Với các cô giáo mầm non, công việc hằng ngày không chỉ là dạy mà còn phải chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Vừa là cô giáo, vừa như một người mẹ, một nhân viên y tế… với thời gian làm việc 10 tiếng, thậm chí 12 tiếng/ngày, nhưng đồng lương hiện quá thấp, đã tạo ra áp lực rất lớn đối với giáo viên mầm non.
Nhiều việc, nhưng lương thấp
Sáng nào cũng vậy, chị Lê Thanh Hà, giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo 5 tuổi, Trường Mầm non Phong Cốc (Yên Hưng) phải có mặt ở trường đúng 6 giờ 30 phút để mở cửa lớp, dọn dẹp, vệ sinh phòng học cho thông thoáng trước khi đón trẻ. Lớp của chị có 28 cháu, nhưng do thiếu giáo viên, nên chỉ có một mình chị phụ trách. Ngơi tay nhận trẻ, chị lại xoay như chong chóng với việc dạy trẻ tập thể dục buổi sáng, hướng dẫn trẻ vệ sinh cá nhân, dạy trẻ học bài theo từng chủ điểm, chủ đề, lo cho trẻ ngủ, ăn điểm tâm, trông trẻ cho đến giờ trả. Vất vả là vậy, nhưng so với các đồng nghiệp phụ trách nhóm, lớp trẻ nhỏ hơn, giáo viên lớp mẫu giáo 5 tuổi như chị vẫn được tiếng là “sướng” hơn rất nhiều. Bởi ít nhiều trẻ lớp chồi (4-5 tuổi) có thể phụ giúp cô giáo một số công việc, như tự thay quần áo, chăm sóc bản thân; còn giáo viên lớp mầm (2-3 tuổi) và nhà trẻ phải kiêm tất, vừa là giáo viên dạy học, vừa là bảo mẫu, kiêm luôn cả các công việc: Bưng bê thức ăn từ nhà bếp lên phòng ăn cho học sinh; thay yếm; đút cho trẻ ăn; thay, giặt quần áo; làm vệ sinh khi trẻ đi tiểu tiện, đại tiện; rửa toilet học sinh; quét và lau phòng học, hành lang lớp học… Đó là những việc giáo viên mầm non thường xuyên phải làm, ngoài ra còn rất nhiều việc không tên khác, như lau quạt, ô cửa sổ, tưới cây, cắt lá, tỉa cành… Đến thăm Trường Mầm non Hoa Hồng (thị trấn Quảng Yên, Yên Hưng), một cô giáo lớp mầm non vừa quét dọn chỗ cơm trẻ làm rơi vãi trong phòng, vừa tâm sự với chúng tôi: “Có những trẻ lần đầu tiên đến lớp cứ bám dịt bắt cô giáo bế cả khi ăn, lúc đi vệ sinh, ngủ cũng phải cô nằm cạnh. Để một đứa trẻ lần đầu tiên đến lớp thích nghi được với môi trường học tập, bạn bè, thường phải mất hàng tuần, thậm chí hàng tháng. Mỗi trẻ một cá tính, giáo viên phải có phương pháp ứng xử khác nhau. Lớp nào cũng có vài, ba học sinh đặc biệt, phải dùng những phương pháp đặc biệt, thậm chí phải dành giờ dạy riêng”.
Những công việc kể trên của các giáo viên mầm non ở Yên Hưng cũng là công việc chung của giáo viên mầm non ở các địa phương khác trong tỉnh. Thông thường, một ngày làm việc của họ luôn bắt đầu từ 6 giờ và kết thúc vào lúc 18 giờ hoặc 18 giờ 30 tuỳ từng trường. Nhưng khi về nhà chưa hẳn đã kết thúc, vẫn phải làm sổ sách, soạn giáo án và làm đồ dùng dạy học. “Chương trình mới yêu cầu giáo viên phải soạn giáo án theo chủ đề ngắn, tham khảo khắp nơi mới nghĩ ra một chủ đề, rồi làm đồ dùng, tìm tranh ảnh theo chủ đề đó. Khâu chuẩn bị mất 3 ngày, nhưng chỉ sử dụng nó được trong 5 ngày, xong lại phải nghĩ ra chủ đề khác” - Chị Lê Thanh Hà, Trường Mầm non Phong Cốc cho biết. Với khối lượng công việc nhiều như vậy, nên giáo viên mầm non thường xuyên bị áp lực. Họ có rất ít hoặc không còn thời gian dành cho gia đình, chăm sóc con cái. Theo lời kể của nhiều giáo viên mầm non: Các cô giáo còn thường xuyên bị phụ huynh “bắt đền” khi con cái họ bị ốm, xước chân, xước tay... Cô Nguyễn Thị Thu Hương, giáo viên Trường Mầm non Hạ Long (TP Hạ Long) chia sẻ: “áp lực lớn nhất, nặng nề nhất chính là với phụ huynh. Bởi các ông bố, bà mẹ luôn mong muốn con mình được chăm sóc tốt nhất, chu đáo nhất, trong khi các em còn quá ngây thơ để nhận thức được sự dạy dỗ. Nắm bắt được những thay đổi thất thường về tâm lý và thể chất của từng em để có kế hoạch chăm sóc là vô cùng khó khăn”. Còn một áp lực khác mà chúng tôi được biết, mỗi năm học, giáo viên mầm non phải trải qua rất nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra, dự giờ với rất nhiều nội dung: Nền nếp học sinh, thói quen vệ sinh của trẻ, môi trường lớp, chất lượng học sinh, sổ sách của cô và trẻ; tham gia nhiều chuyên đề, phong trào, hội thi cấp trường, cấp cụm, cấp tỉnh…
Với việc triển khai thực hiện Đề án “Phát triển giáo dục mầm non tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2008-2015 và định hướng đến năm 2020”, trong 2 năm (2008-2009), tỉnh đã đầu tư gần 30 tỷ đồng để xây dựng cơ sở vật chất và bổ sung 1.446 chỉ tiêu biên chế (tính cả năm 2010) cho các cơ sở giáo dục mầm non khu vực miền núi, hải đảo. Hiện 103 xã, thị trấn miền núi, hải đảo đều đủ biên chế theo quy định của Nhà nước. Bên cạnh đó, tỉnh cũng quan tâm hỗ trợ cho đối tượng là giáo viên mầm non hợp đồng với 100% mức lương tối thiểu đối với khu vực miền núi, hải đảo và 50% mức lương tối thiểu đối với khu vực còn lại. Ngoài ra, công giáo viên mầm non hợp đồng còn được chi trả bằng nguồn ngân sách cấp huyện, nguồn thu học phí và các nguồn hợp pháp khác. Sự quan tâm hỗ trợ của tỉnh đã bước đầu giải quyết được những khó khăn cho các cơ sở giáo dục mầm non ở khu vực miền núi, hải đảo, nâng mức sống cho giáo viên mầm non hợp đồng. Tuy nhiên, mức thu nhập của giáo viên mầm non hợp đồng vẫn quá thấp, nhất là ở khu vực nông thôn.
Chị Phạm Thị Nga, giáo viên Trường Mầm non Hà An (Yên Hưng) đã có 27 năm công tác trong nghề, nhưng vẫn chỉ là giáo viên hợp đồng, lương 1,3 triệu đồng/tháng. Cả ngày “lăn lộn” với trẻ nên chị chẳng còn thời gian để làm thêm tăng thu nhập cho gia đình 4 miệng ăn, chồng thất nghiệp. Vậy mà mức lương như chị vẫn là cao hơn so với những giáo viên trẻ mới vào nghề, từ 300.000-600.000 đồng/người/tháng. Chị Lê Thanh Hà, giáo viên Trường Mầm non Phong Cốc (Yên Hưng) cho biết: Từ năm 1998 đến giờ vẫn làm hợp đồng, hiện lương 975.000 đồng/tháng. Chị đang tự túc theo học lớp đại học từ xa. Cũng chẳng hy vọng được nâng lương khi tốt nghiệp, vì mức cho giáo viên hợp đồng đã quy định.
Không chỉ thu nhập quá thấp, giáo viên mầm non hợp đồng còn có bức xúc do sự chênh lệch thu nhập với giáo viên biên chế ngay trong cùng một cơ sở giáo dục mầm non. Hiện hầu hết trường mầm non công lập trên địa bàn tỉnh có cả giáo viên hợp đồng và biên chế. Số giáo viên biên chế chiếm một phần nhỏ, thường có tuổi đời cao, trình độ thấp. Giáo viên hợp đồng chiếm phần đông, tuổi đời trẻ, được đào tạo chính quy. Nhưng trong cùng một cơ sở giáo dục mầm non, cùng làm công việc như nhau thậm chí giáo viên hợp đồng vất vả hơn, nhưng thu nhập của giáo viên hợp đồng chỉ bằng 1/3 lương giáo viên biên chế. Giáo viên biên chế còn được hưởng mọi chế độ phụ cấp ưu đãi, được nâng lương hàng năm, trong khi giáo viên mầm non hợp đồng không có phụ cấp, không nâng lương…
Theo lãnh đạo các địa phương Đông Triều, Yên Hưng, Cẩm Phả, Móng Cái, tiền công của giáo viên mầm non hợp đồng hiện được chi trả từ các nguồn: Hỗ trợ của tỉnh, ngân sách địa phương, học phí, nhưng vẫn rất thấp, vì các địa phương không thể thu được học phí cao, mức trần quy định của tỉnh thấp. Được biết, để có nguồn thu chi trả tiền công cho giáo viên hợp đồng, phần lớn các cơ sở giáo dục mầm non công lập phải vận dụng mức thu học phí của trường mầm non bán công, trái với các quy định của Nhà nước, của tỉnh.
Không còn mặn mà với nghề
Một cô giáo mầm non tâm dự: “Trước đây tôi vô cùng yêu nghề. Nhưng sau 6 năm tôi muốn chuyển nghề khác”. Hiện nhiều giáo viên mầm non không còn mặn mà với nghề. Vì thế cũng dễ hiểu, hầu hết các trường mầm non công lập hiện thiếu giáo viên. Như TP Móng Cái, đến tháng 11-2009, ngành học mầm non của địa phương đã có 11 giáo viên bỏ dạy; Trường Mầm non Hoa Hồng (thị trấn Quảng Yên, Yên Hưng) 1 giáo viên bỏ dạy… Thực tế, nhiều bạn trẻ không chọn nghề nuôi dạy trẻ. Vì thế nhiều địa phương không có nguồn tuyển giáo viên. Theo chị Bùi Thị Hoè, Hiệu trưởng Trường Mầm non Phong Cốc (Yên Hưng): “Trường thiếu giáo viên, nên các lớp thường bị quá tải. Có những lớp 40 cháu chỉ có 1 cô phụ trách. Trường muốn tuyển thêm để giảm bớt áp lực cho giáo viên nhưng không tìm đâu ra nguồn”...
