Tạm nhập tái xuất (TNTX) là loại hình kinh doanh không riêng ở Việt Nam mà phổ biến ở các nước trên toàn thế giới. Dù kinh doanh TNTX không thu được thuế trực tiếp nhưng lại thu thuế thông qua doanh nghiệp (DN). TNTX làm đa dạng hoá kinh doanh của DN, giúp cho DN đứng vững, kinh doanh tốt thì nguồn thu tăng thêm. Đối với các tỉnh biên giới, nhất là Quảng Ninh, hoạt động TNTX hàng hoá trong thời gian qua đã góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm cho người lao động vùng biên.
Để đảm bảo việc quản lý hàng tạm nhập tái xuất minh bạch và chặt chẽ, hiện ngành Hải quan đang xây dựng hệ thống phần mềm quản lý. Đây là bài toán đặt ra những yêu cầu tiêu chí quản lý đối với loại hình này và phân cấp, phân quyền cụ thể đối với từng cá nhân, đơn vị thực hiện công tác theo dõi quản lý. Hệ thống phần mềm sẽ đáp ứng một số nội dung như thông tin TN TX, thông tin chuyển tiêu thụ nội địa, thông tin bàn giao, thanh khoản… Cụ thể, đối với thông tin tạm nhập phải có tất cả các tiêu chí trên tờ khai tạm nhập; phải có ghi chú được tái xuất những tờ khai số, ngày...; thông tin về chuyển tiêu thụ nội địa. Đối với hàng hoá thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư hướng dẫn Chỉ thị 23/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, phải có thông tin cửa khẩu đăng ký tái xuất, nơi lưu giữ hàng hoá. Đối với hàng kinh doanh TNTX chuyển cửa khẩu phải có thông tin đối với cửa khẩu sẽ tái xuất hàng hoá. Yêu cầu đối với thông tin chuyển tiêu thụ nội địa (nếu có) phải có đầy đủ các tiêu chí hàng hoá gì, thuộc tờ khai tạm nhập số, ngày, tháng tạm nhập và trị giá hàng hoá, ngày chuyển tiêu thụ nội địa... Đối với mặt hàng xăng dầu kinh doanh TNTX phải kết nối được với thông tin tờ khai chuyển tiêu thụ nội địa.
Về thông tin bàn giao, phần mềm sẽ tự động lưu giữ thời gian, cập nhật thông tin bàn giao hàng hoá của chi cục hải quan cửa khẩu tạm nhập và thời gian kiểm tra xác nhận đã nhận thông tin bàn giao hàng hoá đối với chi cục hải quan cửa khẩu tái xuất. Riêng yêu cầu thông tin hồi báo sẽ bao gồm nội dung xác nhận của hải quan cửa khẩu xuất đối với tình trạng hàng hoá tiếp nhận và xử lý, kết quả xử lý hồi báo về chi cục hải quan tạm nhập. Hệ thống phần mềm phải đáp ứng yêu cầu tự động lưu giữ thời gian cập nhật thông tin hồi báo của chi cục hải quan cửa khẩu tái xuất và thời gian kiểm tra xác nhận đã nhận thông tin hồi báo đối với chi cục hải quan cửa khẩu tạm nhập. Thông tin về tình hình xử lý vi phạm đối với hàng hoá cũng sẽ có trên hệ thống phần mềm quản lý hàng kinh doanh TNTX; trong đó, có cụ thể về hành vi vi phạm và xử lý vi phạm gồm: Hành vi vi phạm, đơn vị phát hiện, đơn vị xử lý vi phạm, hình thức xử lý vi phạm, kết quả xử lý vi phạm…
Dự kiến, trong thời gian thực hiện thí điểm sẽ áp dụng song song hệ thống phần mềm và hồ sơ giấy. Vị trí địa lý tạo cho Quảng Ninh vị thế chiến lược quan trọng của vùng Đông Bắc Việt Nam, là thị trường nối liền thị trường Trung Quốc với ASEAN và trung tâm thương mại lớn của vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ, gắn với hai tuyến hành lang kinh tế Việt -Trung. Vị thế này được khẳng định với con số gần 1.000 DN, tổ chức và cá nhân hàng năm tham gia hoạt động TNTX hàng hoá qua các cửa khẩu của tỉnh, giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu hàng năm hàng tỷ USD. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đã đạt được, hoạt động tái xuất hàng hoá qua biên giới còn có những tồn tại. Do vậy việc triển khai áp dụng phần mềm quản lý hàng hoá TNTX của ngành Hải quan trong thời gian tới sẽ đảm bảo được tính minh bạch và chặt chẽ trong quá trình thực hiện. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho các thương nhân hoạt động nghiêm túc và sẽ có chế tài xử phạt nghiêm đối với các DN chưa có ý thức tuân thủ pháp luật tốt, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.
Nguyên Lâm
