Nâng học phí đối với các cơ sở giáo dục: Bảo đảm hài hoà giữa chi phí và chất lượng

Thu không đủ chi

Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh (tiền thân là Trường Trung học Y tế) được thành lập từ năm 1960 và được nâng cấp thành trường cao đẳng năm 2005. Hiện nhà trường có khoảng 2.000 sinh viên theo học và trên 200 giảng viên (cơ hữu và thỉnh giảng). Thực hiện quy định của tỉnh về mức thu học phí, đối với những sinh viên học theo hệ giáo dục thường xuyên (kinh phí đào tạo do nhà trường tự cân đối, đảm bảo trên nguyên tắc thoả thuận với người học, nhưng không vượt khung quy định của tỉnh), nhà trường đang thực hiện thu các mức theo từng chương trình đào tạo (trung học y: 250.000 đồng/ tháng/sinh viên; dược sĩ trung học và cao đẳng: 350.000 đồng; dược tá: 210.000 đồng).

Đối với những sinh viên học theo hệ chính quy (kinh phí đào tạo do Nhà nước cấp, đào tạo theo chỉ tiêu), học phí được áp dụng ở 3 mức: Hệ trung học y, 100.000 đồng/ tháng/sinh viên; trung học dược, 150.000 đồng; cao đẳng, 180.000 đồng. Tuy nhiên, theo ý kiến của lãnh đạo nhà trường, mức thu này từ 3 năm trở lại đây đã không còn phù hợp. Bởi lẽ, mức thu này được áp dụng từ năm 2007 đến nay, trong khi lương tăng, giá cả tăng. Thêm nữa, do đặc thù chuyên ngành đào tạo, chỉ có 15 sinh viên/lớp; các trang thiết bị, nhu yếu phẩm phục vụ cho hoạt động thực hành đắt đỏ... đã khiến cho nguồn thu từ học phí không đủ bù cho mức chi thường xuyên tối thiểu (gồm trả lương cho giáo viên, cán bộ quản lý, mua sắm trang thiết bị giảng dạy và học tập). Từ chỗ thu không đủ chi, nhà trường đã phải khá chật vật mới duy trì, đảm bảo đời sống, thu nhập cán bộ, giáo viên; cơ sở vật chất không được tái đầu tư, nên chỉ đáp ứng ở mức tối thiểu điều kiện học tập, nghiên cứu và giảng dạy của giảng viên, sinh viên... Vì thế mà lộ trình đào tạo, nâng cao chất lượng giáo dục gặp rất nhiều khó khăn.

Những khó khăn của Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh cũng là những khó khăn chung của 5 cơ sở giáo dục công lập còn lại thuộc tỉnh quản lý. Đó là: Trường CĐ Văn hoá - Nghệ thuật và Du lich Hạ Long, CĐ Sư phạm Quảng Ninh, Trung học Kinh tế Quảng Ninh, Trung cấp Nghề xây dựng và công nghiệp Quảng Ninh, Trung cấp Nghề giao thông cơ điện Quảng Ninh và Trung tâm Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tỉnh. 6 cơ sở giáo dục công lập này đang thực hiện các mức thu khác nhau do điều chỉnh giá ở các thời điểm khác nhau.

Hài hoà giữa học phí và chất lượng

Để gỡ khó cho các cơ sở giáo dục; đồng thời, đảm bảo quản lý mức thu thống nhất theo đúng quy định tại Điều 12, Nghị định 49/2010/NĐ-CP, ngày 14-5-2010 của Chính phủ, UBND tỉnh đã đề xuất nâng mức thu học phí kể từ năm học 2011-2012. Mức học phí mới được xây dựng trên nguyên tắc: Không vượt mức trần học phí quy định tại Điều 12 Nghị định số 49/2010/NĐ-CP; phù hợp với chất lượng đào tạo, khả năng đóng góp của học sinh, sinh viên; mức thu học phí đào tạo phương thức giáo dục thường xuyên tính bằng 1,5 lần phương thức giáo dục chính quy. Mức học phí được xây dựng trên cơ sở mức học phí thực tế đang thực hiện thu tại các cơ sở đào tạo, tính thêm yếu tố trượt giá tính từ thời điểm quyết định mức thu trước đây. Tỷ lệ trượt giá được xây dựng dựa trên kết hợp yếu tố tăng tiền lương cơ bản (theo quy định của Chính phủ) và yếu tố tăng giá của nhóm giáo dục (do Cục Thống kê tỉnh thông báo) qua các năm. Cơ cấu chi cho tiền lương và các khoản có tính chất lương trong tổng số thu học phí của cơ sở đào tạo là 60% (còn lại chi phí khác chiếm 40% trong cơ cấu học phí).

Theo phân tích của các cơ quan chuyên môn, mức thu học phí này là không cao, chỉ ở mức trung bình thấp so với mức trần quy định tại Điều 12, Nghị định 49/2010/NĐ-CP. Cụ thể: Với Trường CĐ Văn hoá - Nghệ thuật và Du lịch Hạ Long: Học phí thu giáo dục hệ chính quy (do Nhà nước đảm bảo kinh phí đào tạo), mức đề xuất tăng bình quân 28% so với mức hiện hành và bằng 67% mức khung quy định tại NĐ 49/2010/NĐ-CP; học phí thu giáo dục thường xuyên (do nhà trường tự đảm bảo kinh phí đào tạo), mức đề xuất bằng 73,2% mức khung quy định tại NĐ 49/2010/NĐ-CP. Trường TH Kinh tế Quảng Ninh: Mức đề xuất tăng bình quân 65% so với mức hiện hành và bằng 99,8% mức khung quy định tại NĐ 49/2010/NĐ-CP. Trường CĐ Sư phạm Quảng Ninh: Mức đề xuất tăng bình quân 27,5% so với mức hiện hành và bằng 75,6% mức khung quy định tại NĐ 49/2010/NĐ-CP. Trường CĐ Y tế Quảng Ninh: Học phí thu giáo dục hệ chính quy mức đề xuất tăng bình quân 105,7% so với mức hiện hành và bằng 71,9% mức khung quy định tại NĐ 49/2010/NĐ-CP; học phí thu giáo dục thường xuyên mức đề xuất tăng bình quân 12,6% so với mức hiện hành và bằng 71,3% mức khung quy định tại NĐ 49/2010/NĐ-CP. Trường Trung cấp Nghề xây dựng và công nghiệp Quảng Ninh: Mức đề xuất tăng so với mức hiện hành 66,7% và bằng 46,5% mức khung quy định tại NĐ 49/2010/NĐ-CP. Trường Trung cấp Nghề giao thông cơ điện Quảng Ninh: Mức đề xuất tăng 75% so với mức hiện hành và bằng 85,5% mức khung quy định tại NĐ 49/2010/NĐ-CP. Như vậy, mức học phí đối với các cơ sở giáo dục công lập thuộc tỉnh quản lý được đề xuất thấp nhất cho phương thức giáo dục chính quy là 100.000 đồng đối với hệ trung cấp năng khiếu và cao nhất là 316.000 đồng/tháng/sinh viên đối với hệ cao đẳng của Trường CĐ Văn hóa - Nghệ thuật và Du lịch Hạ Long. Ở phương thức giáo dục thường xuyên, mức đề xuất thấp nhất là 150.000 đồng và cao nhất là 475.000 đồng/tháng/sinh viên. Với mức quy định này, người học hoàn toàn có thể đáp ứng được. Mức học phí mới này còn có ưu việt là có thể huy động xã hội hoá khi tăng mức thu đối với phương thức giáo dục thường xuyên trong các cơ sở giáo dục. Riêng đối với các đối tượng sinh viên là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo và hộ có thu nhập tối đa bằng 150% thu nhập của hộ nghèo đều được thực hiện miễn giảm theo quy định tại Nghị định 49/2010/NĐ-CP.