Trong những tháng gần đây, nhiều cơ sở chế biến lâm sản trên địa bàn Quảng Ninh, bao gồm các cơ sở băm dăm gỗ hoạt động cầm chừng, nguyên nhân bởi thiếu nguồn gỗ nguyên liệu. Thực trạng này đặt ra bài toán về trồng rừng và phát triển gỗ rừng trồng làm nguyên liệu tại địa phương.
Từ tháng 3 đến nay, 2 trong số 5 xưởng băm dăm và chế biến các loại ván ép, gỗ thanh thuộc Công ty TNHH Thương mại gỗ Tỷ Long đã dừng hoạt động, số còn lại duy trì hoạt động cách nhật, vài ba ngày mới sản xuất.
Ông Vũ Văn Tuyền, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại gỗ Tỷ Long, cho biết: Trước đây chúng tôi có nguồn nguyên liệu tương đối ổn định từ diện tích rừng trồng của người dân. Hiện nay chúng tôi gần như phụ thuộc vào nguồn gỗ nhà nước thanh lý từ diện tích rừng gãy đổ, trong khi diện tích rừng này không nhiều và gần như những khu rừng có thể thanh lý và khai thác được đều đã thực hiện, còn lại là những cánh rừng rất khó khai thác, số lượng gỗ thấp.
Sau những đợt thiên tai gần đây, nhất là sau cơn bão số 3 năm 2024, một diện tích rừng rất lớn của Quảng Ninh đã bị gãy đổ, theo báo cáo của Chi cục Kiểm lâm thành phố, con số này là gần 133.000ha. Mặc dù toàn thành phố tập trung trồng mới, trồng bổ sung rừng để phục hồi, tuy nhiên việc thiếu hụt nguồn gỗ nguyên liệu trong một thời gian là điều không thể tránh khỏi.
Anh Nguyễn Văn Phú, chủ xưởng băm dăm tại cụm công nghiệp Nam Sơn (xã Ba Chẽ) cho biết: Nhận định tình hình thực tế, chúng tôi đã tăng cường thu mua sản lượng gỗ gãy đổ sau bão nhằm dự trữ cho sản xuất, tuy nhiên kho bãi chỉ có thể chứa được lượng nguyên liệu nhất định, quan trọng hơn là gỗ keo non bị gãy đổ không thể trữ lâu, vì rất nhanh dẫn tới khô mục, giảm nhiều về khối lượng, khiến sản xuất không hiệu quả.
Hiện nay, ngoại trừ một số cơ sở chế biến lâm sản đang hoạt động do nhập được nguyên liệu từ các tỉnh, thành khác, chấp nhận chi phí vận chuyển, giá thu mua cao hơn rất nhiều so với nguyên liệu tại chỗ, hoặc thu mua gỗ keo non (dưới 3 năm tuổi), phần lớn cơ sở còn lại đóng cửa để chờ nguồn nguyên liệu tại chỗ. Ông Nguyễn Thế Hùng, chủ xưởng sản xuất gỗ tại xã Hải Lạng, cho biết: Nguồn nguyên liệu mà chúng tôi chờ là những lứa keo trồng mới của người dân tính từ sau cơn bão số 3 năm 2024. Thông thường người trồng sẽ cắt khi cây keo trong khoảng 6-10 năm tuổi, tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay khả năng cao bà con sẽ cắt keo vào khoảng 4-5 tuổi, tức là khoảng cuối năm 2027 hoặc năm 2028.
Theo báo cáo từ Sở NN&MT, kể từ tháng 9/2024 đến nay, toàn thành phố đã trồng mới gần 70.000ha rừng, chủ yếu là rừng sản xuất với loại cây chủ đạo là keo. Những diện tích rừng trồng này gần như được trồng cùng năm, khiến cho tuổi khai thác của chúng có thể cùng nhau, từ đây có thể xảy ra nguy cơ khai thác ồ ạt, khiến cho thị trường gỗ nguyên liệu của Quảng Ninh có thể rơi vào tình trạng dư thừa cục bộ.
Ông Nguyễn Văn Bông, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm thành phố, phân tích: Trong bối cảnh các xưởng sản xuất khan hiếm nguyên liệu đẩy giá thu mua lên cao, trong khi người trồng rừng sau một lứa keo bị thiệt hại do bão, cộng với chi phí trồng rừng khắc phục sau bão sẽ rất cần có ngay nguồn thu để trang trải, bởi vậy việc khai thác keo non ngay trong năm 2027 là có thể xảy ra. Điều này rất nguy hiểm, bởi sẽ gây thiệt hại cả về kinh tế của người trồng rừng và thiệt hại về môi trường, độ che phủ rừng, kéo theo những tác động tiêu cực từ thiên tai ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống khi không có rừng.
Từ những phân tích trên cho thấy việc khai thác gỗ rừng trồng, nhất là khai thác diện tích rừng mới trồng từ năm 2024 đến nay cần có sự rà soát và điều tiết một cách hợp lý từ đơn vị chuyên môn và chính quyền. Trong đó, việc khuyến khích, động viên bằng những chính sách cụ thể để người trồng rừng giữ rừng đủ tuổi mới khai thác, cùng với đó là việc kiểm soát gỗ rừng có nguồn gốc khi lưu thông và tăng cường quản lý cơ sở băm dăm nhỏ lẻ theo quy hoạch chế biến lâm sản của thành phố được xem là giải pháp cần triển khai ngay trong bối cảnh hiện nay.
