh. Du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp cũng đang phát triển mạnh với các tuyến du lịch biên giới, thác nước và homestay bản địa. Tuy nhiên, sản xuất vẫn còn manh mún, thiếu liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ chưa cao và chịu ảnh hưởng lớn từ thiên tai như rét đậm, lũ quét, xói mòn đất.
Theo Đề án "Phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026-2030" của xã, Hoành Mô tập trung khai thác tối đa lợi thế bằng cách phát triển lâm nghiệp bền vững thông qua mở rộng trồng hồi, quế, dược liệu dưới tán rừng, khoanh nuôi bảo tồn kết hợp kinh tế rừng với du lịch sinh thái. Về trồng trọt, địa phương hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP và OCOP cho cây đặc sản vùng núi cùng một số cây ăn quả ôn đới.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, hoạt động sản xuất trồng trọt trên địa bàn xã được duy trì ổn định. Đối với chỉ tiêu diện tích gieo trồng, đến hết tháng 6/2026, xã Hoành Mô đã thực hiện gieo trồng đạt 406ha, bằng 106,8% kế hoạch vụ Đông Xuân và bằng 43,6% chỉ tiêu kế hoạch cả năm. Tổng diện tích cho thu hoạch trong tháng 6/2026 là 311,5ha, diện tích còn lại chưa thu hoạch là 94,5ha. Xã cũng đã thực hiện trồng các loại cây hoa màu vụ mùa đảm bảo đạt chỉ tiêu kế hoạch đề ra.
Lĩnh vực chăn nuôi được phát triển theo hướng bán chăn thả, kết hợp mô hình VAC, trong khi nuôi trồng thủy sản tập trung vào cá nước lạnh quy mô nhỏ. Đặc biệt, xã đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất đến chế biến sâu và tiêu thụ, hỗ trợ các hợp tác xã tham gia sản phẩm OCOP từ hồi, quế, dược liệu và rau hữu cơ. Ông La Ngọc Dương, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, cho biết: "Tình hình chăn nuôi trên địa bàn ổn định, không có dịch bệnh xảy ra. Tổng đàn gia súc, gia cầm lũy kế từ ngày 1/1/2026 đến hết tháng 6/2026, đạt 33.959 con, vượt 105,4% kế hoạch 6 tháng và đạt 84,3% chỉ tiêu kế hoạch cả năm".
Hiện nay, xã Hoành Mô đang tập trung ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực, thay đổi tư duy sản xuất của bà con; đẩy mạnh việc kết hợp chặt chẽ nông, lâm nghiệp với du lịch cộng đồng, khai thác bản sắc văn hóa dân tộc Tày, Dao, Sán Chỉ (hội Kiêng gió, hát then, hát pả dung…) sẽ tạo ra sản phẩm du lịch trải nghiệm độc đáo, tạo giá trị gia tăng cho ngành nông nghiệp.
Việc phát huy tối đa lợi thế không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển du lịch và hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Hoành Mô không chỉ là vùng hồi quế mà sẽ trở thành vùng nông, lâm nghiệp giá trị cao, gắn kết kinh tế với văn hóa và du lịch, hướng tới tầm nhìn phát triển đến năm 2045.
