Sau gần ba ngày, hai đêm vượt qua gần 500 hải lý với muôn vàn sóng gió, chúng tôi bắt đầu đặt chân lên đảo Nam Yết-một trong những hòn đảo xa nhất thuộc quần đảo Trường Sa. Trong những ngày thăm các đảo, chúng tôi được chứng kiến những khó khăn, vất vả cũng như sự lạc quan, yêu đời vượt qua mọi khó khăn, thử thách của quân và dân huyện đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hoà) đang ngày đêm chắc tay súng bảo vệ vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Đặc biệt là, cũng tại nơi trùng khơi ấy, chúng tôi đã được gặp những người con ưu tú của Vùng Mỏ đang cùng đồng đội vững vàng nơi đầu sóng, ngọn gió.
Quần đảo Trường Sa - Vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc
10 giờ 30 phút ngày 15-4, sau khi làm xong mọi thủ tục cần thiết, từ cảng Ba Son (TP Hồ Chí Minh), chiếc tàu HQ.996 thuộc Hải đội 411 (Vùng D Hải quân) bắt đầu nhổ neo và hú 3 hồi còi chở Đoàn công tác từ đất liền do đồng chí Thiếu tướng Phan Khuê Tảo, Phó Tư lệnh Quân chủng Hải Quân dẫn đầu đến thăm quân và dân trên Quần đảo Trường Sa từ từ rời bến. Trong chuyến đi này, các thành viên trong đoàn ngoài đại diện lãnh đạo một số tỉnh ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam... còn có sự tham gia của 40 nhà báo thuộc các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương. Theo lời giới thiệu khái quát của đồng chí cán bộ Vùng D Hải quân trước khi lên đường thì quần đảo Trường Sa bao gồm hơn 100 đảo, bãi đá, bãi cạn, bãi ngầm với tổng diện tích lên tới 160 đến 180 ngàn km2 nằm ở phía Đông - Đông Nam bờ biển Nam Trung bộ. Trong số hơn 100 đảo, bãi san hô, có 23 đảo và bãi san hô nhô lên khỏi mặt nước tạo thành hình vành khăn, hoặc elip mà thực chất đó là những đỉnh nhô cao của một cao nguyên ngầm có diện tích khoảng 414.000 km2. Bao quanh các đảo là thềm san hô nước nông, ra khỏi thềm san hô nước nông, biển sâu đột ngột từ vài trăm mét đến vài ngàn mét. Các thềm san hô thường có các rãnh hẹp, sâu từ vài chục mét đến trăm mét, chạy dọc theo hướng từ chân đảo hay trong lòng các hồ ra ngoài vùng nước sâu. Đảo lớn nhất trong khu vực là đảo Ba Bình, có diện tích 0,6 km2, tiếp theo là các đảo Song Tử Tây, Trường Sa, Nam Yết... với diện tích của mỗi đảo khoảng từ 0,1 đến 0,2 km2. Điểm đáng lưu ý là trên một số đảo có nguồn nước ngầm khá phong phú có thể sử dụng để tắm giặt và tăng gia. Khí hậu ở quần đảo Trường Sa cũng khá đặc thù so với các vùng biển ven bờ, vì mùa hè mát hơn, mùa đông ấm hơn và được chia thành 2 mùa rõ rệt là mùa khô kéo dài từ tháng 2 đến tháng 4 và mùa mưa từ tháng 5 năm trước đến tháng 1 năm sau. Đặc biệt, nơi đây có lượng mưa lớn nhất so với các vùng biển khác của nước ta với 2.575 mm. Điểm đáng lưu ý nữa là, hàng năm ở Quần đảo Trường Sa có tới 270 ngày nắng và có tới 131 ngày có gió mạnh từ cấp 6 trở lên, chỉ có tháng 4 là trời yên, biển lặng hơn, rất thuận lợi cho việc đi biển.
Với đặc thù như vậy, Quần đảo Trường Sa có ý nghĩa rất lớn về kinh tế và quốc phòng. Chỉ tính riêng trong lĩnh vực kinh tế thì thềm san hô ở nơi đây là nơi sinh trưởng của nhiều loài hải sản quý, hiếm như rùa biển, hải sâm; cá ngừ, tôm hùm, rong biển và các loài ốc có giá trị dinh dưỡng cao, nếu được khai thác, chế biến tốt thì sẽ mang lại nguồn lợi lớn. Với vị trí ở giữa biển Đông, Trường Sa có thế mạnh về dịch vụ hàng hải, nghề cá đối với tàu thuyền đi lại và đánh bắt hải sản trong khu vực, đồng thời là điểm du lịch hấp dẫn. Theo dự báo trong một vài thập kỷ tới, tốc độ phát triển kinh tế cao của các nước trong khu vực, khối lượng hàng hoá vận chuyển qua biển Đông sẽ tăng gấp 2, gấp 3 lần so với hiện nay; khi đó, biển Đông nói chung và quần đảo Trường Sa nói riêng sẽ có vai trò to lớn trong thương mại quốc tế. Đặc biệt là sau khi xây dựng xong kênh KRA (Thái Lan) sẽ thu hút thêm một lượng tàu biển quốc tế lớn đi qua đây, tạo cơ hội để Việt Nam chia sẻ thị phần vận tải quốc tế, khi đó vùng biển nước ta nói chung và quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa nói riêng sẽ trở thành “cầu nối” cực kỳ quan trọng để phát triển thương mại quốc tế và mở rộng giao lưu với các nước trong khu vực và trên thế giới.
Luôn sẵn sàng ra khơi
Chuyến tàu ra quần đảo Trường Sa lần này mang theo biết bao tình thương nỗi nhớ của nhân dân cả nước đến với những người con đang ngày đêm sống giữa muôn trùng sóng gió, đối mặt với biết bao khó khăn thử thách của thời tiết khắc nghiệt. Nhớ lại, trước lúc lên tàu, từ trên tầng 4 trụ sở của Hải quân nhìn xuống cầu Cảng Ba Son, chúng tôi thấy rất nhiều xe chở những kiện hàng, là quà của các địa phương chuyển lên tàu HQ.996 để đem đến đảo xa.
Những thuỷ thủ của tàu rất cẩn thận, nhẹ nhàng đưa từng thùng hàng lên boong rồi chằng buộc lại cẩn thận đề phòng sóng lớn làm đổ vỡ, hư hỏng. Tàu mỗi lúc một ra xa, Cảng Nhà Rồng, Bến Nghé..., các dãy phố cao tầng, và những dòng xe cộ ngược xuôi dần khuất sau rặng dừa trên đôi bờ sông Sài Gòn hiền hoà trong mùa nước cạn. Tiếng loa trên đài chỉ huy tàu chợt vọng xuống thông báo số hàng mà các đoàn công tác mang ra tặng các đảo. Đoàn thì 10 chiếc ti vi,20 chiếc đầu đĩa DVD, đoàn thì tặng quần áo, sách báo trị giá....
Chúng tôi lên boong đúng lúc CBCS của tàu đang kiểm tra lại quà và đánh dấu số hàng tặng cho từng đảo. Thiếu tá Lê Hồng Sơn, Thuyền trưởng tàu HQ.996 đang phân công chiến sĩ về kế hoạch đưa đoàn công tác và quà tặng vào các đảo đã không giấu nổi niềm vui: “Chúng tôi rất phấn khởi vì chuyến tàu này ra đảo mang theo rất nhiều hàng hoá, thư từ. Là những người thường xuyên làm công tác vận chuyển, đưa đón các đoàn khách thăm CBCS trên quần đảo Trường Sa nên chúng tôi rất hiểu được sự thiếu thốn của những người quanh năm suốt tháng sống trên đảo xa xôi, ngày cũng như đêm chỉ có sóng gió làm bạn, nên ai cũng bồn chồn, quên ăn, quên ngủ mỗi khi nghe tin sắp có tàu từ đất liền ra thăm”. Mỗi chuyến tàu là tất cả nghĩa tình của đất liền nên với chúng tôi thì có chở người và quà nhiều hơn nữa... tàu cũng không nặng”. Còn binh nhất Nguyễn Minh Thắng quê ở TP Nha Trang (tỉnh Khánh Hoà) thì nén xúc động nói với chúng tôi: “Cùng quê với em có mấy cậu hiện đang đóng quân ngoài đó, mấy lần trước em theo tàu ra, được lên thăm chúng nó, nhưng vì yêu cầu nhiệm vụ, không thể báo cho gia đình chúng nó viết thư nên khi gặp nhau đứa nào, đứa nấy mắt cứ rưng rưng. Em thương chúng nó quá. Lần này em trích tiền phụ cấp mua một ít đồ, viết cho mỗi đứa mấy dòng hỏi thăm sức khoẻ, động viên chúng nó cho khỏi nhớ nhà, nhớ quê. Lúc nào cập đảo anh cầm vào giúp em nhé”. Nghe những lời tâm sự của Thắng, chúng tôi phần nào hiểu rằng, ở nơi xa ấy, trên những hòn đảo chông chênh bốn mùa trời, nước ấy, nhìn sâu vào đất liền của Tổ quốc, trong tim các chiến sĩ trẻ, tình yêu quê hương đất nước như một sợi dây vô hình lớn đến biết bao. Giữa mênh mông biển cả, đêm ngày các anh tuần tra canh gác, nhưng sẽ không tránh khỏi có lúc cô đơn nhớ nhà và buồn về một điều gì đấy. Song vì nhiệm vụ thiêng liêng, các anh vẫn chắc tay súng, vững đôi chân bám trụ, bảo vệ từng tấc đất, mét biển mà cha ông đã bao đời đổi máu xương gây dựng. Hơn lúc nào hết, lúc này, chúng tôi chỉ muốn con tàu đi thật nhanh để được đến với những người lính nơi biển đảo Trường Sa thân thương ấy. Phạm Thị Lan Anh - một nữ phóng viên trẻ của Báo Xây Dựng đứng ngay bên cạnh chúng tôi cũng không khỏi chạnh lòng khi tâm sự: “Chẳng biết tâm trạng của các anh như thế nào, chứ từ hôm nhận được kế hoạch, em cứ thấy lâng lâng thế nào ấy. Phần vì sợ sóng to, gió lớn, phần vì muốn biết ngoài đó bộ đội mình sống như thế nào nên cứ trằn trọc suốt đêm không ngủ được”.
Không chỉ là những quà tặng vật chất mang theo, mà trong chuyến ra đảo lần này, ngoài Đoàn văn công của Quân chủng Hải quân thì các tỉnh đều lựa chọn và cử những cây văn nghệ xuất sắc của địa phương mình để mang những lời ca, tiếng hát đến với chiến sỹ Trường Sa. Có lẽ, tỉnh Nghệ An là có “đội quân” văn nghệ “hùng hậu” nhất với 4 thành viên trong Nhà hát kịch của tỉnh đi theo. Ca sỹ Trần Thị Hoài Sinh của Nhà hát kịch Nghệ An đã tâm sự ngay sau đêm đầu tiên giao lưu giữa đội văn nghệ của các đoàn công tác với đội thanh niên xung kích của tàu HQ.996: “Mình là một ca sỹ chuyên hát về dân ca Nghệ An, từng được đi biểu diễn rất nhiều nơi trong nước, thế nhưng đây là lần đầu tiên được đến với Trường Sa nên chị em trong đoàn đều mong muốn “lấy tiếng hát át tiếng sóng”, hy vọng rằng sẽ đem đến cho các CBCS ở trên đảo những bài hát hay nhất, có ý nghĩa nhất”. Cùng chung tâm trạng ấy với ca sỹ Hoài Sinh, Nguyễn Phương Thảo, diễn viên Đoàn văn công Quân chủng Hải Quân cũng không kém phần hồi hộp vì đây là lần đầu tiên được đến Trường Sa phục vụ đồng đội. Thảo cho biết: “Trước khi đi, các anh, các chị trong đoàn nói nhiều về sự thiếu thốn của bộ đội Trường Sa nhất là món ăn tinh thần, vì vậy, em mong muốn sẽ góp phần nhỏ bé của mình làm vơi đi những thiếu thốn đó”.
Đúng 15 giờ ngày 17-4, cả khoang tàu bỗng sôi động hẳn sau khi nghe tiếng loa trên đài chỉ huy thông báo, tàu sắp đến đảo Nam Yết. Lúc này, trên boong tàu, nhiều người đang tập trung hướng tầm mắt về phía đảo, còn các phóng viên thì liên tục bấm máy, ghi hình. Dường như mọi sự mỏi mệt sau hành trình trên biển đã tan biến tự lúc nào, thay vào đó là sự háo hức của các thành viên trong đoàn công tác. Từ xa nhìn vào, Nam Yết như một con rùa nhỏ rập rình trên ngọn sóng giữa đại dương mênh mông. Trên mép đảo đã thấy rất nhiều CBCS trang phục chỉnh tề đứng đón đợi như mong chờ những người thân sau bao ngày xa cách. Thế là sau 52 tiếng rưỡi, chúng tôi đã đặt chân lên điểm đảo đầu tiên để được tìm hiểu về cuộc sống mới nơi đây, trong đó có cả những người con của Vùng mỏ Quảng Ninh.
Kỳ II: Cuộc sống mới trên đảo xa
