Doanh nghiệp (DN) luôn đóng vai trò chủ lực và là cơ sở để thúc đẩy kinh tế, xã hội phát triển. Nhất là khi DN được đầu tư, hoàn thiện, tích cực áp dụng, đổi mới công nghệ tiên tiến trong hoạt động sản xuất... thì vai trò ấy lại càng được khẳng định. Bám sát chủ đề năm 2014 của tỉnh là “Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, tinh giản bộ máy, biên chế và đồng hành cùng doanh nghiệp”, ngành KH&CN cũng đã xác định, nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai trong năm 2014 là “Đồng hành cùng doanh nghiệp”.
Nền tảng vững
Với chủ đề của năm 2012 là “Năm KH&CN”, lĩnh vực KH&CN của tỉnh đã có nhiều khởi sắc. Theo đó, công tác hỗ trợ cho các DN, tổ chức trong hoạt động KH&CN cũng được quan tâm thực hiện. Từ đây, không chỉ nhận thức của các ngành, các cấp có bước thay đổi lớn, mà còn thu hút đông đảo các DN mạnh dạn tham gia và đầu tư vào lĩnh vực này.
Trong 2 năm trở lại đây, với việc triển khai 13 dự án ứng dụng tiến bộ KH&CN thuộc chương trình nông thôn miền núi của Bộ KH&CN, toàn tỉnh đã huy động được người dân và DN đóng góp kinh phí trên 66 tỷ đồng, chiếm trên 60% tổng kinh phí triển khai. Để DN tích cực ứng dụng đổi mới công nghệ, tham gia hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực công nghệ, tỉnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ như: Hỗ trợ kinh phí (trên 1,4 tỷ đồng) để xác lập quyền sở hữu công nghiệp cho 139 văn bằng; hỗ trợ 6 DN (111 triệu đồng) tham dự các giải thưởng chất lượng quốc gia; hỗ trợ 30 DN tham dự chợ công nghệ và thiết bị; hỗ trợ hoạt động áp dụng hệ thống quản lý chất lượng cho 14 DN (520 triệu đồng); phổ biến hướng dẫn và áp dụng thành công các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến tại 100 DN và 76 cơ quan hành chính nhà nước.
Tỉnh đã thành lập Quỹ phát triển KH&CN với số vốn điều lệ 100 tỷ đồng. Giai đoạn 2012-2014, tỉnh bố trí 50 tỷ đồng hỗ trợ, thúc đẩy ứng dụng KH&CN, đổi mới công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Qua đó, đã tác động tích cực, thu hút nguồn lực đầu tư ngoài ngân sách để ứng dụng KH&CN vào sản xuất tập trung. Hội đồng quản lý Quỹ phát triển KH&CN đã ban hành các quy định đủ cơ sở pháp lý để Quỹ triển khai hoạt động. Trong đó, xác định hỗ trợ DN triển khai dự án thông qua các hình thức như: Cho vay không lãi suất; cho vay bằng 50% lãi suất ngân hàng tại thời điểm vay; hỗ trợ không hoàn lại đối với các nội dung đào tạo, tập huấn và chuyển giao công nghệ. Đã có 7 đơn vị trên địa bàn tỉnh lập hồ sơ với 8 dự án trình xem xét nguồn vốn hỗ trợ, vay vốn. Hiện Hội đồng quản lý Quỹ đã ký hợp đồng 2 dự án với tổng mức hỗ trợ và cho vay ưu đãi là 13,6 tỷ đồng; thẩm định 3 dự án; đang hướng dẫn và hoàn thiện hồ sơ 3 dự án...
Để phát triển doanh nghiệp khoa học - công nghệ
Mặc dù hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của tỉnh. Số DN mạnh dạn ứng dụng đổi mới công nghệ trong sản xuất; tham gia hoạt động và kinh doanh trong lĩnh vực này chưa nhiều; các dự án ứng dụng KH&CN chưa mang tính đột phá, trọng tâm. Mặc dù tỉnh đã có sự quan tâm hỗ trợ đối với các DN, nhưng chưa được nhiều, nhất là đối với các ngành, lĩnh vực trọng tâm của tỉnh như công nghiệp, dịch vụ, du lịch... Nguyên nhân của những tồn tại này, một phần do tình hình suy thoái kinh tế chung của thế giới đã tác động, dẫn đến nhiều DN phải giải thể, đình giãn sản xuất. Vì vậy, hạn chế đầu tư nói chung, đầu tư ứng dụng KH&CN nói riêng, ảnh hưởng không nhỏ đến thực hiện nhiệm vụ phát triển, ứng dụng KH&CN của tỉnh. Thêm nữa, nhiều DN vẫn còn tư duy sản xuất nhỏ, thiếu tính liên kết hợp tác, thiếu chiến lược phát triển theo chuỗi giá trị sản phẩm, nên còn tình trạng dựa vào ngân sách nhà nước để triển khai mô hình. Trong lĩnh vực nông nghiệp, DN còn gặp khó khăn trong chuyển đổi mô hình, vốn đầu tư lớn, tính rủi ro trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm cao. Việc hỗ trợ DN tiếp cận và tham gia vào lĩnh vực KH&CN đôi khi còn bị vướng mắc, ràng buộc bởi các quy định của các bộ, ngành. Một số ngành, địa phương chưa ý thức đầy đủ ý nghĩa vai trò của hoạt động đầu tư ứng dụng KH&CN là để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”, nên chưa có sự quan tâm chỉ đạo.
Để giải quyết những tồn tại, vướng mắc này giúp DN phát triển, thu hút ngày càng nhiều DN tích cực ứng dụng đổi mới công nghệ cũng như tham gia hoạt động, kinh doanh trong lĩnh vực KH&CN, tạo động lực trong phát triển kinh tế - xã hội, thì không chỉ hỗ trợ các DN về cơ chế, chính sách, vốn, mà cơ quan quản lý nhà nước còn phải đồng hành để chia sẻ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho DN trong quá trình tham gia triển khai các dự án, ứng dụng, đổi mới công nghệ trong hoạt động SXKD. Sự đồng hành này phải bằng chính những việc làm rất cụ thể như: Hỗ trợ, hướng dẫn các DN về TTHC liên quan đến hoạt động KH&CN; tập huấn nâng cao trình độ quản lý, nâng cao năng lực hoạt động KH&CN; giới thiệu, ký kết hợp đồng chuyển giao công nghệ với các đơn vị liên quan… Bên cạnh đó, ngành KH&CN cần tiếp tục chủ trì cùng với các sở, ngành, địa phương có những đề xuất cụ thể nguồn lực hỗ trợ cho DN có hoạt động KH&CN; tranh thủ tối đa mọi nguồn lực có thể để triển khai hỗ trợ các DN tiến hành đổi mới, hoàn thiện công nghệ sản xuất; sớm trình UBND tỉnh phê duyệt Đề án “Thành lập, phát triển doanh nghiệp KH&CN tỉnh Quảng Ninh giai đoạn từ 2013 đến 2020”, triển khai ngay từ năm 2014 với mục tiêu đến năm 2015 thành lập được 25 DN KH&CN; xây dựng kế hoạch triển khai hỗ trợ DN nhằm đáp ứng các điều kiện, tiêu chí để hình thành được DN KH&CN...
Cẩm Nang
