Trong những năm qua, việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) vào sản xuất nông nghiệp là một trong những nội dung trọng tâm được tỉnh Quảng Ninh quan tâm, chỉ đạo triển khai thực hiện. Đặc biệt là tỉnh đang đẩy mạnh thu hút đầu tư và tiếp thu công nghệ, máy móc thiết bị mới, hiện đại vào sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, góp phần tăng năng suất, giá trị các sản phẩm.
Xây dựng thương hiệu nông sản
Xác định vai trò then chốt của KHCN với phát triển nông nghiệp nông thôn, thời gian qua, Sở KH&CN tích cực tham mưu với UBND tỉnh ban hành nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích các hoạt động nghiên cứu ứng dụng KHCN trong việc nâng cao năng suất, chất lượng các sản phẩm. Đồng thời tuyên truyền, vận động các đơn vị, doanh nghiệp, cá nhân trên địa bàn tỉnh tích cực, chủ động tập trung các nguồn lực đẩy mạnh việc nghiên cứu, khảo nghiệm, thử nghiệm các giống vật nuôi, cây trồng, mô hình sản xuất mới năng suất chất lượng. Bên cạnh đó, Sở KH&CN tích cực hỗ trợ các địa phương xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm. Qua đó đã góp phần không nhỏ thay đổi tập quán canh tác truyền thống lạc hậu hiệu quả kinh tế thấp; chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, giải quyết việc làm và tăng thu nhập cho nông dân. Đến nay, Quảng Ninh đã xây dựng được 21 nhãn hiệu, trong đó có 3 chỉ dẫn địa lý được bảo hộ, 13 nhãn hiệu chứng nhận, 5 nhãn hiệu tập thể cho các nông sản và sản phẩm thế mạnh của địa phương. Các sản phẩm này được triển khai toàn diện, quy hoạch vùng sản xuất tập trung, xây dựng và chuyển giao kỹ thuật sản xuất theo quy trình tiên tiến; xác lập quyền sở hữu trí tuệ, thiết kế tem, nhãn, bao bì sản phẩm; phát triển sản xuất và phát triển thị trường. Các sản phẩm nông sản được xây dựng thương hiệu đã mang lại hiệu quả, sản phẩm được thị trường chấp nhận, giá bán tăng và ổn định. Nhiều nông sản của Quảng Ninh đã trở thành những thương hiệu có tiếng, được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng, như: Rau an toàn Quảng Yên, na dai Đông Triều, chả mực Hạ Long, miến dong Bình Liêu, vải chín sớm Phương Nam (Uông Bí)…
Từ năm 2011-2015, Quảng Ninh đã triển khai 16 dự án thuộc Chương trình hỗ trợ ứng dụng và chuyển giao tiến bộ KH&CN phục vụ phát triển KT-XH nông thôn và miền núi. Các dự án tập trung ưu tiên lựa chọn các giống cây, giống con mới, ứng dụng chuyển giao kỹ thuật tiên tiến phù hợp với điều kiện của từng địa phương; huy động tối đa sự tham gia đầu tư kinh phí của doanh nghiệp (trên 60% tổng kinh phí của dự án). Sau quá trình triển khai, các doanh nghiệp đã tiếp nhận và làm chủ 145 quy trình kỹ thuật sản xuất; xây dựng 48 mô hình; đào tạo 124 cán bộ kỹ thuật; tập huấn 2.962 hộ nông dân; tạo việc làm cho 1.492 lao động với mức thu nhập bình quân 3,5 triệu đồng/tháng; hình thành được nhiều sản phẩm có năng suất, chất lượng, tăng tính cạnh tranh trên thị trường. Tiêu biểu có thể kể đến công nghệ sản xuất giống nấm ăn và nấm dược liệu của Công ty TNHH Long Hải (Cụm công nghiệp Kim Sơn, TX Đông Triều). Công ty đã tiếp nhận, chuyển giao thành công 18 quy trình công nghệ sản xuất nấm, từ Trung tâm công nghệ sinh học thực vật (Viện Di truyền nông nghiệp). Hiện Công ty là nơi duy nhất trong cả nước nuôi trồng được nấm mỡ mùa hè và nấm kim châm với sản lượng cao, sản lượng năm 2015 đạt 285 tấn; doanh thu 19 tỷ đồng.
Thu hút đầu tư
Do đất đai ngày càng thu hẹp, Quảng Ninh sớm xác định nông nghiệp công nghệ cao (NNCNC) sẽ là lời giải cho bài toán làm sao để sản xuất nông nghiệp thu được sản lượng và hiệu quả vượt trội. UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 3262/2013/QĐ-UBND về việc áp dụng một số chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với nhà đầu tư vào Khu NNCNC tỉnh Quảng Ninh, kêu gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Khu NNCNC của tỉnh đã được Bộ NN&PTNT quy hoạch là một trong 10 khu NNCNC của cả nước, gồm các lĩnh vực: Trồng trọt và bảo quản, chế biến sản phẩm nông nghiệp. Hiện tỉnh đang triển khai xây dựng 2 khu NNCNC tại TX Đông Triều và huyện Đầm Hà tạo tiền đề cho việc hình thành Khu công nghệ cao.
Tháng 10-2015, tỉnh giao cho Công ty TNHH Đầu tư sản xuất phát triển nông nghiệp Vineco thuộc Tập đoàn Vingroup làm chủ đầu tư “Dự án nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Vineco Quảng Ninh”, với quy mô 200ha tại xã Hồng Thái Tây, TX Đông Triều. Dự án được triển khai với giai đoạn I có quy mô 40ha, hướng tới mở rộng toàn dự án là 200ha; tổng giá trị đầu tư 650 tỷ đồng, trong đó giai đoạn I là 128 tỷ đồng. Dự án hướng tới mục tiêu hình thành khu sản xuất nông nghiệp rau, củ, quả ứng dụng công nghệ cao, trung tâm thu mua, sơ chế, bảo quản sản phẩm và chuyển giao công nghệ với quy mô lớn, chất lượng sản phẩm nông nghiệp theo tiêu chuẩn của VietGap, Global Gap.
Trung tâm sản xuất giống công nghệ cao và nuôi thực nghiệm giống hải sản Quảng Ninh tại xã Đại Bình, huyện Đầm Hà (quy mô 125ha, tổng mức đầu tư gần 200 tỷ đồng) bước đầu hoàn thành, đi vào hoạt động. Hiện Trung tâm có 2 trại ương giống cấp 1 công suất 80 triệu con tôm giống/tháng, 2 trại ương giống cấp 2 công suất 40 triệu con tôm giống/tháng và 35ha ao nuôi với 55 ao nuôi thuỷ sản. Đây sẽ là nơi sản xuất, nuôi thực nghiệm giống thuỷ sản có quy mô lớn nhất khu vực phía Bắc, với công suất sản xuất trên 2,5 tỷ con tôm giống/năm; 6 triệu con cá song giống/năm và một số sản phẩm giống nhuyễn thể.
Nhiều địa phương đã ban hành cơ chế chính sách hỗ trợ cho các hộ dân ứng dụng KH&CN vào sản xuất. Đồng thời thu hút các nhà đầu tư vào sản xuất nông nghiệp và tìm đầu ra cho các sản phẩm, góp phần xây dựng thương hiệu: TX Quảng Yên thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất rau an toàn; huyện Ba Chẽ thu hút doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến và sản xuất rượu ba kích; huyện Bình Liêu thu hút Công ty CP Xây dựng Việt Long đầu tư xây dựng cơ sở chế biến miến dong tại xã Vô Ngại. Một số địa phương đã chủ động đối ứng 20% kinh phí các dự án xây dựng thương hiệu; đối ứng cho các dự án đầu tư, ứng dụng tiến bộ KH&CN cấp tỉnh... Người dân, doanh nghiệp qua áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ trong sản xuất, đã tạo ra nhận thức mới, cách làm mới, góp phần tăng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp…
Nguyễn Hoa
