Một ngày ở trại phong

Con đường rừng dẫn vào khu nội trú điều trị bệnh phong của Trung tâm Da liễu tỉnh, ở thôn Động Linh, xã Minh Thành, huyện Yên Hưng thật âm u hoang vắng, có lẽ từ lâu  không được sửa sang nên gập ghềnh khúc khuỷu rất khó đi. Để có thể đến  được trại, chúng tôi  phải gửi lại xe đi bộ gần 1km. Trở ngại về đường sá, cộng với những định kiến,  mặc cảm về căn bệnh khiến cho trại phong, dù chỉ cách đường cái khoảng 2km cách trung tâm thị trấn Quảng Yên chưa đầy 8km, nhưng cuộc sống dường như biệt lập hẳn với bên ngoài...

Cuộc sống vắng bóng người

Đó là cảm nhận chung của những ai lần đầu đến đây. Con đường vào trại, hai bên mọc đầy lau, sậy, gai... chen cả lối đi. Cũng dễ hiểu, bởi con đường này ngoài các y, bác sĩ, nhân viên của Trung tâm, chẳng mấy khi có người qua lại. Khu nội trú điều trị bệnh phong nằm trơ vơ giữa một quả đồi, xung quanh không có nhà cửa. Được thành lập từ năm 1970, trước đây trại phong có khá nhiều bệnh nhân lưu trú và điều trị. Sau khi chữa khỏi bệnh, hầu hết bệnh nhân đã trở về gia đình, hiện chỉ còn 12 người, hầu hết là người già có hoàn cảnh khó khăn, không nơi nương tựa. 12 người là 12 cảnh đời khác nhau, dù đã được chữa khỏi bệnh, nhưng những di chứng để lại trên thân thể vẫn khiến cho ngay cả bản thân họ còn khiếp sợ, dẫn đến mặc cảm, không thể hoà nhập cộng đồng, đành ở lại trại nương tựa vào nhau, sự giúp đỡ của Trung tâm...

Ông Sú A Chiêng, 71 tuổi và bà Hoàng Thị Gái 61 tuổi là bệnh nhân phong đến đây điều trị từ những ngày đầu thành lập trại. Cả hai đều bị bệnh từ rất trẻ, đã đi chữa ở các trại phong Quỳnh Lập, Hà Bắc... rồi mới tìm đến đây và ở lại xây dựng cuộc sống với nhau. Do di chứng của căn bệnh nên ông bà không thể có con. Trên 30 năm sống ở trại, không một lần ra khỏi rừng, ông bà chịu không thể hình dung nổi cuộc sống ở ngoài hiện như thế nào. Ông Chiêng bảo nhiều lầncũngcó ý định ra tìm hiểu cuộc sốngbên ngoài, nhưng khi nhìn lại mình, mặc cảm, ông không dám ra nữa. Ký ức của ông về cuộc sống bên ngoài vẫn là hình ảnh của mấy chục năm về trước, là sự sợ hãi vì bị mọi người ghẻ lạnh và xua đuổi... Tôi nói với ông rằng, bây giờ mọi người đã hiểu và không còn ghê sợ căn bệnh này như trước nữa, sao ông không trở về... Ông lắc đầu: “Tôi sống ở đây đã quen rồi, không còn muốn thay đổi nữa...”.

Dù tuổi già, bệnh tật, nhưng ông bà Chiêng vẫn còn may mắn có một mái ấm gia đình, được gắn bó, chăm sóc lẫn nhau. Bệnh nhân Hoàng Văn Phễu đã từng có một gia đình hạnh phúc trước khi mắc bệnh. Khi phải vào đây điều trị, gia đình không người trụ vật chèo chống, mỗi người li tán một phương. Buồn bã cám cảnh gia đình ông phát bệnh thần kinh. Hằng ngày khi tỉnh táo ông vẫn có thể tự chăm sóc bản thân. Nhìn ông gầy gò, ánh mắt đờ đẫn, nên dù mới hơn 50 tuổi, nhưng ai cũng nghĩ ông đã già lắm rồi. Hoàn cảnh của bác Nguyễn Thị Bình quê ở Hà Nam (Yên Hưng) cũng thật xót xa! Bác vào trại được hơn 20 ngày thì chồng đâm đơn ra tòa xin li dị, lúc đó con gái bác mới 1 tuổi phải gửi ông bà nuôi. Khi bác khỏi bệnh cũng chẳng còn nơi nào để về, vì chồng đã lấy vợ khác, con gái đã lớn đi lấy chồng. ở đây bác sống chung với bệnh nhân Nguyễn Thị Lịch, cũng có hoàn cảnh rất đáng thương, hai người sớm tối trò chuyện, chăm sóc lẫn nhau cũng vơi bớt nỗi buồn. Hai bác cũng như các bệnh nhân khác đều có mong ước là trại sớm có điện thắp sáng. 2 năm trước trại đã được tỉnh đầu tư hơn một tỷ đồng để sửa sang và xây mới nhà ở cho các bệnh nhân. Tuy nhiên đường điện thì đến nay vẫn chưa có. Vì thế một ngày ở đây thường bắt đầu từ rất sớm và cũng kết thúc rất sớm, chỉ khoảng 18h, khi mặt trời vừa tắt nắng là các bác đã lên giường đi ngủ, vì chẳng có việc gì để làm...

Tấm lòng của những thầy thuốc

Bệnh phong đến nay đã không còn nguy hiểm và Quảng Ninh đã xóa được hoàn toàn căn bệnh này. Thế nhưng, khu nội trú điều trị bệnh phong của Trung tâm Da liễu tỉnh vẫn có y tá và điều dưỡng viên chăm sóc cho các bệnh nhân. Thường xuyên trực ở đây có 2 y tá, 1 nhân viên điều dưỡng, 1 nhân viên bảo vệ; ngoài ra có 1 bác sĩđiều trị một tuần vào đây một lần.Điều làm tôi ngạc nhiên là tất cả các y, bác sĩ... đều rất trẻ, 2 trong số đó chưa lập gia đình. Có lẽ phải rất yêu nghề và thương người bệnh lắm, thì mới có thể chấp nhận sống và làm việc ở đây. Y tá Chính năm nay 24 tuổi, chưa có gia đình riêng, nhà ở ngay Hà Nam (Yên Hưng) nhưng khoảng nửa tháng mới về thăm nhà một lần. Tôi hỏi anh, sao không chọn cho mình nơi làm việc có điều kiện hơn, mà lại vào đây? Chính trả lời: Nếu như ai cũng từ chối, thì trung tâm này không thể tồn tại, và những người bệnh sẽ đi về đâu, sẽ sống thế nào?

Một người được các bệnh nhân ở đây hay nhắc đến là bác sĩ Tâm – người đồng hành với tôi trong chuyến đi này. Cứ thứ 3 hàng tuần anh lại đi xe máy mấy chục cây số từ TP Hạ Long vào trại để kiểm tra tình hình, sức khỏe, cuộc sống của người bệnh. Các bác bệnh nhân ở đây nói với tôi, họ rấtbiết ơn bác sĩ Tâm, vì bác sĩkhông chỉ là người chữa khỏi bệnh cho họ, mà còn thường xuyên quan tâm đến cuộc sống, tâm tư tình cảm của họ. Đối với những người bệnh, tình cảm đó quả thật là đáng quý... Các chị Thoa, Thu, những y tá, nhân viên điều dưỡng ở đây được các bệnh nhân coi như người nhà, vì luôn gần gũi, chia sẻ, chăm sóc họ khi họ ốm đau. Tình cảm giữa bệnh nhân và các y tá, bác sĩ ở đây khiến tôi vô cùng cảm động. Trong hoàn cảnh khó khăn thiếu thốn, xa gia đình càng khiến mọi người gắn bó với nhau hơn.

Ra về, trong tôi buồn vui lẫn lộn. Buồn vìcuộc sống của những người bệnh phong còn nhiều bất hạnh. Vui vì ở đây có một đội ngũ y tá, bác sĩ luôn hết lòng vì người bệnh, biết chia sẻ, cảm thông với họ. Được biết, dự án mắc đường điện, đường nước cho khu nội trú điều trị bệnh phong đã được thông qua, do Sở Y tế là chủ đầu tư, vớikinh phí hơn 300 triệu đồng. Trung tâm cũng đang cân nhắc để tăng mức tiền ăn cho người bệnh từ 240.000 đồng lên 300.000 đồng/người/tháng, là mức cao nhất trong nước với bệnh nhân sau khi đã chữa khỏi bệnh.