Với hơn 2.000 ha đầm nuôi, con tôm đã giúp cho nhiều người dân Liên Vị (Yên Hưng) trở thành tỷ phú. Thế nhưng, thời hưng thịnh của con tôm đã qua ở Liên Vị. Mùa tôm này, người nuôi tôm của xã buồn hiu hắt vì hiệu quả của các đầm nuôi tôm không được như mong muốn.
Thêm một mùa tôm thất bại
Nghề nuôi tôm bắt đầu phát triển ở Liên Vị từ năm 1996. Trong vòng 6 năm, từ 1996-2002, phong trào nuôi tôm phát triển mạnh mẽ trên địa bàn xã. Nhiều nông dân ở Liên Vị đã mạnh dạn vay vốn, đắp đầm nuôi tôm và chỉ sau 2-3 lần trúng vụ, họ đã thành tỷ phú với thu nhập lên đến hàng tỷ đồng. Những cái tên như Đỗ Hữu Tờ, Đỗ Văn Vương, Phạm Văn Thành… với gia sản một vài tỷ đồng là những minh chứng xác thực cho hiệu quả từ nuôi tôm. Tuy nhiên, sau năm 2002, nuôi tôm ở Liên Vị bắt đầu đi vào thoái trào. Đặc biệt, cuối tháng 7-2005, hậu quả của cơn bão số 2 đã khiến cho toàn bộ đầm nuôi tôm ở Liên Vị bị ảnh hưởng nặng nề. Hơn 2.000ha đầm bị ngập trắng xóa. Tôm cùng với tiền đầu tư, công sức của người dân theo nước trôi ra sông, ra biển. Nhiều người nông dân Liên Vị đã trắng tay sau vụ tôm năm 2005. Từ đó đến nay, đã hơn 4 năm trôi qua và các đầm tôm trên địa bàn đã được phục hồi, nhưng hiệu quả của con tôm không còn được như trước.
Đồng chí Nguyễn Thành Chiến, Phó Chủ tịch UBND xã Liên Vị cho biết: “Những năm gần đây, năng suất của nghề nuôi tôm trên địa bàn xã bị sụt giảm nhiều. Năm nay bà con lại thêm một vụ tôm không vui nữa. Đầu năm xã đã tính toán, đặt kế hoạch cho con tôm sú là 160 tấn, nhưng gần hết tháng 9 mới chỉ thu được hơn 80 tấn. Bây giờ cũng đang thu hoạch tôm chính vụ, nhưng chủ đầm nào cũng buồn. Ngay vào thời điểm con nước thổ, thì tôm thu được cũng chỉ bằng nửa năm ngoái…”. Không trực tiếp nuôi tôm, nhưng đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã không giấu nổi tiếng thở dài khi nói về vụ tôm. Cán bộ xã đã thế, người nuôi tôm ở Liên Vị còn buồn hơn gấp nhiều lần. Ông Phạm Văn Xối, người đang nhận thầu 66 ha đầm nuôi tôm cho biết: “Đầu vụ tôm tôi thả 2,5 triệu tôm giống, mà đến nay mới chỉ thu được 2 tấn. Năm nay con tôm kém quá, so với năm ngoái thu hoạch chỉ bằng một nửa. Từ giờ đến cuối vụ không biết thu được bao nhiêu nữa. Lạc quan nhất cũng được khoảng 3-5 tấn nữa. Năng suất như vậy thì coi như làm không công cả năm trời, chẳng có lời lãi gì cả.” Suốt cả năm, người nuôi tôm ở xã Liên Vị chỉ trông chờ vào mùa thu hoạch chính vụ (kéo dài từ cuối tháng 8 đến gần hết tháng 10). Cách đây khoảng chục năm về trước, vụ thu tôm ở Liên Vị vui như hội. Đêm đêm, những cửa cống sáng trưng ánh đèn, xôn xao tiếng cười nói. Các hộ có đầm nuôi tôm đều tập trung nhân lực tháo nước, đánh tôm. Thế nhưng vài năm trở lại đây, vụ thu hoạch tôm không còn vui như trước. Các đầm tôm đều lặng lẽ thả lồng, đánh tôm. Tiếng cười nói không còn lao xao mặt nước trong những buổi sớm mai.
Nỗi niềm người nuôi tôm
Gặp những người nuôi tôm ở Liên Vị, chúng tôi nhận thấy ai cũng chất chứa những nỗi niềm. Mặc dù được coi là thế mạnh, là mô hình kinh tế làm giàu của xã, nhưng bao năm nay, nghề nuôi tôm ở Liên Vị vẫn chưa có tiến triển. Người dân vẫn nuôi tôm theo phương thức quảng canh cải tiến, phụ thuộc vào thiên nhiên là chính. Ngoài việc đắp bờ bao, xử lý môi trường một cách chiếu lệ, thả con giống, người nuôi tôm chỉ biết trông chờ vào… số. Năm nào mưa thuận gió hòa, không có dịch bệnh thì tôm được mùa, còn có bão, mưa nhiều hay dịch bệnh thì cầm chắc thất bại. Thậm chí khi đã thả tôm giống xuống đầm, tỷ lệ sống là bao nhiêu, có dịch bệnh hay không… người nuôi tôm cũng không biết. Ngay như ông Xối, người đã có kinh nghiệm nuôi tôm hàng chục năm nay cũng không lý giải được mình thất thu vì lý do gì. Ông bảo: “Đầm của tôi rộng hàng chục ha, thả tôm giống xong thì chờ đến thu hoạch. Suốt cả vụ tôm mà thấy mưa ít, bão không đến là mừng lắm rồi. Phải chờ đến khi thu hoạch tôm mới biết mình được hay mất mà được ít thì cũng không biết được nguyên nhân tại đâu. Tại môi trường kém, con giống kém hay tôm bị bệnh mà chết? Làm gì có bác sĩ cho tôm đâu mà biết được…”.
Đồng chí Lê Xuân Ký, Chủ nhiệm HTX Liên Vị I, cũng bày tỏ: “Nghề nuôi tôm ở Liên Vị hiện cứ như đánh bạc với trời, chủ yếu làm bằng kinh nghiệm. Vất vả, nhọc nhằn lắm. Cứ sắp đến mùa thu hoạch tôm thì cũng là mùa bão. Mỗi khi dự báo thời tiết có nói đến bão, đến áp thấp nhiệt đới là lo ngay ngáy. Đã thế, mấy năm gần đây môi trường của các đầm nuôi tôm bị ô nhiễm trầm trọng. Một phần là do khai thác đã lâu, nhưng không có biện pháp xử lý, phục hồi cho môi trường, một phần là do tình trạng khai thác hủy diệt các nguồn lợi thủy sản của ngư dân. Môi trường các đầm nuôi gần đây bị ảnh hưởng nhiều bởi nước thải từ KCN Đình Vũ của Hải Phòng. Vì thế, tôm chết rất nhiều…”. Càng ngày, điều kiện nuôi tôm ở Liên Vị càng khó khăn và hiệu quả đạt thấp. Trong khi đó, người nuôi tôm hoàn toàn gánh chịu những rủi ro. Nếu nuôi các loại gia súc, gia cầm như gà, lợn, trâu, bò… người nông dân còn được Nhà nước hỗ trợ thiệt hại khi dịch bệnh xảy ra. Còn người nuôi tôm hoàn toàn phải gánh hết thiệt hại. Vì thế, nhiều người nuôi tôm ở Liên Vị không còn đau đáu với đầm, với con tôm nữa, mà chỉ làm theo kiểu cầm chừng. Anh Đỗ Văn Thành, cán bộ văn phòng của xã, cho biết: “Nhiều chủ đầm chỉ mong KCN đầm Nhà Mạc sớm được triển khai để được đền bù, giải phóng mặt bằng. Có tiền thì họ sẽ xoay sang hướng khác để phát triển kinh tế, chứ nhiều người mệt mỏi với con tôm lắm rồi…”.
