Trong những ngày tháng Tám mùa thu này, Quốc hội khóa XVI đang tổ chức kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Một trong những vấn đề quan trọng được Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp này là việc quyết nghị thành lập thành phố Quảng Ninh. Qua đó, mở ra một chương lịch sử mới đối với sự phát triển của Vùng mỏ.
Để có được thực thể hành chính thống nhất và phát triển như hiện nay, Quảng Ninh đã trải qua hàng nghìn năm lịch sử thăng trầm với nhiều lần sáp nhập, đổi tên. Từ trấn Triều Dương thời Đinh - Tiền Lê, đến châu Vĩnh An thời Lý, lộ Hải Đông thời Trần và lộ An Bang thời Lê. Dù mang tên gì, triều đại nào, Quảng Ninh từ xưa luôn được các triều đại nhìn nhận là địa bàn có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Sách Đại Nam nhất thống chí viết về Quảng Yên xưa có đoạn: "Đất, nhân thế núi làm thành, dựa chỗ cao mà giữ hiểm, có núi để tựa, có biển để vòng quanh, địa thế xa lánh mà hiểm yếu, trong thì giữ vững cương vực, ngoài thì khống chế đất Thanh. Núi cao có Lôi Âm, sông lớn có Bạch Đằng. 22 cửa biển, 10 đồn ải, hải đảo quanh co, sông bến khuất khúc, cũng là nơi then chốt ở ven biển".
Ngày 30/10/1963, tỉnh Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng. Quảng Ninh sau sáp nhập hội tụ đầy đủ các yếu tố chiến lược: Vùng than lớn nhất cả nước, hệ thống cảng biển quan trọng, đường biên giới dài với Trung Quốc và vùng biển đảo rộng lớn trên vịnh Bắc Bộ.
Năm 2026, nhiều dấu mốc mang ý nghĩa lịch sử đối với sự phát triển của Quảng Ninh. Cụ thể, ngày 7/4/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 20-KL/TW đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Theo đó, Quảng Ninh được định hướng phát triển theo hướng đô thị xanh, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc; thực hiện tái cấu trúc không gian phát triển tích hợp đô thị, biển, đảo, biên giới, di sản thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh; chuyển từ tổ chức không gian phân tán sang tích hợp, từ địa giới hành chính sang hệ sinh thái đa trung tâm, mở và liên kết.
Trước đó, tỉnh Quảng Ninh đã đáp ứng đầy đủ 7/7 tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương, gồm quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, tỷ lệ đô thị hóa, vị trí và chức năng, tiêu chí đô thị loại I, cùng cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Đáng chú ý, việc lấy ý kiến nhân dân đối với Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương nhận được sự đồng thuận rất cao. Kết quả cho thấy 99,96% số hộ gia đình trên địa bàn tỉnh đồng ý với chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh.
Ngày 1/6/2026, HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2026-2031 biểu quyết thông qua nghị quyết về chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh.
Ngày 27/7/2026, Chính phủ quyết nghị thông qua hồ sơ Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương.
Trong thời gian qua, công tác chuẩn bị cho việc công bố Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sau khi được Quốc hội biểu quyết thông qua đã được triển khai tích cực. Nhiều công trình, dự án dự kiến sẽ được khởi công, khánh thành trong dịp này để chào mừng sự kiện lịch sử, đồng thời cũng là chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (1945-2026).
Chiều 4/8/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến với các dự thảo Nghị quyết, trong đó có thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập 2 thành phố đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tán thành trình Quốc hội thông qua 2 nghị quyết về việc thành lập thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh ngay tại kỳ họp thường lệ thứ nhất.
Người dân Quảng Ninh đang phấn khởi chờ đợi dấu mốc lịch sử mới cho bước phát triển quan trọng của Vùng than. Để có một Quảng Ninh phát triển vượt bậc như hôm nay là sự hy sinh quên mình trong chiến đấu, lao động, sản xuất, góp sức trí tuệ của bao lớp người Vùng mỏ anh hùng. Một Quảng Ninh bừng sáng tương lai đã và đang là đích đến để mọi người Quảng Ninh cùng hướng tới.
