Quảng Ninh luôn xác định cải cách thể chế, tháo gỡ thủ tục và xử lý những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn là một trong những chìa khóa để khơi thông nguồn lực. Từ đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp, phân định rõ trách nhiệm xử lý đến đẩy mạnh số hóa, cải cách thủ tục hành chính, thành phố đang từng bước chuyển những điểm nghẽn thành động lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng.
Một trong những thay đổi rõ nhất trong cách Quảng Ninh tháo gỡ điểm nghẽn là đưa những vấn đề phát sinh từ thực tiễn vào thẳng bàn làm việc của chính quyền. Tính đến hết tháng 10, UBND thành phố đã tổ chức 12 hội nghị chuyên đề gặp gỡ, đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp theo từng ngành, lĩnh vực; qua đó giải quyết khoảng 200 kiến nghị liên quan đến thủ tục đầu tư, quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, xây dựng, môi trường, xuất nhập khẩu, logistics, thương mại, du lịch và dịch vụ.
Ngày 22/10, tại cuộc làm việc với hơn 100 doanh nghiệp, những vấn đề tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục được đặt ra như tiếp cận vốn, đất đai, nguồn vật liệu san lấp, mặt bằng sản xuất và các chính sách hỗ trợ, lãnh đạo thành phố đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương xác định rõ trách nhiệm, chủ động giải quyết những nội dung thuộc thẩm quyền; những vấn đề vượt thẩm quyền phải được tổng hợp, tham mưu xử lý, tránh tình trạng kiến nghị kéo dài qua nhiều cấp. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thành phố Quảng Ninh từ ngày 1/9. Không gian quản lý rộng hơn, khối lượng công việc lớn hơn đồng nghĩa với việc nếu phương thức điều hành không thay đổi, những điểm nghẽn về thẩm quyền, phối hợp và thủ tục rất dễ trở thành lực cản đối với phát triển. Vì vậy, thành phố đang tập trung làm rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của từng cấp, gắn với yêu cầu “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền”. Cách làm này nhằm đưa việc giải quyết công việc đến đúng nơi, đúng người có trách nhiệm, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao tính chủ động của cơ sở.
Cải cách thủ tục hành chính được xem là một phần quan trọng của quá trình khơi thông thể chế. Quảng Ninh hiện có 2.306 thủ tục hành chính, trong đó 1.938 thủ tục cấp tỉnh và 368 thủ tục cấp xã; 99,6% thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Việc số hóa quy trình, trao đổi văn bản điện tử và sử dụng chữ ký số đang từng bước thay đổi phương thức phục vụ người dân, doanh nghiệp, giảm thời gian và chi phí giao dịch.
Tuy nhiên, cải cách thể chế không dừng ở việc rút ngắn một quy trình hay đưa thêm một thủ tục lên môi trường số. Điều doanh nghiệp cần là khả năng tiếp cận nhanh và bình đẳng các nguồn lực phát triển. Đây là lý do Quảng Ninh đang tập trung tháo gỡ đồng thời các “nút thắt” về đất đai, mặt bằng, vốn, hạ tầng, quy hoạch và thủ tục đầu tư.
Thực tế phát triển doanh nghiệp trong năm 2026 cho thấy hiệu quả bước đầu của cách làm này. Đến ngày 21/10, Quảng Ninh có 14.300 doanh nghiệp đang hoạt động; từ đầu năm thành lập mới 2.795 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký 39.895 tỷ đồng, đồng thời có 1.057 doanh nghiệp và đơn vị hoạt động trở lại. Trong 9 tháng, vốn đầu tư trong nước ngoài ngân sách đạt 225.572 tỷ đồng, tăng 16,2%; vốn FDI đạt 1,31 tỷ USD, gấp 3,6 lần cùng kỳ.
Ở Khu công nghiệp Sông Khoai, việc tháo gỡ các điều kiện về quy hoạch, mặt bằng và hạ tầng đang tạo dư địa để thu hút dòng vốn mới. Trong 9 tháng, khu công nghiệp này thu hút thêm 6 dự án FDI, nâng tổng số lên 25 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 3,3 tỷ USD. Con số này cho thấy, khi quy hoạch được cụ thể hóa bằng mặt bằng sạch, hạ tầng đồng bộ và thủ tục được xử lý thông suốt, lợi thế của địa phương mới thực sự chuyển hóa thành cơ hội đầu tư.
Từ góc độ doanh nghiệp nhỏ và vừa, yêu cầu về thể chế lại được nhìn thấy ở khả năng tiếp cận nguồn lực. Trong 9 tháng, thành phố tổ chức 19 lớp đào tạo cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với 760 học viên; đồng thời hỗ trợ thẩm định công nghệ, sở hữu công nghiệp và mở rộng thị trường xuất khẩu. Dư nợ cho vay khu vực kinh tế tư nhân đến nay ước đạt 221.500 tỷ đồng, chiếm 89,3% tổng dư nợ.
Những con số trên đặt ra một yêu cầu mới, đó là thể chế phải đi trước một bước để mở đường cho những mô hình kinh doanh mới, ngành nghề mới và không gian phát triển mới. Khi doanh nghiệp cần đất để mở rộng nhà máy, cần mặt bằng để triển khai dự án, cần thủ tục nhanh để đưa vốn vào sản xuất hay cần cơ chế để ứng dụng công nghệ mới, hiệu quả của chính quyền không chỉ được đo bằng số lượng văn bản ban hành mà bằng thời gian giải quyết và kết quả cuối cùng mà doanh nghiệp nhận được. Đây cũng là lý do Quảng Ninh tiếp tục gắn cải cách thể chế với phát triển kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thành phố đang triển khai các chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh; hướng dẫn chính sách ưu đãi thuế, phí, lệ phí; thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, nguồn vốn, công nghệ và nguồn nhân lực.
Trong không gian phát triển mới, yêu cầu lớn hơn không phải là tạo thêm thủ tục mà là loại bỏ những khâu không cần thiết, chuẩn hóa những quy trình còn chồng chéo và phân cấp mạnh hơn đi đôi với kiểm tra, giám sát. Đây cũng là tinh thần đang được đặt ra trong chương trình cải cách hành chính giai đoạn 2026-2030 của các cơ quan Đảng, chuyển mạnh từ sắp xếp tổ chức bộ máy sang nâng cao chất lượng vận hành, phối hợp và tổ chức thực hiện; lấy tiến độ, chất lượng công việc, hiệu quả phối hợp và mức giảm gánh nặng hành chính làm thước đo.
Với Quảng Ninh, khơi thông thể chế vì thế không phải một nhiệm vụ riêng của cơ quan hành chính mà là quá trình liên thông giữa cấp thành phố, cơ sở, các sở, ngành và cộng đồng doanh nghiệp. Mỗi kiến nghị được giải quyết, mỗi thủ tục được rút ngắn, mỗi khu đất được tháo gỡ vướng mắc, mỗi dự án được đẩy nhanh tiến độ đều góp phần đưa nguồn lực vào nền kinh tế.
9 tháng năm 2026, GRDP của Quảng Ninh tăng 12,54%, trong khi mục tiêu cả năm là tăng trưởng trên 13%. Để duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm và tạo nền tảng cho giai đoạn tiếp theo, việc tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế sẽ có ý nghĩa quyết định trong việc biến tiềm năng, quy hoạch và nguồn lực thành những dự án, nhà máy, công trình và giá trị kinh tế cụ thể.
Khi chính quyền chủ động tháo gỡ vướng mắc, doanh nghiệp có thêm không gian để đầu tư, người dân thuận lợi hơn trong tiếp cận dịch vụ công và các nguồn lực được đưa vào sử dụng hiệu quả hơn, cải cách thể chế sẽ không còn là câu chuyện của riêng bộ máy hành chính. Đó sẽ trở thành một động lực trực tiếp cho tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển của Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
