Trong những năm qua, tỉnh dành từ 4-5% tổng chi ngân sách thường xuyên cho lĩnh vực KH&CN, trong đó tập trung cho việc nghiên cứu, áp dụng các đề tài, dự án KH&CN vào công tác quản lý và sản xuất ở nhiều ngành, lĩnh vực. Qua đó tạo nền tảng, động lực cho phát triển nhanh, bền vững của tỉnh.
Những kết quả ghi nhận
Chỉ riêng từ năm 2010 đến nay, tỉnh đã có hàng chục đề tài, dự án KH&CN được áp dụng vào thực tiễn, tạo ra nhiều sản phẩm mới, công nghệ mới trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp, du lịch, công nghiệp…, góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả công tác quản lý, sản xuất, kinh doanh.
Những năm qua, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, kinh phí hỗ trợ cho hoạt động nghiên cứu, triển khai ứng dụng các nhiệm vụ KH&CN, mang lại hiệu quả rõ rệt trong sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng nghìn lao động. Cụ thể, từ năm 2010 - 2014, tỉnh đã phê duyệt 139 nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (NCKH - PTCN), kinh phí từ nguồn sự nghiệp khoa học khoảng 100 tỷ đồng; 9 dự án đầu tư, ứng dụng tiến bộ KH&CN, kinh phí trên 182 tỷ đồng; 21 dự án xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông sản của tỉnh, kinh phí trên 40 tỷ đồng. Năm 2015, toàn tỉnh thực hiện 30 nhiệm vụ NCKH - PTCN; 7 nhiệm vụ thuộc chương trình nông thôn miền núi và 13 nhiệm vụ cấp cơ sở, kinh phí hàng chục tỷ đồng.
Trong đó, trên 70% các dự án, đề tài nghiên cứu KH&CN cấp tỉnh được áp dụng vào quản lý, sản xuất; 10% dự án, đề tài thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, khoa học nhân văn, y dược được áp dụng vào thực tiễn. Có được kết quả này là sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh đối với các sở, ban, ngành, địa phương trong việc đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân mạnh dạn áp dụng tiến bộ KH&CN vào quản lý, sản xuất, kinh doanh. Tiêu biểu Sở Y tế đã chỉ đạo các bệnh viện tiếp tục ứng dụng, nhân rộng các tiến bộ kỹ thuật đã được tiếp nhận như: Ứng dụng sản phẩm các-bon y sinh trong phẫu thuật chấn thương chỉnh hình, phẫu thuật thần kinh sọ não, chữa bỏng và các loại vết thương; phương pháp phẫu thuật kết hợp xương đùi bằng đinh nội tuỷ có chốt ngang; phương pháp sử dụng chỉ số MPI trong chẩn đoán và điều trị bệnh tăng huyết áp tiên phát có phì đại thất trái…Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả trong việc khám, điều trị đối với những bệnh nhân.
Sở NN&PTNT đã chỉ đạo các địa phương sử dụng các giống lúa đã được Bộ NN&PTNT công nhận gồm ĐT 52, ĐT 36 và ĐT 34, là những giống lúa thuộc Dự án “Khảo nghiệm các giống lúa mới giai đoạn 2010-2012” vào cơ cấu giống, nhằm thay đổi những giống kém chất lượng, nâng cao năng suất canh tác của người nông dân trên địa bàn tỉnh. Đặc biệt, trong năm qua, Quảng Ninh đã hoàn thành 21 dự án xây dựng thương hiệu sản phẩm nông nghiệp có thế mạnh của tỉnh; đã có 21/21 sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu và bộ công cụ quản lý nhãn hiệu được chủ sở hữu nhãn hiệu phê duyệt. Thông qua các hoạt động của các dự án xây dựng thương hiệu, đến nay các cấp, ngành, người dân và doanh nghiệp đã nhận thức được mục đích, ý nghĩa cũng như vai trò của việc xây dựng thương hiệu các nông sản đối với việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
Cần sự vào cuộc của các ngành, địa phương
Ngay từ khi triển khai các nhiệm vụ KH&CN đã cho thấy hiệu quả rõ rệt mang lại cho người sản xuất, tạo diện mạo mới trong phát triển kinh tế - xã hội các địa phương, từng bước hướng đến xây dựng nền sản xuất hiện đại. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc áp dụng, nhân rộng các dự án, đề tài nghiên cứu KH&CN còn những tồn tại, hạn chế, với gần 30% số dự án, đề tài chưa được doanh nghiệp và người dân ứng dụng nhân rộng, chủ yếu là các đề tài, dự án cấp cơ sở do các địa phương làm chủ dự án.
Trao đổi với chúng tôi, ông Bùi Quang Minh, Phó Giám đốc Sở KH&CN chia sẻ: Một trong những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế, tồn tại, cũng là điều kiện quan trọng đối với các dự án, đề tài nghiên cứu KH&CN, đó là phải có tính mới, tính khoa học. Trong khi việc nghiên cứu cần nhiều thời gian để hoàn thiện về công nghệ, chưa nói kinh phí đầu tư khá tốn kém. Vì vậy, các dự án, đề tài nghiên cứu KH&CN đều mang tính rủi ro, dẫn tới nhiều doanh nghiệp và người dân chưa dám mạnh dạn áp dụng, chứ chưa nói là nhân rộng khi dự án, đề tài chưa đạt được kết quả thật sự nổi trội.
Mặt khác, các doanh nghiệp, tổ chức, người dân, nhất là những người dân ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa được tiếp cận và ứng dụng tiến bộ KH&CN mới vào sản xuất vẫn còn hạn chế. Một phần vì do hoạt động thông tin, tuyên truyền về ứng dụng KH&CN mới chưa đến được với cơ sở, cũng như việc nhiều doanh nghiệp và người dân chưa thực sự quan tâm và thấy được hiệu quả, vai trò của KH&CN. Vì thế, việc đầu tư vào sản xuất nhiều khi còn mang tính truyền thống, quy mô nhỏ lẻ. Hơn nữa, tính xã hội hoá trong thực hiện các đề tài, dự án nghiên cứu, ứng dụng KH&CN chưa cao, số doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này còn ít. Trong khi, nguồn kinh phí của Trung ương, tỉnh, địa phương dành cho KH&CN còn gặp nhiều khó khăn, nên nhiều dự án, đề tài để ứng dụng vào sản xuất cần có sự đầu tư ban đầu của doanh nghiệp, người dân. Những dự án, đề tài này thời gian đầu mới triển khai và chưa đem lại ngay hiệu quả, nên nhiều doanh nghiệp, người dân vẫn còn mang tâm lý e dè, chưa mạnh dạn đầu tư, nhất là đối với các dự án, đề tài trong lĩnh vực nông nghiệp. Bởi trong sản xuất, kinh doanh tiềm ẩn nhiều rủi ro về giá cả, thị trường tiêu thụ, thậm chí là thiên tai, dịch bệnh, nên dẫn tới việc doanh nghiệp, người dân vẫn còn e ngại chưa dám áp dụng cái mới do sợ ảnh hưởng đến hiệu quả, lợi nhuận trong sản xuất.
Nhằm khắc phục những hạn chế nêu trên, tỉnh đã đề ra những định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy việc ứng dụng, nhân rộng kết quả các dự án, đề tài KH&CN trong thời gian tới, trong đó tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền một cách sâu rộng đến với doanh nghiệp, người dân trong việc nắm bắt, áp dụng tiến bộ KH&CN vào sản xuất, kinh doanh. Các cấp, ngành, địa phương cần vào cuộc, có sự phối hợp tích cực, chặt chẽ hơn với Sở KH&CN, trong đó xác định phát triển KH&CN là trách nhiệm của các ngành, địa phương. Đồng thời đẩy mạnh hoạt động xã hội hoá, khuyến khích, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người dân mạnh dạn đầu tư kinh phí, ứng dụng kết quả các dự án, đề tài KH&CN vào sản xuất, kinh doanh hàng hoá.
Phạm Hoạch
