Họ đều là những người đã bước vào cái tuổi “thất thập cổ lai hy”, đều đã có con, cháu nội, ngoại cả. Lẽ ra ở vào cái tuổi này, họ chỉ ở nhà nghỉ ngơi, trông nom nhà cửa giúp đỡ con cháu. Nhưng không, dù nắng hay mưa, hằng ngày họ vẫn lênh đênh trên sông nước cùng chiếc thuyền nan bé nhỏ, bằng sức lao động của mình chở đò để kiếm sống.
Tâm sự với họ, tôi mới hiểu ra một điều thật giản dị, họ không muốn sống dựa vào con cháu khi mình vẫn còn sức khỏe để lao động. Họ là những ông lão, bà lão chèo đò chở khách ở cầu cảng Vân Đồn mà tôi đã tình cờ gặp được trong một chuyến đi...
Đến cầu cảng Vân Đồn vào những buổi chiều, người ta lại bắt gặp một chiếc đò nan neo đậu ở chân cầu cảng, ở trên đó có một ông lão ngồi lúi húi đốt bếp than để nấu cơm. Chiếc đò của ông lão rất dễ phân biệt với những chiếc đò nan khác, bởi vì nó có mui che. Chiều nào cũng vậy, vào những lúc không có khách, ông lại tranh thủ nghỉ ngơi, nghe đài, đọc báo và chuẩn bị bữa cơm tối. Lân la hỏi chuyện thì được biết, ông tên là Hoàng Xuân Thảo, khách đi đò quen vẫn gọi ông với một cái tên thân mật là ông Hai chèo đò. Ông Hai sinh năm Mậu Dần, năm nay ông đã sang tuổi 70 và đã có 14 năm liên tục chèo đò chở khách. So với những người chèo đò ở cầu cảng này thì ông Hai có lẽ là người có thâm niên trong nghề cao nhất. Đối với ông, chiếc đò nan vừa là phương tiện để kiếm tiền, nuôi sống bản thân, vừa là ngôi nhà để ông trú thân, ngày mưa cũng như ngày nắng. Cuộc sống của ông thật đơn giản, tất cả mọi thứ sinh hoạt, ăn uống, ngủ nghỉ đều ở trên chiếc đò nan bé nhỏ này. Tài sản của ông chẳng có gì đáng giá ngoài chiếc ra đi ô để nghe dự báo thời tiết. Ông Hai tâm sự: ông có 5 người con; các con ông đã có gia đình riêng cả rồi, chỉ còn mỗi cậu con trai út năm nay 27 tuổi là đang chuẩn bị cưới vợ. Ông Hai người gốc ở Quảng Hà ( Hải Hà). Đi bộ đội về, ông lấy vợ rồi chuyển về Vân Đồn sinh sống. Nhà ông ở cách bến đò không xa nhưng ông rất ít khi về nhà, có khi cả tháng trời không về . Mặc dù tuổi đã cao, các con ông cũng muốn ông về nhà nghỉ ngơi nhưng ông bảo, ông vẫn còn khoẻ, vẫn có thể tự kiếm sống được, ông không muốn con cháu phải nuôi mình. Hơn nữa, nghề sông nước đã theo ông mấy chục năm rồi. Từ hồi còn trẻ, khi ông còn làm ở HTX vận tải Tháng Tám. Bây giờ muốn bỏ nghề khó lắm. Theo ông, nghề chèo đò tuy không kiếm được nhiều tiền nhưng vui. Không những thế nó còn rèn luyện cho ông sức khoẻ dẻo dai... Hàng ngày, công việc của ông bắt đầu từ 4 giờ sáng cho đến tận lúc nửa đêm. Bất kể lúc nào, cứ có khách gọi đò là ông đi. Những lúc mưa to, gió lớn ông cho thuyền neo đậu vào phía gầm bên trong cầu cảng. Ông Hai bảo tôi, ở cầu cảng này không chỉ có một mình ông, mà còn có vài người nữa, cũng tầm tuổi như ông, làm nghề này.
Phút nghỉ ngơi của ông lão lái đò.
Theo con đò của ông, chúng tôi ghé vào thăm bà Dương Thị Lanh, bà Lanh cùng tuổi với ông Hai Thảo, cũng sinh năm Mậu Dần. Bà đã gắn bó với nghề chèo đò được 4 năm. Chiều nay, khách đi đò ít, bà tranh thủ về bè nấu nồi cháo cho mấy con chó. Bà Lanh quê ở đảo Hà Nam (Yên Hưng), mới ra Vân Đồn được vài năm. Bà sống một mình ở căn lều khoảng hơn chục m2 để trông coi chiếc bè thả cá của cậu con trai ngay gần cầu cảng Vân Đồn. Vốn là dân làm nông nghiệp ở đảo Hà Nam, bà Lanh cũng đã quen với cuộc sống vất vả, lam lũ của người nông dân nên công việc chèo đò cũng không vất vả là bao so với làm nông nghiệp ở quê. Các con của bà đều đã trưởng thành, anh con út của bà năm nay cũng đã 28 tuổi. Tất cả 5 người con của bà đã có gia đình riêng và đều gắn bó với nghề đi biển. Bà kể, sống một mình ở đây, lúc đầu cũng buồn lắm nhưng lâu rồi cũng thành quen. Hàng ngày bà chèo đò cũng kiếm được khoảng vài chục nghìn đồng để giúp đỡ con cháu. Có hôm biển động tàu thuyền tập trung về bến neo đậu, khách qua lại nhiều, cũng kiếm được 50 - 60 nghìn đồng/ngày. Công việc chèo đò cứ ngày này qua ngày khác, từ đầu năm đến giờ bà mới về quê được một lần. Được cái, con cháu của bà làm nghề đi biển nên họ cũng thường xuyên ghé tàu thăm bà. Tôi hỏi bà định làm nghề chèo đò đến bao giờ, bà bảo làm đến khi nào không còn sức khoẻ để làm nữa.
Rời bè của bà Lanh, chúng tôi ghé thăm một bè khác, ở đây cũng có một bà lão làm nghề chèo đò. Bà tên là Thị. Lúc chúng tôi đến, bà Thị đang dở tay quét lại lớp nhựa đường cho vỏ con đò. Nhìn bà cần, mẫn đổ nhựa đường ra quét vỏ thuyền, không ai nghĩ bà đã ngoài 70 tuổi. Cũng giống như bà Lanh, bà Thị không sống cùng con cái, bà thường ở đây một mình để trông coi bè. Ban ngày bà chèo đò để kiếm tiền, ban đêm bà trở về chiếc bè này để ngủ. Bà Thị có tới 9 người con, 5 trai, 4 gái. Tất cả đã có gia đình riêng, chỉ còn có cậu con trai út, năm nay 24 tuổi là chưa lấy vợ. Lúc tôi đến cũng là lúc gia đình cậu con trai thứ 4 trở về sau một chuyến đi biển dài ngày. Cô con dâu thứ 4 nói, nhiều lúc em cũng bảo bà thôi không chèo đò nữa nhưng bà bảo bà vẫn còn khoẻ, nghỉ chèo đò bà không biết làm gì, đỡ đần được con cháu lúc nào hay lúc đấy...
Đây chỉ là 3 ông lão, bà lão lái đò mà tôi đã gặp ở gần cầu cảng Vân Đồn. Điều dễ nhận thấy ở họ đều có một đặc điểm chung rất giống nhau là không muốn ỷ lại, trông chờ vào sự giúp đỡ của con cháu. Dù tuổi đã cao nhưng họ vẫn lao động cần mẫn để chung sức gánh vác, chia sẻ những vất vả với con cái trong gia đình. Tiếp xúc với họ, tôi cảm nhận được rất rõ, tinh thần lạc quan, yêu lao động của họ trước cuộc sống còn bộn bề những khó khăn.