Tôi gặp các cụ, các bác vào những ngày cuối năm 2008 tại Bệnh viện Đa khoa TX Cẩm Phả. Không lo lắng, mệt mỏi như hầu hết bệnh nhân nằm viện vào những ngày năm hết, Tết đến, các cụ đều vui vẻ, trò chuyện rôm rả... Bởi chỉ sau vài ngày nữa, các cụ sẽ không còn phải sống trong cảnh không nhìn rõ mặt con, mặt cháu... Các cụ là những bệnh nhân đang chuẩn bị phẫu thuật thay thuỷ tinh thể.
Một buổi phẫu thuật
Các bác sỹ, y tá người Nhật mổ thay thuỷ tinh thể cho bệnh nhân bằng phương pháp Phaco.
Đúng 8 giờ, Khoa mắt của Bệnh viện Đa khoa TX Cẩm Phả đông nghẹt bệnh nhân mái tóc bạc trắng. Họ đều có chung một bệnh, đó là đục thuỷ tinh thể. Phía ngoài, con cháu của họ cũng đến để chăm sóc, động viên. Chờ đợi đến lượt, các cụ, các bác kể cho nhau về bệnh của mình. Căn bệnh của tuổi già ấy khiến họ khốn khổ bao năm nay: Đi đứng, làm việc gì cũng phải nhờ con, nhờ cháu, mặc dù các cụ, các bác vẫn còn mạnh chân, khoẻ tay. Câu nói được nghe nhiều nhất ở đây là “Giàu hai con mắt, khó đôi bàn tay”. Có nhiều người đã tưởng phải an phận với bệnh tật đến cuối đời. Nay hy vọng bừng lên sau khi được phẫu thuật thay thuỷ tinh thể, các cụ không mừng vui sao được... Người trẻ tuổi nhất là ông Nguyễn Văn Quá, xã Dương Huy (Cẩm Phả), 53 tuổi. Năm 2005, một bên mắt ông bị mờ dần rồi không nhìn thấy gì. Gia cảnh khó khăn, dành dụm mãi được gần chục triệu đồng, ông đến Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển Uông Bí mổ thay thuỷ tinh thể. Được một năm, bên mắt còn lại tiếp tục bị hỏng. Hết tiền, ông đành sống với một bên mắt không nhìn thấy gì, khả năng lao động bị ảnh hưởng do tầm nhìn hạn chế, trong khi là lao động chính trong gia đình. Bà Vũ Thị Phiếc, vợ ông Quá, cho biết: “Tháng 5 vừa rồi, các bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa TX Cẩm Phả về xã khám bệnh cho bà con và giới thiệu chúng tôi đến mổ mắt đợt này... Ông nhà tôi có thẻ BHYT nên chỉ mất 500.000 đồng, lại được các bác sĩ người Nhật trực tiếp phẫu thuật”. Ông Nguyễn Văn Mai, 77 tuổi, phường Cửa Ông (Cẩm Phả), cách đây 2 tháng đã phải đi cắt mộng mắt. Lúc đó bác sĩ nói mắt ông hỏng thuỷ tinh thể. Bởi vậy, nghe thông báo có đợt phẫu thuật, ông cùng nhiều cụ ở phường tìm đến đây ngay. Ông kể: “Phường tôi cũng có một bà lên tận Hà Nội thay thuỷ tinh thể mất 7 triệu đồng. Tôi thấy Bệnh viện Đa khoa TX thông báo trên ti vi có chương trình mổ mắt, mà chỉ mất 500.000 đồng với bệnh nhân có thẻ BHYT và khoảng 2 - 2,5 triệu đồng với người không có thẻ. Nằm viện gần nhà, con cháu đi lại chăm sóc thuận tiện, đỡ tốn kém hơn”.
Đúng 9 giờ 30; y, bác sĩ, kỹ thuật viên của Tổ chức Phòng chống mù loà Châu á - Thái Bình Dương bắt đầu phẫu thuật cho bệnh nhân, mặc dù 6 giờ sáng, họ mới từ Hà Nội về. Ông Tadashi Hasttori, bác sĩ người Nhật, Giám đốc Tổ chức Phòng chống mù loà Châu á - Thái Bình Dương trực tiếp tham gia mổ mắt. Ngoài ra còn có thêm bác sĩ của Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội tỉnh. Từ hôm trước, các y, bác sĩ Khoa gây mê hồi sức, Bệnh viện Đa khoa TX đã chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ, vệ sinh khử trùng toàn khoa. Chị Trần Thị Lan, Trưởng Khoa, cho biết: “Đây là lần thứ 4, Bệnh viện tổ chức mổ cho bệnh nhân bị đục thuỷ tinh thể trên địa bàn do các y bác sĩ người Nhật thuộc Tổ chức Phòng chống mù loà Châu á - Thái Bình Dương hỗ trợ và trực tiếp phẫu thuật. Bởi vậy chúng tôi cũng đã quen với phong cách làm việc cẩn trọng của họ”. Thật vậy, các bác sĩ, kỹ thuật viên của Tổ chức thực hiện hết sức chuyên nghiệp, tận tình. Mỗi ca phẫu thuật mất 15 - 20 phút. Đợt này, hầu hết các bệnh nhân được phẫu thuật thay thuỷ tinh thể bằng phương pháp phaco - phương pháp tiên tiến nhất trên thế giới hiện nay. Để có được buổi phẫu thuật này, họ phải vận chuyển một máy mổ phaco từ Hà Nội và chuyển một máy từ Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội tỉnh (máy do Chính phủ Nhật tài trợ) về Bệnh viện Đa khoa TX Cẩm Phả. Đến 12 giờ trưa, các y, bác sĩ thực hiện buổi phẫu thuật ăn vội đĩa cơm rang nhằm tranh thủ thêm thời gian thực hiện những ca tiếp theo. Cũng có một vài bệnh nhân do thời gian mắt bị đục thuỷ tinh thể đã lâu, nhân mắt bị cứng, buộc các bác sĩ phải sử dụng phương pháp mổ ngoài bao. Trong vòng 1,5 ngày đã có 65 bệnh nhân bị đục thuỷ tinh thể trên địa bàn TX Cẩm Phả được mổ chữa mắt. Và chỉ trong vòng 3 ngày nằm viện để theo dõi tình trạng sức khoẻ, họ được ra viện. Vậy là Tết Kỷ Sửu này, mắt các cụ đã sáng trở lại, niềm vui năm mới càng thêm vui.
Nghĩa tình với đất mỏ
Y tá và người nhà đưa bệnh nhân sau khi mổ mắt về buồng bệnh điều trị, chăm sóc.
Đây chỉ là một trong 6 đợt phẫu thuật mổ chữa mắt cho tổng số gần 450 bệnh nhân bị đục thuỷ tinh thể trên địa bàn tỉnh trong năm 2008. Cả 6 lần đều có sự hỗ trợ của Tổ chức Phòng chống mù loà Châu Á - Thái Bình Dương. Đây là tổ chức phi chính phủ của Nhật với sự tài trợ của một số nhà hảo tâm. Tổ chức này triển khai chương trình phòng chống mù loà ở một số nước Đông Nam á. Ông Tadashi Hasttori, Giám đốc Tổ chức cho biết, từ năm 2002, Tổ chức của ông đã triển khai chương trình ở Việt Nam và ông bắt đầu gắn bó với Quảng Ninh từ cuối năm 2004. ông bảo: “Càng làm việc lại càng quý các y, bác sĩ nơi đây, bởi tấm lòng, sự quan tâm đến bệnh nhân. Môi trường làm việc của các bệnh viện trong tỉnh rất tốt và mọi người đều có trách nhiệm cao trong việc chuẩn bị cho những đợt phẫu thuật. Người dân thân thiện, dễ mến. Các y, bác sĩ của Tổ chức rất thích đến Quảng Ninh làm việc”. Để chuẩn bị cho đợt phẫu thuật lần này, từ giữa năm 2008, các y, bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa TX Cẩm Phả đã phối hợp với tất cả các trạm y tế trên địa bàn thị xã để khám các bệnh về mắt cho người dân. Bác sĩ Vũ Ngọc Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa TX Cẩm Phả, cho biết: Qua lần thực tế khám tổng thể cho thấy, số bệnh nhân bị các bệnh về mắt trên địa bàn cao, trong đó có bệnh đục thuỷ tinh thể. Bệnh này do nhiều yếu tố gây nên như: Tuổi tác, môi trường sống, bệnh tật... Bởi vậy, với bệnh nhân phẫu thuật đợt này chúng tôi phải mời đến nằm viện trước 1 - 2 ngày để theo dõi, điều trị trước các bệnh liên quan, nhằm ổn định huyết áp, điều hoà nhịp tim, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho phẫu thuật. Bác sĩ Nguyễn Đức Trọng, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Y (Sở Y tế), kể: Những ngày đầu mới triển khai chương trình mổ thay thuỷ tinh thể, nhiều người sợ, không dám đi mổ. Đợt phẫu thuật đầu tiên ở Yên Hưng chỉ có 19 ca. Sau khi thấy hiệu quả, đến đợt II ở Yên Hưng có tới 200 bệnh nhân đăng ký và được phẫu thuật. Có trường hợp một bé gái 14 tuổi ở Móng Cái bị mù bẩm sinh, khi được phẫu thuật, mắt nhìn rõ mọi vật khiến cả nhà oà lên khóc vì mừng.
Quảng Ninh là tỉnh có tỷ lệ bệnh nhân mù loà do đục thuỷ tinh thể cao. Riêng trong năm 2007, các đơn vị y tế trên địa bàn đã khám, phát hiện được trên 4.000 bệnh nhân mắc các bệnh về mắt và phát hiện 1.613 bệnh nhân bị mù loà do đục thuỷ tinh thể cần được phẫu thuật. Từ năm 2005, tỉnh triển khai chương trình phòng chống mù loà trên địa bàn với sự tài trợ của một số đơn vị, tổ chức: Viện Mắt TP Hồ Chí Minh, Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo TP Hồ Chí Minh, Tổ chức Phòng chống mù loà Châu á - Thái Bình Dương... Để giúp người dân, Tổ chức này đã hỗ trợ cho các bệnh nhân mổ thay thuỷ tinh thể nhân mắt, chất nhầy, miếng dán mi... và công phẫu thuật. Bởi vậy, thay vì phải chi phí 7-8 triệu đồng, các bệnh nhân chỉ mất chưa đến 2 triệu đồng/lần phẫu thuật, chất lượng lại tốt, tay nghề bác sĩ phẫu thuật cao. Ông Đào Ngọc Minh, 70 tuổi, phường Cẩm Phú (Cẩm Phả), người may mắn đã được các chuyên gia người Nhật thuộc Tổ chức này mổ thay thuỷ tinh thể mắt trái vào năm 2006, khẳng định với các bệnh nhân khác: “Chất lượng tốt lắm. Đợt trước tôi mổ mắt trái. Mổ xong sáng như thời còn trẻ, đi kiểm tra thị lực 10/10. Về nhà, nhìn rõ mọi vật, tôi bảo bà xã sao để nhà bẩn thế. Bà ấy nói mấy năm nay vẫn vậy. Biết tin có đợt mổ mắt lần này, tôi đăng ký ngay vì bên mắt phải đã mờ lắm rồi”. Cụ Nguyễn Văn Thuần, cũng ở phường Cẩm Phú, vui vẻ nói: “Vậy là Tết này, con cháu về thăm, tôi không còn nhầm lẫn nữa. Mắt sáng rồi, tự làm được mọi việc lại thấy mình sống có ích hơn”.
Hiện tại có rất nhiều tỉnh phía Nam nhờ Tổ chức này hỗ trợ, giúp đỡ, song ông Tadashi Hasttori khẳng định, Quảng Ninh luôn là nơi ông gắn bó và không bao giờ bỏ được. Ông dự kiến năm 2009 sẽ tiếp tục tổ chức 3 - 4 đợt phẫu thuật thay thuỷ tinh thể ở các bệnh viện trong tỉnh. Với sự hỗ trợ của Tổ chức Phòng chống mù loà Châu Á - Thái Bình Dương và nhiều tổ chức khác, cùng với những nỗ lực của các y, bác sĩ trong tỉnh, chắc chắn sẽ còn nhiều bệnh nhân đục thuỷ tinh thể trên địa bàn tỉnh được hưởng lại ánh sáng, niềm vui.
