Theo báo cáo của Sở KH&CN tại buổi làm việc với Bộ KH&CN về hoạt động tiêu chuẩn đo lường chất lượng tại Quảng Ninh, hiện nay hoạt động về đo lường, kiểm tra chất lượng hàng hoá trên địa bàn tỉnh được thực hiện tại rất nhiều đầu mối. Thế nhưng, hiệu quả mang lại không cao. Nguyên nhân là do các đơn vị hoạt động phân tán; cộng thêm vấn đề trang thiết bị thiếu đồng bộ.
Nhiều đầu mối
Hoạt động đo lường kiểm tra chất lượng hàng hoá trên địa bàn tỉnh hiện nay đang được thực hiện với sự tham gia của rất nhiều tổ chức. Ngoài Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng (trực thuộc Sở KH&CN) có nhiệm vụ tham mưu giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về hoạt động đo lường trên địa bàn tỉnh còn có 4 tổ chức đã được công nhận tham gia kiểm định phương tiện đo là: Điện lực Quảng Ninh, Công ty nước Quảng Ninh; Cơ khí trung tâm và nhiệt điện Uông Bí; Trung tâm kỹ thuật trực thuộc Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (gọi tắt là Trung tâm kỹ thuật TCĐLCL). Trong đó, Trung tâm kỹ thuật TCĐLCL chỉ tham gia kiểm định các phương tiện đo thông dụng khối lượng (quả cân đến F2, cân thông dụng, cân ô tô đến 120 tấn, cân phân tích…); hay kiểm định phương tiện đo dung tích thông dụng, cột đo xăng dầu, đồng hồ nước lạnh… Còn các tổ chức kiểm định khác lại tập trung vào lĩnh vực điện, đồng hồ và áp suất…
Tương tự vậy, ở công tác quản lý, kiểm tra chất lượng hàng hoá và năng lực thử nghiệm cũng được “rải” ra ở rất nhiều tổ chức trực thuộc sự quản lý của các sở, ngành. Chẳng hạn như: Chi cục TCĐLCL (Sở KH&CN) phụ trách việc quản lý và kiểm tra chất lượng sản phẩm hàng hoá trong sản xuất, lưu thông và xuất nhập khẩu (trừ lĩnh vực kiểm tra chất lượng xăng dầu nhập khẩu). Còn Trung tâm kỹ thuật trực thuộc Chi cục này cũng chỉ được chỉ định để thử nghiệm thiết bị điện, điện tử phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia 04:2009/BKHCN; thử nghiệm vật liệu xây dựng được Bộ Xây dựng chỉ định… Đối với lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ thực vật, kiểm dịch thực vật, thuốc bảo vệ thực vật, quản lý nhà nước về chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) đối với nông, lâm, thuỷ sản và muối do Chi cục bảo vệ thực vật và Chi cục quản lý chất lượng nông, lâm sản và thuỷ sản (trực thuộc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn) phụ trách. Năng lực thử nghiệm tại các phòng thử nghiệm trực thuộc các Chi cục này cũng chủ yếu tập trung vào lĩnh vực hoá sinh với khả năng thử nghiệm một số chỉ tiêu hoá sinh bằng các phương pháp hoá truyền thống. Cũng quản lý nhà nước về chất lượng VSATTP còn có sự tham gia của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm (trực thuộc Sở Y tế). Trong đó, các phòng xét nghiệm của Trung tâm y tế dự phòng tỉnh (thuộc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm) chỉ thực hiện việc xác định các chỉ tiêu vi sinh vật, một số chỉ tiêu hoá sinh của lương thực, thực phẩm, đồ uống, nước sinh hoạt, dịch tễ…
Ngoài các đơn vị trực thuộc cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh nêu trên còn có 13 tổ chức dịch vụ phân tích thử nghiệm độc lập cũng tham gia hoạt động trong lĩnh vực đo lường chất lượng sản phẩm như: Phòng thí nghiệm Vinacontrol Quảng Ninh - Chi nhánh Công ty cổ phần giám định Vinacontrol; Phòng thử nghiệm Xăng dầu B12; Phòng Thí nghiệm dầu bôi trơn - Xí nghiệp sản xuất HTD&Dầu bôi trơn 12-11; Phòng thí nghiệm Vật liệu nổ - Trung tâm vật liệu nổ công nghiệp…
Cần quy về một mối
Theo ý kiến của các chuyên gia, mặc dù hiện nay trên địa bàn tỉnh đang có rất nhiều đơn vị tổ chức tham gia vào hoạt động quản lý tiêu chuẩn đo lường kiểm tra chất lượng hàng hoá thế nhưng thực tế hoạt động này vẫn thiếu và ít hiệu quả, không đủ khả năng phân tích, thử nghiệm theo yêu cầu của khách hàng, nhất là những chỉ tiêu có yêu cầu kỹ thuật cao hoặc phân tích vi lượng. Nguyên nhân là do các đơn vị hoạt động phân tán nên không tránh được việc đầu tư dàn trải, thiếu đồng bộ; mạnh đơn vị nào đơn vị ấy làm. Tuy rằng hiện nay năng lực trang thiết bị của các đơn vị này còn thiếu nhưng có không ít đơn vị bị trùng lặp về trang thiết bị… Thực tế là hiện nay trên địa bàn tỉnh đang có rất nhiều sản phẩm thuộc các lĩnh vực do Sở Công Thương, Sở Xây dựng, Sở LĐ-TB&XH, Sở GT-VT phụ trách cần kiểm tra chất lượng nhưng đành bỏ ngỏ hoặc phải chuyển đến các đơn vị chức năng của các Bộ, các địa phương khác vì không có cơ quan kiểm tra. Trong khi đó, các tổ chức dịch vụ phân tích thử nghiệm độc lập lại chưa được quản lý chặt chẽ dẫn đến các tổ chức này chỉ tập trung vào những lĩnh vực, phép thử dễ thực hiện, sinh lợi cao…
Theo khảo sát của Sở KH&CN, hiện nay nhu cầu đo lường, thử nghiệm chất lượng sản phẩm, hàng hoá phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Quảng Ninh là rất lớn. Chẳng hạn như: Đo lường độ dài; đo lường khối lượng; đo lường lực - độ cứng để đánh giá độ bền của nhiều loại sản phẩm; đo lường dung tích - lưu lượng; đo lường áp suất; đo lường nhiệt độ; đo lường bức xạ - ion hoá; thử nghiệm hoá; thử nghiệm điện; thử nghiệm xây dựng; thử nghiệm xăng dầu khí… Để khắc phục những tồn tại trong hoạt động quản lý tiêu chuẩn đo lường kiểm tra chất lượng hàng hoá hiện nay; đồng thời, thực hiện Thông báo kết luận số 108 của Bộ Chính trị về đồng ý chủ trương cho phép Quảng Ninh được cấp phép nhập khẩu đối với hàng hoá thuộc trách nhiệm quản lý của các Bộ, ngành T.Ư, Quảng Ninh đã đề xuất Bộ KH&CN hỗ trợ tỉnh xây dựng năng lực cho Trung tâm kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng tỉnh cấp khu vực, có khả năng đáp ứng yêu cầu phân tích thử nghiệm cho các chủng loại hàng hoá sản xuất, lưu thông tên địa bàn tỉnh; kiểm tra, phân tích chất lượng hàng hoá xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu. Đây cũng là đầu mối tập trung một số phòng thí nghiệm để có thể phát huy sức mạnh nhân lực hiện có và hiệu quả trang thiết bị được đầu tư. Đây là một chủ trương đúng, cần thiết để nâng cao hiệu quả cũng như chất lượng hoạt động quản lý tiêu chuẩn đo lường kiểm tra chất lượng hàng hoá trên địa bàn tỉnh hiện nay, góp phần đưa kinh tế - xã hội ở Quảng Ninh phát triển nhanh, mạnh, đúng hướng.
Cẩm Nang
