Trong tiến trình đổi mới toàn diện đất nước, việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) các cấp trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc luôn được tỉnh Quảng Ninh xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.
Quảng Ninh là địa phương có vị trí chiến lược đặc biệt, với hơn 1,4 triệu dân, 43 thành phần dân tộc sinh sống trên địa bàn rộng lớn, gồm 54 đơn vị hành chính cấp xã, phường, đặc khu và 1.452 thôn, bản, khu phố… việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân càng có ý nghĩa quan trọng.
Thực tiễn cho thấy, trong suốt quá trình đổi mới, các cấp ủy Đảng, chính quyền tỉnh đã luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo phát huy vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân. Hằng năm, toàn Đảng bộ tỉnh tổ chức trên 3.500 hội nghị và nhiều hoạt động tuyên truyền đa dạng, phong phú, qua đó góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp nhân dân về chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Đây chính là nền tảng để MTTQ các cấp thực hiện tốt chức năng tập hợp, đoàn kết nhân dân.
Cùng với đó, hệ thống đội ngũ làm công tác tuyên truyền, vận động quần chúng không ngừng được củng cố, kiện toàn. Toàn tỉnh hiện có 4.814 báo cáo viên, tuyên truyền viên và gần 10.000 cộng tác viên hoạt động tại các hội, tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp. Đây là lực lượng quan trọng, đóng vai trò “cầu nối” đưa chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân, đồng thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân tới cấp ủy, chính quyền.
Một điểm nhấn nổi bật trong phát huy vai trò của MTTQ là việc tham gia tích cực vào công tác nắm bắt, định hướng dư luận xã hội. Toàn tỉnh hiện có 2.077 cộng tác viên dư luận xã hội, tạo thành mạng lưới rộng khắp từ tỉnh đến cơ sở. Cùng với đó, tỉnh, MTTQ, các địa phương cũng quan tâm xây dựng và phát huy vai trò của chức sắc, chức việc tôn giáo, người có uy tín trong tuyên truyền pháp luật, xây dựng khối đại đoàn kết vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hiện toàn tỉnh có 363 người có uy tín là các già làng, trưởng dòng họ, dòng tộc, trưởng thôn, thầy thuốc, thầy mo… có uy tín trong cộng đồng. Thông qua đó, nhiều ý kiến, kiến nghị của nhân dân được tiếp nhận, tổng hợp và phản ánh kịp thời, giúp cấp ủy, chính quyền các cấp điều chỉnh chính sách, giải quyết các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, không để hình thành “điểm nóng”.
Không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, vận động, MTTQ các cấp còn phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội, góp phần xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh. Trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, vai trò của MTTQ và nhân dân ngày càng được đề cao; từ năm 2021 đến hết năm 2023, riêng Ủy ban MTTQ tỉnh đã giám sát 97 đồng chí là người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu UBND các địa phương, các sở, ban, ngành trong toàn tỉnh. Việc vận động người dân tham gia giám sát hoạt động của bộ máy chính quyền, phát hiện và tố giác các hành vi sai phạm đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Cùng với đó, việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở được đẩy mạnh. Qua đó, tạo điều kiện để Nhân dân tham gia vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách; điển hình là thực hiện bầu bí thư cấp ủy tại Đại hội Đảng bộ các cấp và phương thức “Dân tin - Đảng cử” trong bầu bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố ở 100% thôn, bản, khu phố được triển khai từ năm 2016 và duy trì đến nay. Phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” ngày càng được cụ thể hóa trong thực tiễn, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, MTTQ các cấp cũng chủ động đổi mới phương thức hoạt động. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các nền tảng mạng xã hội như Zalo, Facebook để tuyên truyền, lan tỏa thông tin đã giúp nâng cao hiệu quả tiếp cận nhân dân. 100% các xã, phường, đặc khu đã xây dựng cổng thông tin điện tử, trang thông tin và các kênh truyền thông số, góp phần đưa thông tin đến người dân nhanh chóng, kịp thời, chính xác.
Đặc biệt, việc phát huy các giá trị văn hóa, con người Quảng Ninh cũng là một nội dung quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết. Với 6 giá trị đặc trưng của tỉnh “Thiên nhiên tươi đẹp, Văn hóa đặc sắc, Xã hội văn minh, Hành chính minh bạch, Kinh tế phát triển, Nhân dân hạnh phúc”, và 8 phẩm chất con người Quảng Ninh “Bản lĩnh, Tự cường, Kỷ cương, Đoàn kết, Nghĩa tình, Hào sảng, Sáng tạo, Văn minh” được xác định rõ, các hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể đã góp phần khơi dậy tinh thần yêu nước, ý thức cộng đồng, lối sống văn minh, đoàn kết trong nhân dân.
Thực tiễn trên địa bàn tỉnh cho thấy, sự đồng thuận xã hội ngày càng được củng cố, niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng không ngừng được nâng lên. Tỷ lệ cán bộ, đảng viên tham gia học tập, quán triệt nghị quyết đạt trên 95%, 100% các tổ chức đảng xây dựng chương trình hành động cụ thể. Điều này không chỉ phản ánh hiệu quả công tác tư tưởng mà còn cho thấy vai trò tích cực của MTTQ trong việc lan tỏa, cụ thể hóa các chủ trương của Đảng vào cuộc sống.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và những tác động đa chiều của kinh tế thị trường, việc giữ vững và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân càng trở nên cấp thiết. MTTQ tiếp tục là trung tâm đoàn kết, tập hợp các tầng lớp nhân dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Phát huy những kết quả đã đạt được, thời gian tới, MTTQ các cấp trong tỉnh tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, bám sát cơ sở, gần dân, sát dân, lắng nghe và phản ánh trung thực ý kiến của nhân dân. Qua đó, không ngừng củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng vững chắc để Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng là một cực tăng trưởng năng động của khu vực phía Bắc.
