Chiến tranh đã lùi xa nhưng những hy sinh, mất mát mà người dân cả nước nói chung, Quảng Ninh nói riêng, phải gánh chịu thì vẫn hiện hữu ngay trong cuộc sống hôm nay.
Và trong nỗi đau chung ấy, nỗi đau của các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng thật to lớn, không gì có thể khoả lấp được. Chỉ có niềm tin, niềm tự hào về sự hy sinh cho đất nước của những đứa con mình, mới làm cho những người mẹ ấy có sức mạnh để sống trong quãng đời còn lại... - Tôi luôn cảm nhận điều đó mỗi khi có dịp đến thăm các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng!
Các em thiếu nhi ở xã Hồng Phong (Đông Triều) thường xuyên đến giúp mẹ VNAH Nguyễn Thị Tèo việc nhà hoặc đọc sách cho Mẹ nghe.
Những nỗi đau tiếp nỗi đau...
Tiễn 3 người con lên đường đi đánh giặc, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Hạo (xã Nguyễn Huệ, Đông Triều) lần lượt nhận giấy báo tử của 3 người con. Lần thứ nhất là năm 1969, mẹ nhận giấy báo tử của anh Nguyễn Hữu Bằng, người con thứ hai của mẹ. Đau đớn nhưng mẹ vẫn nén nỗi đau trong lòng, tiếp tục sống và chờ mong tin tức của hai người con trai khác vẫn còn ở chiến trường. 5 năm dài đằng đẵng trôi qua, mẹ không nhận được tin tức gì của hai người, chỉ biết tự an ủi mình “- Hết giặc, chúng nó sẽ về!”. Thế nhưng, cái ngày ấy mãi mãi không đến. Năm 1974, cùng một lúc mẹ nhận được giấy báo tử của người con cả và người con út. Nỗi đau quá lớn khiến mẹ như gục ngã, nhưng rồi nhờ vào sự động viên của làng xóm, chính quyền, nhờ vào lòng tự hào về những người con anh hùng của mình, mẹ đã đứng dậy. Bề ngoài, mẹ vẫn lao động, sản xuất, tham gia mọi công tác được giao nhưng trong lòng mẹ đau đớn khôn nguôi. Không đau sao được khi cả 3 người con, 3 khúc ruột của mẹ đều nằm lại nơi chiến trường. Và đêm đêm, khi thắp nén nhang cho các anh, mẹ đều khóc, thương cho con và thương cho mình phải chứng kiến cảnh “lá xanh lìa cành”... Trong dòng nước mắt ấy, có những giọt nước mắt ân hận của mẹ vì không được tiễn con trong ngày ra chiến trường. Cả ba đều vội vã lên đường mà không kịp chia tay mẹ lần cuối, phần thì do yêu cầu gấp rút của nhiệm vụ, phần thì do các anh sợ mẹ buồn, sợ phải chứng kiến nỗi đau chia ly của mẹ. Đã hơn 30 năm sau ngày các anh hy sinh nhưng nỗi đau của mẹ dường như vẫn còn nguyên vẹn. Ngoài nỗi đau mất con, mẹ còn thương, còn đau cho các anh vì thân xác gửi lại nơi chiến trường, không về được với nơi “chôn nhau, cắt rốn”. Mẹ bảo: ''-Mẹ thương nhất thằng cả. Nó hy sinh ở Quảng Trị, vướng phải mìn, thịt xương tan nát hết cả...''.
Mặc dù cũng cùng nỗi đau có 3 người thân hy sinh, nhưng Bà mẹ VNAH Nguyễn Thị Đắc (phường Cao Xanh, TP Hạ Long) lại có cách riêng để vượt lên trên nỗi đau ấy. Trong kháng chiến chống Pháp, chồng của mẹ là liệt sĩ Cao Khánh Đang bị giặc tra tấn cho đến chết. Và kháng chiến chống Mỹ nổ ra, ba người con trai của mẹ theo gương cha xung phong vào chiến trường. Không ngờ, hai người đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, còn một người trở về, mang theo những vết thương trên thân thể. Đau đớn nhưng với bản tính kiên cường của một người mẹ, một nữ du kích, mẹ đã đứng dậy, tham gia đóng góp vào các hoạt động hậu phương, cổ vũ, động viên cho tiền tuyến. Mẹ tham gia vào Hội Mẹ chiến sĩ, tham gia chuẩn bị lương thực, thực phẩm cho các chiến sĩ trực tiếp chiến đấu. Khi chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ nổ ra, mẹ xung phong đến những nơi máy bay đánh phá ác liệt, như cầu Cao, Sân vận động, Nhà máy Cơ khí Hòn Gai v.v... để phục vụ chiến đấu. Đồng thời, mẹ còn tự bỏ tiền ra mua gạo, mua lương thực phục vụ những người bị thương v.v... Khi Nhà nước kêu gọi nhân dân đóng góp tiền, của để xây dựng đất nước, mẹ là người hưởng ứng rất nhiệt tình. Đất nước hoà bình trở lại, mẹ Đắc được nhân dân tín nhiệm bầu vào Hội đồng nhân dân phường, được chị em phụ nữ bầu vào ban chấp hành Hội Phụ nữ thị xã... Trong cuộc sống, mẹ luôn là người đi đầu, gương mẫu trong tất cả các hoạt động, các phong trào. Mẹ tâm sự: ''- Sống trong gia đình Cách mạng, mẹ cũng phải làm sao cho xứng với những người đã hy sinh''.
Trong số 124 Bà mẹ VNAH của Quảng Ninh, hiện chỉ còn có 9 mẹ đang sống. Hầu hết các mẹ đều đã qua cái tuổi ''xưa nay hiếm''. Tuổi già và thời gian đã khiến cho sức khoẻ của các mẹ kém đi rất nhiều, trí óc không còn minh mẫn như xưa nữa. Song ngọn lửa tình mẫu tử vẫn cháy mãi trong lòng. Như Mẹ VNAH Nguyễn Thị Tèo (xã Hồng Phong, Đông Triều) đã gần trăm tuổi, chuyện đời lúc nhớ lúc quên nhưng ký ức về người con trai duy nhất vẫn còn in mãi. Mẹ kể: ''-Là con một nhưng nó vẫn xung phong ra chiến trường. Nó còn bảo tôi ''Nhà neo người nhưng con phải đi thôi. Nếu ai cũng bảo là con một mà không ra chiến trường thì lấy ai đánh giặc''. Thế rồi nó đi luôn, chẳng về nữa”. Mấy mươi năm trôi qua rồi nhưng ký ức về những đứa con đã hy sinh đối với những Bà mẹ VNAH không hề phai mờ. Thế nhưng, cùng với nỗi đau ấy là niềm tự hào. Và điều đó đã giúp các mẹ có sức mạnh để sống và cống hiến cho quê hương, đất nước, cho cuộc sống mà các con của mẹ đã đánh đổi bằng xương máu của mình...
Các mẹ không cô đơn
Cán bộ phường Cao Xanh đến thăm hỏi, chăm sóc Bà mẹ VNAH Nguyễn Thị Đắc (phường Cao Xanh, TP Hạ Long).
Chia sẻ nỗi đau của các Bà mẹ VNAH, cấp uỷ, chính quyền và nhân dân Quảng Ninh đã có nhiều hoạt động thiết thực chăm sóc, phụng dưỡng các mẹ. Ngoài các chế độ ưu đãi của nhà nước, tỉnh đã vận động các đơn vị doanh nghiệp trên địa bàn phụng dưỡng các mẹ. Hiện nay, 9 mẹ VNAH còn sống đều được các cơ quan, doanh nghiệp nhận phụng dưỡng suốt đời với mức trợ cấp hàng tháng từ 300.000đ trở lên. Nhà ở của các mẹ đều được xây dựng chắc chắn. Các cấp uỷ, chính quyền và các tổ chức đoàn thể thường xuyên quan tâm, chăm sóc các mẹ. Đặc biệt, những Bà mẹ VNAH cô đơn được sự quan tâm chu đáo để chia bớt những đau thương, thiệt thòi của các mẹ. Chẳng hạn như Mẹ VNAH Nguyễn Thị Văn (phường Hà Lầm, TP Hạ Long) dù ở một mình nhưng được cán bộ, công nhân Công ty Than Hà Lầm, đơn vị nhận phụng dưỡng mẹ, coi như người thân. Không chỉ thăm hỏi, tặng quà mẹ trong các dịp lễ, tết mà Công ty còn cử người nấu cơm, phục vụ mẹ hàng ngày. Mẹ VNAH Lê Thị Quân (xã Tiên Lãng, Tiên Yên) đã gần 90 tuổi, đau ốm liệt giường được cả huyện và xã quan tâm chu đáo, tận tình. Mặc dù mẹ vẫn có họ hàng nhưng huyện đã trích kinh phí trả công cho một người phục vụ mẹ hàng ngày. Ngày nào cán bộ y tế xã và cán bộ y tế huyện cũng phân công nhau đến khám bệnh và chăm sóc sức khoẻ cho mẹ. Đồng chí Trịnh Kim Yến, Trưởng phòng LĐTBXH huyện Tiên Yên, cho biết: ''Sức khoẻ của mẹ yếu lắm rồi. Tuổi cao nên mẹ đã lẫn, không còn minh mẫn nữa. Thỉnh thoảng mẹ mới tỉnh táo, nhận được mọi người xung quanh. Thấy có người đến thăm, động viên, mẹ vui lắm. Chúng tôi cũng cố hết sức để chăm sóc, phụng dưỡng mẹ, mong bù đắp phần nào sự mất mát to lớn của mẹ...”.
Không riêng gì mẹ Quân mà cả 9 Bà mẹ VNAH trên địa bàn tỉnh đều đã cao tuổi, sức khoẻ đã yếu. Và niềm an ủi của các mẹ chính là sự quan tâm, chăm sóc của Đảng, chính quyền và bà con thôn xóm. Chính sự quan tâm chia sẻ này đã tiếp thêm niềm vui sống cho các Bà mẹ VNAH sau những đau thương mất mát mà các mẹ phải gánh chịu.
