Được đến thăm quân và dân huyện đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hoà) là niềm ao ước của không ít phóng viên chúng tôi. ở nơi đầu sóng, ngọn gió ấy, có biết bao người con ưu tú đang âm thầm hy sinh hạnh phúc riêng của mình để ngày đêm bảo vệ toàn vẹn chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Các phóng viên đang tác nghiệp ở đảo Đá Lớn.
Không khí trao đổi, gợi ý đề tài cho phóng viên diễn ra khá sôi nổi. Khi biết tôi là người được đến Trường Sa lần thứ hai, nữ nhà báo, Đại tá Nguyễn Minh Hoài, Phó Ban bạn đọc, Báo Quân đội Nhân dân tâm sự: “Chị từng có gần 30 năm công tác ở Báo QĐND, có không ít năm công tác ở nước ngoài, thế nhưng ao ước lớn nhất vẫn là được một lần đến quần đảo Trường Sa viết bài. Và mong ước ấy bây giờ mới thực hiện được”. Có lẽ, sự “khao khát” được đến quần đảo Trường Sa của nữ phóng viên Như Hoa (Đài Truyền hình Hà Nội) là độc đáo hơn cả. Bởi theo lời chị thì hồi đầu tháng, Đài đã cử phóng viên theo đoàn cán bộ lãnh đạo thành phố ra đảo thăm và tặng quà, vì thế, khi biết cuối tháng sẽ có chuyến công tác nữa, chị đề nghị cơ quan cho đi, nhưng không được. Thế là chị nghĩ ra cách liên lạc với CLB Nhà báo nữ và xin nghỉ phép rồi bay thẳng vào TP Hồ Chí Minh. Chị cho biết “Qua báo chí mình thấy rằng cuộc sống của bộ đội ngoài đó dù gian khổ, nhưng các anh vẫn vững vàng bám đảo. Chính vì thế, dẫu biết hành trình đi biển là vất vả, mình vẫn quyết tâm được một lần đến thăm quân và dân nơi đây. Mặc dù không có thiết bị để quay, nhưng mấy hôm trước mình đã liên lạc được với một số đồng nghiệp ở các đài khác nhờ các anh ấy quay rồi về sao lại băng”. Còn chúng tôi, do đã từng đến Trường Sa công tác, nên có sự chuẩn bị chu đáo hơn, đặc biệt là đã đến thăm một số gia đình để nhận chuyển giúp quà đến cho người thân của họ đang công tác ngoài đảo xa. Mấy anh phóng viên của Đài PTTH tỉnh còn kỳ công quay cảnh sinh hoạt của một số gia đình, dựng thành đĩa rồi mang theo ra đảo chiếu cho các anh xem. Cũng xin nói thêm rằng, trong chuyến công tác ấy, ngoài các phần quà của tỉnh, mỗi phóng viên chúng tôi còn mang theo một số phần quà do cơ quan gửi tặng bộ đội trên đảo. Tuy đó chỉ là mấy cây đàn ghi-ta, vài món đặc sản quê nhà, nhưng chúng tôi vẫn mong sớm trao đến tay cho các anh.
Năm nay mùa biển động đến sớm, vì thế hành trình trên tàu 936 (Vùng D Hải quân) đưa chúng tôi đến thăm huyện đảo Trường Sa thật gian nan vất vả. Đây là con tàu chuyên dụng vận tải hàng hoá quân sự, vì vậy tàu rất nhỏ, chỉ đủ phòng nằm cho hơn nửa số người trong đoàn, nên chủ yếu được bố trí cho lãnh đạo các tỉnh và số phóng viên nữ, còn lại mọi người “tuỳ nghi di tản”. Tức là ai tìm được chỗ nào có thể trải được chiếu thì nằm, không thì lên mặt boong mắc võng. Tàu cắt sóng về hướng Đông Nam đúng vào những ngày gió mùa Đông Bắc, cứ chồm lên, hụp xuống giữa mênh mông biển nước, có lúc tưởng chừng bị sóng nhấn chìm... Ban đầu, cả đoàn chúng tôi được bố trí ăn ở trên mặt boong, càng ra khơi xa, sóng biển càng dữ dội. Có hôm vừa ngồi vào bàn ăn thì bị sóng biển táp lên hất tung mọi thứ xuống biển. Những ngày sau, chúng tôi phải thay ca nhau ăn trong phòng ngủ. Số phần ăn sau mỗi ngày lại thừa thêm vài suất, vì số người bị say sóng bỏ bữa. Tội nhất là phóng viên Đinh Việt Khánh (Báo Hà Nội Mới) to khoẻ “như voi”, hôm đầu bước chân lên tàu hăm hở là thế, vậy mà chỉ vài ngày bị “sóng vật”, bỏ ăn vài bữa đã trở nên xanh xao ốm yếu và gầy đi trông thấy.
Sau gần 60 giờ đánh vật với biển cả, cuối cùng “chuyến tàu bão táp” cũng đưa chúng tôi đến nơi cần đến. Các phóng viên được ưu tiên vào đảo trước để có thời gian tác nghiệp kỹ hơn. Mặc dù mệt mỏi như vậy, nhưng lúc xuồng cao su được đưa xuống mặt nước để chuyển tải vào đảo, mọi phóng viên đều hăm hở chuẩn bị máy móc, đứng chờ gọi đến tên mình để xuống xuồng vào đảo. Không thể diễn tả được niềm vui của những người con Quảng Ninh đang công tác nơi đây khi nhận được quà từ quê hương mà chúng tôi đưa ra. Trung tá Trần Hồng Thái ở Đảo Trường Sa lớn sau khi được các phóng viên của Đài PTTH tỉnh cho xem đĩa quay cảnh gia đình ở nhà đã nghẹn ngào ôm chầm lấy chúng tôi: “Tết vừa rồi mình phải trực ở đơn vị, thỉnh thoảng mới có điều kiện gọi điện về nhà nên không biết gia đình như thế nào. Mấy hôm nay, nghe tin có đoàn công tác ở tỉnh nhà ra thăm đảo, mấy anh em chúng tôi cứ hồi hộp ngóng đợi. Nay được các bạn cho xem cảnh mẹ con nó ở nhà mạnh khoẻ như vậy, mình yên tâm rồi. Cám ơn các bạn nhiều lắm!”. Phải nói rằng, những ngày lưu lại trên đảo, cánh phóng viên đã tận dụng mọi cơ hội để tìm hiểu đề tài. Bởi nếu vào các đảo nổi còn đỡ, còn vào các đảo chìm thì diện tích rất nhỏ hẹp, quân số có khi ít hơn số nhà báo vào thăm, vì thế các phóng viên phải lựa chọn, chuẩn bị đề tài ngay khi còn trên tàu, nếu không vào đến nơi, chưa kịp hỏi gì thì đã phải quay trở ra ngay. Lấy xong tài liệu rồi, không ít phóng viên đã hoàn thành tác phẩm ngay trên tàu. Riêng phóng viên của Đài Tiếng nói Việt Nam thì đã kịp gọi điện về nhà để phản ánh một số nội dung. Bên cạnh những niềm vui được đến đảo, chúng tôi cũng phải chia sẻ với không ít phóng viên bị tai nạn khi tác nghiệp dù đã được các đồng chí Hải quân nhắc khá kỹ mỗi khi tàu chuẩn bị vào đảo. Hôm ở đảo Đá Tây, phóng viên của Đài PTTH Ninh Bình đang quay cảnh nuôi gà trên đảo thì bất ngờ trượt chân ngã xuống biển làm máy móc bị ướt hết, mặt va vào đá sưng vù. Hay như lúc vào khu vực hậu cần nghề cá, phóng viên Đài PTTH Thừa Thiên - Huế, vai vác máy, tay trái cầm tập băng mới thay đang quay cảnh bộ đội múc nước ngọt từ dưới bể lên, trượt tay, rơi toàn bộ băng xuống nước. Lúc tàu cập vào cảng Ba Son (TP Hồ Chí Minh), do trời mưa to, cầu thang lên bờ bị trơn làm phóng viên Đài PTTH Bình Dương bị rơi máy quay từ trên cao vài mét xuống boong tàu, chiếc máy trở thành đống sắt vụn. Thương đồng nghiệp, phóng viên các đài khác đã bảo nhau, khi trở về thành phố sẽ sao lại băng hình rồi chuyển tất cả những gì ghi chép được giúp các anh hoàn thành nhiệm vụ tuyên truyền.
Kết thúc chuyến công tác ấy, chúng tôi đã viết được một số tác phẩm phản ánh về đời sống của quân và dân trên huyện đảo Trường Sa cũng như tình cảm của quê hương đối với các anh. Với chúng tôi, bài học về tác nghiệp cũng như tình cảm tương thân, tương ái với đồng nghiệp sẽ là những kỷ niệm không bao giờ quên.