Trao đổi với chúng tôi, kỹ sư Phạm Công Huân, Phân xưởng Điện, Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí, Tổng Công ty phát điện I cho biết: Trong một lần đọc Báo Quảng Ninh điện tử, thấy thông báo về Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ V do Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh phát động, nên anh đã hoàn thiện hồ sơ dự thi và gửi Ban tổ chức hội thi để tham dự với giải pháp “Hợp bộ thiết bị đo lường - giám sát bảo vệ tần số lưới điện 2 kênh”. Anh cũng “bật mí”. Giải pháp này của anh được nghiên cứu, chế tạo và áp dụng tại Nhà máy từ cuối năm 2014. ...
Tốt nghiệp ngành học Tự động điện Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, đến nay Phạm Công Huân đã có gần 10 năm gắn bó với Phân xưởng Điện của Nhà máy. Trong quá trình làm việc, anh nhận thấy tần số là một thông số đặc biệt quan trọng trong việc vận hành ổn định hệ thống điện nói chung, an toàn cho các tổ máy điện nói riêng. Việc giám sát liên tục tần số lưới điện cũng như tần số máy phát của các nhà máy điện là việc hết sức cần thiết, đảm bảo cho thiết bị điện làm việc an toàn, tin cậy, đáp ứng yêu cầu phản ứng linh hoạt, kịp thời trong việc tham gia điều chỉnh tần số của tổ máy phát điện. Tuy nhiên, hiện một số nhà máy sử dụng đồng hồ tần số (Hz) bằng điện cơ chỉ thị kim. Do là đồng hồ cơ, nên sai số lớn (cấp chính xác 1,5), dải chỉ thị sẽ rất khó nhìn và phán đoán như đồng hồ tần số đang được lắp đặt tại Nhà máy nhiệt điện Uông Bí. Bên cạnh đó, việc giám sát tần số bởi đồng hồ có cấp chính xác 1,5 sẽ không tin cậy, bởi cấp chính xác càng nhỏ thì độ tin cậy càng cao. Ngoài ra khi tần số quá thấp, hoặc quá cao thì đồng hồ này sẽ không đưa ra được các tín hiệu cảnh báo, báo động để giúp cho người vận hành giám sát và thao tác nhanh nhất để ổn định hệ thống lưới điện.
Xuất phát từ thực tiễn công việc, Phạm Công Huân nhận thấy những nhược điểm của đồng hồ tần số bằng điện cơ chỉ thị kim: Cấp chính xác không đạt yêu cầu, thiết bị có tuổi thọ thấp, mua thiết bị thay thế tương đương đắt tiền. Bắt đầu nghiên cứu từ tháng 10-2014, sau gần 2 tháng, với sự cộng tác của tác giả Đỗ Như Ý (Trường Đại học Mỏ Địa chất Hà Nội), Phạm Công Huân đã thiết kế và làm ra Hợp bộ thiết bị đo lường - giám sát bảo vệ tần số sử dụng công nghệ kỹ thuật số. Được sự tin tưởng của lãnh đạo Phân xưởng, lãnh đạo Công ty, thiết bị đã được lắp đặt tại hai Phòng điều khiển trung tâm ở 2 tổ máy 300 MW và 330 MW của đơn vị. Từ khi lắp đặt cuối năm 2014 đến nay, thiết bị hoạt động tốt, giúp cho cán bộ, công nhân vận hành tại các phòng điều khiển đọc các thông số về tần số một cách dễ dàng, đem lại hiệu quả cao trong sản xuất.
Hợp bộ dựa trên giải pháp lập trình phần mềm cho vi điều khiển IC Atmel để tính toán, vừa giúp cho việc đo lường chính xác, vừa giám sát bảo vệ tần số. Hợp bộ được lắp đặt đảm bảo cấp chính xác 0,2 và hiển thị rõ ràng các chỉ số, giúp cho cán bộ, trung tâm ở các phòng điều khiển dễ quan sát, theo dõi các chỉ số, góp phần vào việc vận hành lưới điện hiệu quả, an toàn. Hiện trên thị trường mới chỉ có thiết bị đo tần số, chưa có các hợp bộ thiết bị vừa đo lường vừa giám sát bảo vệ tần số. Hơn nữa, hợp bộ có thể được ứng dụng rộng rãi trên hệ thống điện Việt Nam và có thể cạnh tranh với các đồng hồ tần số cùng chức năng có trên thị trường.
Khi hợp bộ được sản xuất đại trà, ứng dụng cho các nhà máy điện, trạm điện, sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao, tới hàng trăm triệu đồng. Đồng thời tạo công ăn việc làm cho người lao động, cải thiện đời sống, giúp người lao động làm chủ công nghệ thiết bị tiên tiến.
Tiến sĩ Nguyễn Thế Truyện, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Điện tử, Tin học, Tự động hóa (Bộ Công Thương) đánh giá về giải pháp: Thiết bị được thiết kế nhỏ gọn, có độ tin cậy cao, dải làm việc rộng, làm việc chính xác, tin cậy. Trên thị trường Việt Nam hiện chưa thấy thiết bị có cùng chức năng như hợp bộ trên. Các linh kiện sử dụng để chế tạo thiết bị đều là loại thông dụng, có sẵn trên thị trường, nên có thể sản xuất hàng loạt với giá thành thấp, có tính cạnh tranh cao; thiết bị có khả năng áp dụng rộng rãi trên hệ thống điện Việt Nam.
Phạm Hoạch
