Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đòi hỏi ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cần đổi mới toàn diện, sâu sắc. Trong đó, ngành chú trọng tăng cường hoạt động nghiên cứu, ứng dụng KH&CN trong quản lý, giảng dạy, học tập nhằm phát huy mạnh mẽ tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành và hứng thú học tập của người học, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo.
Trong những năm qua, ngành GD&ĐT Quảng Ninh đã có những cách làm phong phú, sáng tạo góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng giáo dục và đổi mới mạnh mẽ sự nghiệp GD&ĐT của tỉnh.
Sôi nổi phong trào sáng tạo
Quảng Ninh luôn là địa phương có nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ để giáo viên, học sinh tham gia thi sáng tạo KHKT đạt thành tích tốt. Nhờ vậy, tỉnh đã tạo được phong trào sáng tạo KHKT sôi nổi trong ngành Giáo dục. Hằng năm, học sinh tích cực tham gia các cuộc thi, như: Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học; sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng; vận dụng kiến thức liên môn giải quyết các tình huống thực tiễn… Kết quả, học sinh Quảng Ninh luôn đứng trong top đầu các địa phương có thành tích tốt. Nổi bật như, Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học cấp quốc gia năm 2018, Quảng Ninh đã có 5 dự án đạt giải (3 giải nhì, 1 giải ba, 1 giải tư).
Hay Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng toàn quốc lần thứ 12-2016, tỉnh Quảng Ninh có 3 mô hình, sản phẩm đạt giải, trong đó có 1 giải nhất là sản phẩm "Ngôi nhà thông minh dành cho gia đình nông thôn Việt Nam", của hai học sinh Nguyễn Văn Hiếu, Lê Văn Đỉnh, Trường THPT Đầm Hà, huyện Đầm Hà. Đây là lần đầu tiên tỉnh Quảng Ninh đạt giải nhất tại Cuộc thi và được tham gia triển lãm quốc tế dành cho các nhà sáng tạo trẻ năm 2017 tại Nhật Bản.
Song song với đó, ngành GD&ĐT cũng triển khai mô hình giáo dục STEM (giáo dục tích hợp khoa học - công nghệ - kĩ thuật - toán học) ở tất cả các cấp học. Qua đó góp phần truyền cảm hứng trong học tập, giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của các kiến thức STEM và phát triển các kỹ năng thực hành KHKT đồng thời bước đầu giúp học sinh có tư duy nghiên cứu khoa học.
Bên cạnh đó, ngành cũng triển khai có hiệu quả các đề tài nghiên cứu KH&CN cấp tỉnh. Đội ngũ các nhà quản lý, giáo viên cũng tích cực thực hiện các sáng kiến kinh nghiệm được công nhận ở các cấp, nhằm đổi mới công tác quản lý, phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả giáo dục. Mặt khác, ngành đã và đang nỗ lực ứng dụng tiến bộ KH&CN phục vụ công tác quản lý, giảng dạy, học tập theo hướng hiện đại hoá, hội nhập quốc tế.
Đổi mới phương pháp dạy và học
Mới đây, các thầy, cô giáo, học sinh THPT được bắt đầu làm quen với việc ứng dụng bảng tương tác, phần mềm Violet 1.0 trong dạy và học. Với phương pháp truyền thống là giáo viên đứng lớp đóng vai trò trung tâm, người học bị động, chủ yếu chỉ nghe và ghi lại những điều cần thiết vào vở. Điều này đồng nghĩa với việc giáo viên hầu như không kiểm soát được việc luyện tập cũng như thực hành bài học của học sinh.
Còn với việc ứng dụng bảng tương tác, người học đóng vai trò trung tâm theo đúng nghĩa, giáo viên chỉ là người trợ giúp, hướng dẫn. Với các máy tính bảng cá nhân, học sinh chủ động tham gia vào các bài học. Các em có thể tự điều khiển máy tính bảng để làm bài tập thực hành, tự kiểm tra kết quả của mình hoặc chơi các trò chơi nhằm đạt được hiệu quả cao nhất cho mỗi bài học.
Đặc biệt là bảng tương tác sử dụng phần mềm ActiveInsprie cho phép giáo viên, học sinh có thể vẽ trực tiếp lên màn hình, nhất là với chức năng cảm ứng đa điểm cho phép hai người tương tác cùng lúc, phóng to, thu nhỏ, truy cập mạng Internet từ phần mềm với bảng tương tác. Nhờ vậy, giáo viên có điều kiện thiết kế một tiết học sinh động, hấp dẫn, tạo hứng thú trong học tập cho học sinh. Đồng thời học sinh chủ động tiếp thu kiến thức, hình thành năng lực hợp tác, kỹ năng trình bày, tăng cường tính tư duy và sự sáng tạo trong quá trình học tập.
Được biết, trong năm học 2018-2019, cùng với 66 trường học khác trên toàn tỉnh, Trường THPT Cẩm Phả được Sở GD&ĐT đầu tư phòng học thông minh. Theo đó, trường có 15/34 phòng học thông minh, với các trang thiết bị dạy học đồng bộ, gồm: Máy tính, bảng tương tác, máy chiếu vật thể, máy tính bảng (40 máy/phòng), các thiết bị thu - phát đi kèm và các phần mềm hỗ trợ. Dưới góc độ là giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy, cô Đào Thị Huyền, Trường THPT Cẩm Phả, cho biết: Chúng tôi đang rất nỗ lực trong cách tiếp cận bài học mới, phương pháp giảng dạy mới cộng thêm sử dụng các thiết bị công nghệ mới. Với những tính năng ưu việt của bảng tương tác trong giảng dạy, giáo viên, học sinh sẽ có giờ học sinh động và cuốn hút hơn.
Quảng Ninh luôn là địa phương đi tiên phong trong việc ứng dụng KH&CN trong các hoạt động quản lý, giảng dạy, học tập. Từ năm 2014, ngành GD&ĐT Quảng Ninh đã xây dựng, triển khai Đề án tăng cường ứng dụng CNTT tiên tiến trong ngành Giáo dục tỉnh Quảng Ninh. Thông qua Đề án, toàn tỉnh đã có trên 60 phòng học được trang bị những trang thiết bị CNTT hiện đại, được xây dựng hệ thống phần mềm quản lý bài giảng, giảng dạy, quản lý trường học. Trong năm 2018, Sở GD&ĐT tiếp tục triển khai Dự án xây dựng trường học thông minh trên địa bàn TP Hạ Long và Dự án xây dựng trường học thông minh cho 66 trường trên địa bàn tỉnh. Qua đó hoàn thiện hệ thống hạ tầng CNTT, thiết bị dạy học để kết hợp với Hệ thống phần mềm (quản lý giáo dục, bài giảng e-learning, quản lý thi, cổng thông tin điện tử, kho dữ liệu số, hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục…) nhằm hình thành hệ thống trường học thông minh hoàn thiện.
Nguyễn Hoa
