Ngay sau khi nhận được phản ánh của dư luận về tình trạng lạm thu đầu năm học tại một số cơ sở giáo dục, Thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã nhanh chóng vào cuộc kiểm tra đột xuất tại Hà Nội, Hải Phòng, Hà Tĩnh và Nghệ An.
Thanh tra đâu, vi phạm đó
Mới đây, Chánh Thanh tra Bộ GD&ĐT đã thành lập hai đoàn kiểm tra tại bốn tỉnh, thành phố (Hà Nội, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Nghệ An), các đoàn đã đến trực tiếp các cơ sở giáo dục mà báo chí phản ánh để làm rõ các khoản thu, xử lý và kiến nghị xử lý nghiêm theo quy định.
Qua kiểm tra, ở mức độ khác nhau, các cơ sở giáo dục mà đoàn đến kiểm tra đều đã tổ chức thu nhiều khoản. Đơn cử, Trường tiểu học Uy Nỗ (huyện Đông Anh, Hà Nội) thu tới 11 khoản; Trường tiểu học Hoàng Diệu (quận Ba Đình, Hà Nội): 10 khoản; Trường THCS Minh Tân (huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng): 18 khoản; Trường tiểu học Đặng Cương (huyện An Dương, Hải Phòng): 18 khoản.
Các khoản thu gồm có khoản thu bắt buộc (học phí); khoản thu hộ (bảo hiểm y tế) và khoản thu thỏa thuận. Trong các khoản thu thỏa thuận (giữa nhà trường và phụ huynh) có nhiều điểm không khỏi gây áp lực cho người nộp tiền. Thí dụ, Trường tiểu học Uy Nỗ (huyện Đông Anh, Hà Nội) vừa thu tiền cơ sở vật chất phục vụ bán trú, vừa thu tiền điều hòa. Riêng chương trình học tiếng Anh trong trường này lại chia nhỏ như: Tiếng Anh Phonics, Tiếng Anh tăng cường, có yếu tố nước ngoài (người nước ngoài giảng dạy) và không có yếu tố nước ngoài. Do đó mức đóng cũng khác nhau.
Cũng trong các khoản thu thỏa thuận là dài dằng dặc những “món” mà phụ huynh không khỏi ngán ngẩm như: Tiền học hai buổi/ngày, tiền chăm sóc bán trú, tiền đồng phục, tiền kỹ năng sống, tiền sổ liên lạc điện tử, tiền bảo hiểm thân thể, tiền quỹ Hội Chữ thập đỏ, tiền quỹ khuyến học, tiền quỹ Đoàn Thanh niên, tiền quỹ lớp, tiền quỹ hội cha mẹ học sinh trường, tiền dạy thêm học thêm, tiền vở viết, tiền vở bài tập thực hành, tiền sách giáo khoa, tiền quỹ đồng hành cùng bạn đến trường, tiền quỹ đội, báo đội, tiền đề và giấy kiểm tra, tiền lao công, tiền tạp phí, tiền gửi xe, tiền học ngoại khóa, tiền trải nghiệm theo chuyên đề, tiền sử dụng điều hòa, tiền sửa chữa bàn ghế…
Đáng chú ý, trong số các khoản thu thỏa thuận có nhiều khoản thu các trường này tổ chức thực hiện không đúng quy định về tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân (trường đứng ra trực tiếp thu, quy định mức thu, thu bình quân). Nhiều khoản thu được Ban đại diện cha mẹ học sinh đứng ra thu theo định mức bình quân trái với quy định Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh và hướng dẫn của Bộ GD&ĐT về quản lý, sử dụng các khoản đóng góp tự nguyện cho các cơ sở GD&ĐT. Đặc biệt, có địa phương Chủ tịch UBND xã phê duyệt mức thu và các khoản thu tự nguyện là không đúng quy định, như Chủ tịch UBND xã Minh Tân (huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng) và Chủ tịch UBND phường Thạch Quý (TP Hà Tĩnh, Hà Tĩnh).
Cần xử lý nghiêm người đứng đầu cơ sở để xảy ra lạm thu
Ông Tống Duy Hiến, Phó chánh Thanh tra Bộ GD&ĐT, Trưởng đoàn kiểm tra cho biết, tại các cơ sở giáo dục nơi đoàn kiểm tra đến, đại diện Bộ GD&ĐT đã yêu cầu chấm dứt ngay việc thu các khoản thu trái quy định, khoản thu chưa được sự đồng thuận của phụ huynh, đồng thời hoàn trả ngay cho phụ huynh những khoản thu trái quy định; kiến nghị Phòng GD&ĐT, UBND quận, huyện, Sở GD&ĐT kịp thời thanh tra, kiểm tra tất cả các cơ sở giáo dục thuộc thẩm quyền quản lý trên địa bàn, chấn chỉnh và xử lý nghiêm sai phạm theo quy định.
Ông Hiến cho rằng, để giải quyết dứt điểm tình trạng lạm thu đầu năm học cần sự quyết liệt không chỉ từ phía Bộ GD&ĐT mà còn phải từ chính các địa phương, các cơ sở giáo dục và từ từng phụ huynh, giáo viên. Kết luận thanh tra, kiểm tra của Bộ sẽ đạt hiệu quả cao nếu các địa phương cùng vào cuộc và kiên quyết xử lý các vi phạm, trước hết là xử lý nghiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục để xảy ra lạm thu.
Để giải quyết tận gốc vấn đề này, tới đây Bộ GD&ĐT sẽ xem xét sửa đổi Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT và các văn bản có liên quan thu - chi bảo đảm thống nhất và phù hợp với thực tiễn thời gian qua. Đồng thời, đề nghị chính quyền các địa phương bố trí đủ kinh phí chi khác cho cơ sở giáo dục, bảo đảm tối thiểu 20% theo Quyết định số 59/2010/QĐ-TTg ngày 30-9-2010 của Thủ tướng Chính phủ để bảo đảm nguồn chi cho các cơ sở. Có như vậy, tình trạng lạm thu mới từng bước được giải quyết.
Trước thực trạng này, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa yêu cầu Bộ GD&ĐT rà soát các văn bản của Bộ, bảo đảm chặt chẽ, minh bạch trong thực hiện xã hội hóa theo đúng quy định của pháp luật. Các khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện phải bảo đảm đúng tính chất tự nguyện của người, tổ chức tài trợ, đóng góp. Tuyệt đối không để lợi dụng danh nghĩa xã hội hóa để tổ chức thu các khoản đóng góp mang tính cào bằng, áp đặt.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố bố trí đủ nguồn lực cho giáo dục của địa phương theo quy định; chỉ đạo các cơ sở giáo dục trên địa bàn thực hiện nghiêm việc thu các khoản thu theo đúng quy định. Đồng thời, Bộ GD&ĐT, UBND các tỉnh, thành phố phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các cơ sở, người đứng đầu các cơ sở giáo dục vi phạm; kịp thời hỗ trợ các trường hợp học sinh có hoàn cảnh khó khăn, các cơ sở giáo dục ở khu vực khó khăn, chịu ảnh hưởng của thiên tai, bão lụt, bảo đảm tất cả học sinh được đi học.
Theo BÍCH NGỌC / NDĐT
