Ở khu Tây Sơn, phường Bình Khê lâu nay tồn tại một nghề khá đặc biệt, đó là nghề trồng cây mai vàng Yên Tử. Với nghề truyền thống này, vừa qua, Tây Sơn đã chính thức được công nhận là làng nghề mai cảnh Yên Tử, góp phần tôn vinh, gìn giữ và phát triển nghề trồng mai vàng - loài hoa được xem như biểu tượng của tinh thần nhập thế trong dòng thiền Trúc Lâm, do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập tại vùng đất Yên Tử.
Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, mai vàng Yên Tử là một giống mai quý được thầy trò Phật hoàng Trần Nhân Tông tuyển chọn giống, đưa về trồng tại dãy Yên Tử cách đây hơn 700 năm. Năm 2012, UBND tỉnh Quảng Ninh có Quyết định số 2919 ngày 8/11/2012 về việc phê duyệt dự án xây dựng và phát triển chỉ dẫn địa lý cây mai vàng Yên Tử và đã được Cục Sở hữu trí tuệ Chứng nhận chỉ dẫn địa lý từ bến tắm Chí Linh (Hải Dương cũ) đến TP Uông Bí (Quảng Ninh cũ).
Tây Sơn nằm trong khu vực có các điểm di tích nhà Trần trên địa bàn Đông Triều trước đây. Mai vàng Yên Tử phân bố nhiều ở những cánh rừng thuộc khu vực đồi núi phía Bắc của địa phương. Vì vậy, từ năm 1990, nhân dân trong khu Tây Sơn lên rừng gần khu vực am - chùa Ngoạ Vân (nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông hóa Phật) thấy hoa mai Yên Tử nở đẹp đã lấy về chơi trong dịp Tết Nguyên đán. Sau đó, từ nhu cầu thị trường, người dân đã nhặt hạt về ươm trồng và nhân giống rồi lan tỏa ra cả vùng rộng lớn. Đến thời điểm này, diện tích trồng mai Yên Tử ở Tây Sơn đã lên tới gần 30ha, với quy mô mỗi hộ sản xuất trên diện tích từ 800m2 đến 50.000m2.
Số hộ trồng mai cảnh Yên Tử duy trì và phát triển ổn định, tăng từ 30 hộ năm 2021 lên 52 hộ kể từ năm 2023 cho tới nay. Các hộ chủ yếu làm theo quy mô hộ gia đình với các cơ sở trải đều khắp khu Tây Sơn, chiếm 63,4% tổng số hộ dân của khu (82 hộ). Một số hộ đã hình thành vườn mai quy mô lớn, sản xuất theo hướng hàng hóa, có giá trị kinh tế cao. Số lao động tham gia làm nghề trồng mai cảnh Yên Tử là 95/180 người, đạt 52,7% tổng số lao động trong độ tuổi lao động hiện có của khu. Mỗi hộ có trung bình 2-3 lao động trồng mai. Đặc biệt, trong làng nghề đã có 4 nghệ nhân được Hội sinh vật cảnh làm vườn tỉnh Quảng Ninh công nhận.
Mai cảnh Tây Sơn chủ yếu tiêu thụ vào vụ Tết, được người dân bán tại vườn hoặc thông qua mối/đặt hàng. Có tốc độ tăng trưởng nhanh, trong những năm gần đây, nghề trồng mai vàng Yên Tử mang lại nguồn thu nhập lớn cho người dân Tây Sơn. Theo ước tính, thu nhập bình quân của các hộ làm nghề trồng mai cảnh Yên Tử tăng từ 100 triệu đồng/người vào năm 2023 lên 107 triệu đồng/người vào năm 2025. Lao động trồng mai có thu nhập bình quân đạt 8,9 triệu đồng/tháng, gấp 1,36 lần so với lao động nông nghiệp khác.
Qua đây góp phần gia tăng giá trị sản xuất từ cây mai cảnh đối với địa phương. Năm 2025, giá trị sản xuất từ cây mai cảnh đạt 10,19 tỷ đồng, chiếm 58% tổng giá trị sản xuất của khu Tây Sơn. Nhiều nhà vườn lớn có thể sở hữu hàng nghìn cây mai với giá trị từ 1 triệu đến cả trăm triệu/cây, giúp đổi đời cho người nông dân và tạo thành làng nghề thực sự.
Theo đánh giá của các nhà khoa học và thực tiễn cho thấy, mai vàng Yên Tử phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu khu vực Tây Sơn - Bình Khê, cây sinh trưởng tốt, sức chống chịu cao. Khí hậu miền núi thấp, có mùa đông lạnh nơi đây giúp mai ra hoa bền, màu sắc đẹp, khác biệt so với mai miền Nam. Tây Sơn cũng là khu vực có quỹ đất vườn đồi, đất lâm nghiệp chuyển đổi phù hợp cho phát triển cây cảnh lâu năm. Người dân có truyền thống trồng mai lâu năm với kinh nghiệm tích lũy trong việc nhân giống, tạo dáng, chăm sóc mai cổ...
Nhận thức được lợi thế này, phường Bình Khê đã xác định rõ phát triển nghề, làng nghề của địa phương, trong đó có làng nghề mai cảnh Yên Tử nhằm tạo việc làm tại chỗ, nâng cao thu nhập người dân, là một trong những mục tiêu góp phần hiện thực hóa chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2021-2026 của địa phương.
