Thực hiện một trong những nội dung của 3 khâu đột phá chiến lược là phát triển KH&CN để phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh; chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”; “đi tắt đón đầu”, ưu tiên, đẩy mạnh hoạt động ứng dụng KH&CN... từ năm 2011, Quảng Ninh đã đẩy mạnh việc ký kết chương trình phối hợp hoạt động với các tổ chức, đơn vị có uy tín trong hoạt động KH&CN. Điều này đã tạo ra “luồng gió mới” cho hoạt động KH&CN ở Quảng Ninh.
Thành công, hiệu quả và tạo ra những chuyển biến rõ nét nhất cho lĩnh vực KH&CN của tỉnh phải kể đến chương trình phối hợp giữa tỉnh Quảng Ninh với Bộ KH&CN giai đoạn 2011-2015 với rất nhiều nội dung như: Triển khai các chương trình chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KH&CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi giai đoạn 2011-2015; đào tạo nguồn nhân lực; hỗ trợ xây dựng các chương trình, văn bản quy phạm pháp luật... Nói như Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân, Quảng Ninh được Bộ KH&CN hỗ trợ trên cả 3 phương diện: “Tài chính, nhân lực và cơ chế chính sách”. Chỉ riêng trong 2 năm, 2012-2013, Quảng Ninh đã và vẫn đang tiếp tục triển khai 12 dự án; trong đó, 3 dự án thuộc nhóm T.Ư quản lý; 9 dự án thuộc nhóm T.Ư uỷ quyền cho địa phương quản lý thuộc chương trình chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KH&CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi giai đoạn 2011-2015. Các dự án đã thu hút hàng trăm nông dân vùng dự án tham gia, mang lại diện mạo mới cho kinh tế - xã hội các địa phương. Nhiều dự án được thực hiện góp phần quan trọng trong xây dựng vùng nguyên liệu cho các sản phẩm thương hiệu như: Gà Tiên Yên; cua biển Quảng Yên; miến dong Bình Liêu; ba kích Ba Chẽ... Ngoài ra, còn có Đề án thực thi Hiệp định hàng rào kỹ thuật trong thương mại của tỉnh Quảng Ninh. Hay như chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2011-2015 với 3 dự án do T.Ư quản lý (gồm: Xây dựng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm “Sá sùng”; tạo lập và quản lý nhãn hiệu chứng nhận “Mật ong Tiên Yên”; áp dụng giải pháp hữu ích “Phương pháp chiết lá và cây dâu tằm bằng etanol” Văn bằng bảo hộ số 887) và 5 dự án do T.Ư uỷ quyền địa phương quản lý (gồm: Tuyên truyền và phổ biến kiến thức về sở hữu trí tuệ trên Đài PTTH Quảng Ninh giai đoạn III; xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho “Nước khoáng Quang Hanh”; xây dựng, quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể “cá Duội Cô Tô”, “Cua biển Quảng Yên”, “Thanh long Ba Chẽ”).
Xác định Quảng Ninh là một trong những địa phương có nguy cơ cao về sự cố, an toàn bức xạ môi trường, Bộ KH&CN còn phối hợp, hỗ trợ Quảng Ninh từng bước thành lập Trung tâm Hỗ trợ kỹ thuật ứng phó sự cố, an toàn bức xạ môi trường. Hiện nay, Cục An toàn bức xạ hạt nhân (ATBXHN) đã thống nhất với UBND TP Móng Cái lựa chọn địa điểm xây dựng Trung tâm này tại phường Hải Yên. Cục ATBXHN và Sở KH&CN cũng đã thống nhất đề nghị Bộ KH&CN, UBND tỉnh sớm thống nhất chủ trương và tạo điều kiện thành lập Trung tâm tại Quảng Ninh.
Bên cạnh chương trình phối hợp với Bộ KH&CN còn phải kể đến hoạt động hợp tác giữa tỉnh Quảng Ninh và Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam. Đây cũng là chương trình lớn có tác động tích cực đến hoạt động KH&CN của tỉnh thời gian qua. Các đơn vị thuộc Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam đã phối hợp với các đơn vị trên địa bàn tỉnh triển khai các đề tài nghiên cứu như: Nghiên cứu đánh giá sức tải môi trường và đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long - Bái Tử Long”; nghiên cứu khả năng phục hồi hệ sinh thái san hô và triển khai mô hình quản lý cộng đồng tại quần đảo Cô Tô; nghiên cứu diễn biến tài nguyên rừng bằng tư liệu viễn thám đa thời gian để định hướng quy hoạch nuôi trồng thuỷ sản và phát triển tài nguyên rừng tỉnh Quảng Ninh.
Có thể thấy, 3 năm trở lại đây, hoạt động KH&CN ở Quảng Ninh rất sôi động và có những chuyển biến mạnh mẽ, tác động tích cực đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Thành quả này có được là sự cộng hưởng từ rất nhiều yếu tố; trong đó có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các nguồn lực của T.Ư. Thông qua sự hỗ trợ đó không chỉ giúp cho KH&CN ở Quảng Ninh phát triển mà ngay đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác KH&CN cũng trưởng thành, lớn mạnh và vững vàng hơn.
Vĩ An
