Đến quần đảo Trường Sa, chúng tôi thật sự ngỡ ngàng và cảm phục. Cuộc sống của CBCS ở đây tuy vẫn còn bộn bề những khó khăn thử thách, nhưng mọi người đều yên tâm một lòng bám đảo. Tình yêu Tổ quốc, quê hương, tình đồng đội đã giúp các chiến sĩ ở đây thêm sức mạnh, tạo dựng nên một đời sống văn hoá, tinh thần hết sức phong phú trên vùng đảo vốn khô cằn quanh năm chỉ có nắng và gió.
>>Kỳ I: Chuyến tàu thương yêu
Lính đảo say hát
Ngay từ phút đầu tiên đặt chân lên đảo Nam Yết, nếu như không có các biển quy định được treo cẩn thận cạnh các lối đi, thì chúng tôi cứ ngỡ như mình đang lạc vào một khu du lịch sinh thái sầm uất nào đó. Từ bãi biển nhìn vào đảo, thấy những rặng dừa xanh cao chót vót như vẫy tay đón chào khách quý đến thăm đảo; những cây phong ba, bão táp, bàng vuông được trồng ngay hàng, thẳng lối từ mép biển chạy tít tắp vào phía trong hệt như đường dẫn vào một lâu đài cổ kính nào đó. Chúng tôi bỗng thấy lòng ấm hơn khi bất chợt nghe tiếng gà gáy trong buổi hoàng hôn giữa đảo xa. Trước khung cảnh thanh bình yên ả ấy đã khiến một đồng nghiệp đi cùng chúng tôi thốt lên “Một không gian văn hoá thật tuyệt vời!”.Vào đến cụm 2, đảo Nam Yết, chúng tôi gặp mấy chiến sĩ trẻ đang ôm đàn say sưa hát. Thấy người lạ, binh nhất Huỳnh Minh Nhất đang đệm đàn cho cả tốp hát dừng lại gật đầu chào và nói: “Bọn em biết hôm nay có đoàn ở đất liền ra thăm, có cả văn công đến biểu diễn nên rủ nhau luyện mấy bài hát để tối giao lưu. Nếu hát không hay, các anh đừng cười nhé”. Nhìn những chiến sĩ trẻ da đen cháy vì sương, gió đang say sưa ca hát, chúng tôi chợt nhớ tới lời của một đồng chí cán bộ của Đoàn văn công Quân chủng Hải quân nhận xét rằng, hiếm có nơi nào như ở đây, lính đảo say hát đến lạ kỳ. Sau mỗi giờ luyện tập trên thao trường, các chiến sĩ trẻ lại cùng nhau ca hát, thậm chí trong những phút giải lao ngắn ngủi giữa các giờ huấn luyện, ngay trên những tháp tăng hay mâm pháo họ lại cùng nhau cất cao lời ca, tiếng hát. Hát để xua đi nỗi mệt mỏi. Hát để tạm nguôi nỗi nhớ nhà. Hát để chứng minh cho sự trường tồn của vùng biển đảo thiêng liêng ở gần cực Nam Tổ quốc. Quả đúng như thế, tối hôm ấy và nhiều hôm khác nữa, khi theo đoàn công tác vào giao lưu văn nghệ với các đảo, chúng tôi đều được thưởng thức những tiết mục “cây nhà lá vườn” của những người lính đảo. Tuy giọng hát của họ không mượt mà, chau chuốt như những ca sĩ chuyên nghiệp, nhưng từng lời ca, tiếng hát của họ xuất phát từ những trái tim nóng hổi đầy nhiệt huyết về tình yêu quê hương, đất nước, tràn đầy khát vọng hiến dâng; tiếng hát của họ khi dịu êm như lời ru của mẹ, lúc mạnh mẽ như sóng biển trào dâng. Qua lời ca, tiếng hát, các chiến sĩ ở đảo muốn nhắn gửi về đất liền rằng hãy yên tâm, dù ở đây có phong ba, bão táp, có nắng nóng đến cháy tóc, xạm da thìhọ vẫn kiên gan, bền chí, vững vàng không chùn bước. Một lá thư nhàlà lá thư chung Tuy khoảng thời gian lưu lại ở quần đảo Trường Sa không nhiều, nhưng chúng tôi nhận thấy mỗi điểm đảo đều đã thực sự trở thành “ngôi nhà văn hoá” của bộ đội. Đảo nào cũng có phòng Hồ Chí Minh, phòng đọc sách, câu lạc bộ thể thao... Từ nhiều năm nay, nhằm nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần cho bộ đội trên quần đảo Trường Sa, Quân chủng Hải quân đã xây dựng trên các đảo như Trường Sa Lớn, Song Tử Tây, Nam Yết… các trạm thu phát sóng truyền hình, lắp đặt trên cả các đảo nổi, điểm đảo chìm hệ thống thu truyền hình TVRO. Nhờ đó bộ đội trên các đảo đã được xem trực tiếp các kênh của Đài Truyền hình Việt Nam từ VTV1 đến VTV5, giúp CBCS kịp thời nắm bắt được những sự kiện lớn diễn ra trên mọi miền Tổ quốc. Đặc biệt, trong dịp đón giao thừa vài năm trở lại đây, chương trình cầu truyền hình trên Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam,quần đảo Trường Sa đã trở thành một đầu cầu thu hút sự chú ý và gây xúc động lớn nhất đối với khán giả trong nước và kiều bào ta ở nước ngoài. Qua những hình ảnh đó càng làm cho nhân dân cả nước thêm tin yêu vào những cán bộ chiến sĩ đang ngày đêm chắc tay súng bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Nữ phóng viên Hồ Tú Nhân của Đài Tiếng nói Việt Nam đi cùng đoàn nhận xét “Những cánh sóng đã và đang làm cho đất liền và biển đảo ngày càng gần nhau hơn”. Trung uý Lê Trọng Tuấn, Bác sĩ Trạm Y tế của đảo Trường Sa Lớn cho biết: “Mặc dù, do điều kiện kinh phí còn hạn hẹp, bộ đội trên các đảo chỉ được xem ti vi từ 19 đến 21 giờ vào các ngày thường;thứ 7, Chủ nhật thì được xem dài hơn một chút, nhưng như thế cũng hơn trước đây nhiều lắm rồi...”.Thiếu tá Nguyễn Khiệt, Chính trị viên đảo Núi Le khoe: “Thời gian gần đây, nhiều địa phương đã có sự quan tâm rất thiết thực đối với chiến sĩ trên quần đảo Trường Sa, từ bộ máy tập thể dục đa năng, đến giàn karaoke, dăm chục đầu sách mới...Những món quà này đã giúp ích rất nhiều cho CBCS trên đảo, không chỉ có được tinh thần sảng khoái, đời sống văn hoá lành mạnh, mà còn tăng cường thể lực, nâng cao khả năng SSCĐ”. Cứ mỗi chiều về, trên các đảo lại rộn tiếng hò reo cổ vũ thi đấu bóng chuyền, cầu lông, hoà cùng tiếng sóng. Thỉnh thoảng, giữa các cụm đảo lại tổ chức những trận thi đấu thể thao nảy lửa... CBCS đảo Trường Sa lớn giao lưu bóng chuyền với đoàn công tác từ đất liền ra thăm đảo. Giữa mênh mông biển biếc, bốn mùa sóng cả bạc đầu, dù ngày hè oi ả, hay đêm đông lạnh giá, đảo đã thực sự trở thành điểm tựa vững chắc, là địa chỉ tin cậy cho những người lính nơi đây. Tình đồng đội giữa các anh thật nồng ấm, chứa chan. Một cánh thư nhà, một quyển sách do người thân gửi tặng cũng trở thành quà chung. ở bất cứ nơi nào,Nam Yết, Tiên Nữ hay Núi Le, Đá Lát..,chúng tôi đều không khỏi xúc động khi thấy những sĩ quan trẻ chuyền tay nhau đọc thư của người thân, để rồi cùng vui niềm vui, buồn nỗi buồn của đồng đội. Tại đảo Nam Yết có một chuyện vui được lưu truyền mãi. Số là, ở đây mỗi năm chỉ có 2 lượt tàu từ đất liền ra đảo, vì vậy, có một sĩ quan trẻ được về nghỉ phép thăm vợ, khi người vợ có thai 3 tháng liền viết thư báo tin vui cho chồng. Chắc do vui quá nên nàng quên không đề ngày tháng gửi,mãi 6 tháng sau thư mới đến tay chồng. Khi đọc thư mọi người cứ kháo mãi “Sao ông đã ra đây 6 tháng rồi mà bây giờ vợ mới có thai 3 tháng. Chắc là con của bác dân quân nào rồi”. Cũng có không ít chuyện buồn sau mỗi lá thư. Như chuyện người yêu ở nhà viết thư chia tay để đi lấy chồng. Những lúc như vậy, sự sẻ chia của đồng đội cần hơn lúc nào hết. Sách báo đối với nơi đây trở thành món ăn tinh thần vô giá. Báo ở đảo có rất nhiều loại từ Nhân Dân, Quân Đội Nhân Dân, Tiền Phong và một số loại tạp chí khác,đều được anh em chuyền tay nhau đọc và giữ gìn rất cẩn thận. Vì thế có số báo, tạp chí cách đây đến vài, ba năm rồi mà vẫn còn nguyên trang, gáy chỉ phồng lên chút ít. Mỗi đảo đều có một tủ sách do Chính trị viên của đảo quản lý. Sổ sách được ghi một cách đầy đủ số sách “nhập” vào đảo, tên, số sách người mượn được ghi rõ ngày tháng và có chữ ký của người mượn. Tại điểm A đảo Đá Tây, Trung tá Lý Hồng Duyên, Chính trị viên của điểm đảo đã dẫn chúng tôi đi thăm phòng đọc sách và đưa cho xem tập sổ dày ghi rõ họ tên từng chiến sĩ mượn sách. Chúng tôi không khỏi ngạc nhiên vì có quyển sách, một chiến sĩ mượn đi mượn lại mấy lần.Trung tá Duyên giải thích: “Anh em ở đây ham đọc sách lắm, nhưng sách có hạn, nên có nhiều quyển hay, chiến sĩ mượn đọc lại đến mấy lần...”. Ngoài mục các sách đã mượn, còn có mục đăng ký để mượn, chúng tôi thấy có rất nhiều người đăng ký mượn các cuốn nhật ký của Liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm và Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc. Thiếu tá Duyên giải thích thêm: “Từ hôm có cuốn Nhật ký này về, hầu như không lúc nào nó được nằm trên giá sách của đơn vị, vì CBCS, nhất là chiến sĩ trẻ đã coi đó như là cuốn sách gối đầu giường, giành nhau đọc dữ lắm”. Ấn tượng nữa đối với chúng tôi là khi được xem những bài báo tường trên các đảo. Đó được coi là món “đặc sản” tinh thần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của những người lính nơi đây. Lính đảo nhiều người khéo, viết đẹp, cứ đến dịp 26-3, 30-4, 22-12 hàng năm, lính đảo lại trổ tài làm báo tường. Việc làm báo tường ở đây cũng rất công phu, tỷ mỷ. Mỗi đảo đều có “Ban biên tập” và phân công rõ nhiệm vụ cho từng thành viên, người thì làm thơ, viết tiểu phẩm, người lo thiết kế ma két. Báo tường không chỉ là một sản phẩm văn hoá phục vụ trực tiếp CBCS trong từng đơn vị, mà còn tham gia các cuộc thi. Qua mỗi cuộc thi báo tường, ban giám khảo đã bình chọn và trao giải cho những ấn phẩm trình bày đẹp nhất, có bài thơ ý nghĩa nhất và giải cho người bình báo hay nhất. Hôm chúng tôi đến thăm đảo Núi Le, được xemnhững bài báo tường mà CBCS mang đi tham gia Hội báo xuân Trường Sa năm vừa rồi, xem những hình vẽ, đọc những bài thơ, chúng tôicảm nhận rõ tinh thần lạc quan, yêu đời của những người lính đảo. Cùng với việc đẩy mạnh tăng gia, cải thiện bữa ăn cho bộ đội thì việc xây dựng được không gian văn hoá mới đa dạng và lành mạnh như hiện nay ở quần đảo Trường Salà một trong những động lực, tiếp thêm sức mạnh để CBCS ở đây vươn lên hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. ----------- Kỳ III: Chuyện của những người con Vùng mỏ nơi biển đảo Trường Sa
